Take-Back Programı (Geri Toplama) Nedir?

Take-back programı, perakendecinin kullanılmış ürünleri, örneğin eski giysi, ayakkabı, elektronik cihaz ya da ambalajı mağazada geri toplayıp yeniden kullanım veya geri dönüşüme yönlendirdiği, karşılığında çoğunlukla indirim çeki verdiği uygulamadır.

Take-back programı, Türkçede geri toplama programı olarak anılır. Moda zincirleri, spor mağazaları, elektronik perakendecileri ve kozmetik markaları bu programları sürdürülebilirlik hedeflerinin parçası olarak yürütür. Müşteri artık kullanmadığı ürünü mağazadaki kutuya bırakır, karşılığında genellikle bir sonraki alışverişte geçerli bir indirim çeki alır. Mağaza böylece hem atığın çöpe gitmesini önler hem de müşteriyi tekrar mağazaya çağırır. Program, döngüsel ekonomi tartışmalarının mağaza tabanındaki en görünür uygulamasıdır.

Take-back programı nasıl çalışır?

Mağazaya toplama kutusu ya da kasa yanında bir kabul noktası konur. Toplanan ürünler bir lojistik ortağı aracılığıyla ayrıştırma tesisine gönderilir. Burada kullanılabilir durumdakiler ikinci el olarak değerlendirilir, kullanılamayanlar elyafa ya da hammaddeye dönüştürülür. Elektronik ürünlerde toplama, yetkili geri dönüşüm firmalarıyla yapılır.

Teşvik genellikle çek, puan ya da indirim kodu şeklindedir. Bazı programlar yalnızca markanın kendi ürünlerini kabul eder, bazıları her markayı alır. Perakendeci, toplanan kilo ve ayrıştırma sonuçlarını sürdürülebilirlik raporunda paylaşır. Çekin kullanım oranı ise programın ticari tarafını ölçer.

Perakendede take-back programı örneği

Varsayımsal bir örnek: Bir giyim zinciri, 60 mağazasına geri toplama kutusu koyuyor ve her poşet giysi için belirli bir tutarın üzerindeki alışverişte geçerli bir indirim çeki veriyor. İlk altı ayda toplanan giysilerin bir kısmı ikinci el olarak değerlendiriliyor, kalanı geri dönüşüme gidiyor. Zincir, çeklerin kullanım oranını takip ederek programın mağaza trafiğine katkısını ölçüyor ve çek tutarını buna göre güncelliyor.

Take-back programı için dikkat edilmesi gerekenler

• Toplanan ürünlerin nereye gittiği şeffaf biçimde açıklanmalı, belirsiz geri dönüşüm iddialarından kaçınılmalıdır.
• Kutu alanı düzenli boşaltılmalı, mağaza içinde dağınık ve kirli bir görüntü oluşmamalıdır.
• Teşvik çekinin kötüye kullanılmaması için kişi başına sınır konmalıdır.
• Elektronik ve pil gibi ürünler yalnızca yetkili firmalarla toplanmalıdır.

İlgili terimler

Take-back programıyla bağlantılı kavramlar arasında ikinci el moda, ileri dönüşüm, sürdürülebilir ambalaj ve dolum istasyonu yer alır. Sürdürülebilir perakendeye dair haberler sürdürülebilirlik ve akıllı tüketim sayfasında.

Son güncelleme: 18 Ekim 2026 · Kaynak: Perakende Sektörü Perakende Terimleri Sözlüğü