Perakende Terimleri Sözlüğü

A'dan Z'ye 1803 perakende, e-ticaret, lojistik ve mağazacılık terimi: tanımları, anlamları ve sektördeki kullanımları.

0-9

11.11 (Bekarlar Günü) Nedir?: 11.11 (Bekârlar Günü), Çin'de bekârlığı kutlayan gayriresmî bir günden doğan ve her yıl 11 Kasım'da yapılan, dünyanın en büyük online alışveriş kampanyalarından biri hâline gelen indirim günüdür.
1P ve 3P Satış Modeli Nedir?: 1P ve 3P satış modeli, e-ticaret platformunun ürünleri kendisi satın alıp stoklayarak sattığı birinci taraf (1P) satış ile bağımsız satıcıların ürünlerini platform üzerinden sattığı üçüncü taraf (3P) pazaryeri satışı…
2D Barkod (GS1 DataMatrix) Nedir?: 2D barkod, bilgiyi tek sıra çizgi yerine kare ya da dikdörtgen bir nokta matrisinde saklayan, ürün numarasının yanında parti, son kullanma tarihi ve seri numarası da taşıyabilen iki boyutlu barkoddur.
3D Secure Nedir?: 3D Secure, online kartlı ödemelerde kart sahibinin kimliğini, kartı çıkaran bankanın SMS ile gönderdiği tek kullanımlık şifre ya da mobil uygulama onayı gibi ek bir doğrulama adımıyla teyit eden güvenlik protokolüdür.
3PL (Üçüncü Taraf Lojistik) Nedir?: 3PL (üçüncü taraf lojistik), bir perakendecinin ya da üreticinin depolama, sipariş hazırlama, taşıma ve dağıtım gibi lojistik işlerini sözleşmeyle uzman bir lojistik şirketine devretmesidir.
4-5-4 Perakende Takvimi Nedir?: 4-5-4 perakende takvimi, yılı 13 haftalık dört çeyreğe ve her çeyreği 4, 5 ve 4 haftalık aylara bölen, satışların aynı gün yapısıyla karşılaştırılmasını sağlayan hafta bazlı muhasebe takvimidir.
4054 Sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun Nedir?: 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun, rekabeti kısıtlayan anlaşmaları, hâkim durumun kötüye kullanılmasını ve rekabeti önemli ölçüde azaltan birleşme ve devralmaları yasaklayan temel rekabet kanunudur.
4C (Pırlanta Değerlendirme Kriterleri) Nedir?: 4C, pırlanta ve elmasın kesim (cut), renk (color), berraklık (clarity) ve karat (carat) ağırlığı olmak üzere dört kritere göre değerlendirildiği ve fiyatlandırıldığı uluslararası değerlendirme sistemidir.
4PL (Dördüncü Taraf Lojistik) Nedir?: 4PL (dördüncü taraf lojistik), bir şirketin tüm tedarik zinciri ve lojistik ağının planlanmasını, birden fazla lojistik sağlayıcının seçimini ve koordinasyonunu tek bir entegratör şirkete devrettiği hizmet modelidir.
5957 Sayılı Hal Kanunu Nedir?: 5957 sayılı Hal Kanunu, sebze ve meyve ticaretini düzenleyen, hallerin işleyişini, ürünlerin Hal Kayıt Sistemi'ne bildirilmesini ve perakendecilerin yaş meyve sebze alımındaki kuralları belirleyen kanundur.
6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun Nedir?: 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, satıcı ve sağlayıcılar ile tüketiciler arasındaki işlemlerde tüketicinin haklarını, satıcının yükümlülüklerini ve uyuşmazlık çözüm yollarını düzenleyen temel tüketici…
6563 Sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun Nedir?: 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun, Türkiye'de e-ticarette bilgi verme yükümlülüklerini, ticari elektronik iletileri ve aracı hizmet sağlayıcıların sorumluluklarını düzenler.
6585 Sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun Nedir?: 6585 sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun, perakende işletmelerinin faaliyetlerini, tedarikçilerle ilişkilerini, kampanyalı satışları ve alışveriş merkezlerine ilişkin kuralları düzenleyen kanundur.
7/24 Açık Mağaza Nedir?: 7/24 açık mağaza, haftanın yedi günü ve günün 24 saati kesintisiz hizmet veren, çoğunlukla yakın market, akaryakıt istasyonu marketi ya da büyük şehir merkezlerinde yer alan perakende noktasıdır.
7223 Sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu Nedir?: 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu, piyasaya arz edilen ürünlerin güvenli ve teknik düzenlemelere uygun olmasını, üretici, ithalatçı ve dağıtıcıların yükümlülüklerini ve piyasa gözetimini…
869 Barkod Ülke Kodu Nedir?: 869 barkod ülke kodu, GS1 sisteminde Türkiye'ye ayrılmış önektir; 869 ile başlayan barkod, numaranın GS1 Türkiye üzerinden tahsis edildiğini gösterir ancak ürünün Türkiye'de üretildiğini tek başına kanıtlamaz.

A

ABC Analizi Nedir?: ABC analizi, ürünleri satışa ya da kâra katkılarına göre A, B ve C olmak üzere üç gruba ayıran sınıflandırma yöntemidir; stok, sipariş ve raf önceliklerini belirlemek için kullanılır.
Abonelik Ticareti (Subscription Commerce) Nedir?: Abonelik ticareti, müşterinin belirli ürün veya hizmetleri haftalık, aylık ya da belirlediği aralıklarla otomatik olarak tekrar teslim almak için düzenli ödeme yaptığı, perakendeciye öngörülebilir gelir sağlayan satış…
Açık Rıza Nedir?: Açık rıza, belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirilmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan, kişisel verilerin işlenmesine izin veren beyandır; KVKK'daki hukuki sebeplerden biridir.
Açıkta Satılan Gıda Etiketlemesi Nedir?: Açıkta satılan gıda etiketlemesi, ambalajsız olarak tartılıp veya adetle satılan gıdalar için ürün adı, fiyat ve alerjen gibi zorunlu bilgilerin tezgâh etiketi ya da bilgilendirme kartıyla müşteriye sunulmasıdır.
Açılış Öncesi Giderler (Pre-Opening Expenses) Nedir?: Açılış öncesi giderler, yeni bir mağazanın kapılarını açmadan önce yapılan, yatırım sayılmayan personel alımı, eğitim, kira, tanıtım ve ilk hazırlık harcamalarının toplamıdır.
Açılış-Kapanış Kontrol Listesi Nedir?: Açılış-kapanış kontrol listesi, mağazanın her gün açılmadan önce ve kapandıktan sonra yapılması gereken güvenlik, kasa, temizlik, ekipman ve ürün kontrollerini sırayla gösteren standart formdur.
Açılışa Özel Kampanya (Grand Opening) Nedir?: Açılışa özel kampanya (grand opening), yeni açılan bir mağazanın ilk günlerinde veya haftalarında çevredeki müşteriyi çekmek ve alışkanlık kazandırmak için uyguladığı indirim, hediye ve etkinlik paketidir.
Ada Teşhir Nedir?: Ada teşhir, mağazanın açık zemin alanına bağımsız olarak kurulan ve müşterinin dört bir yanından ulaşabildiği ürün sergileme düzenidir; çoğunlukla kampanya ve sezon ürünleri için kullanılır.
Adil Raf Payı (Fair Share of Shelf) Nedir?: Adil raf payı, bir markanın ya da ürünün raftaki alan payının, o kategorideki satış payına eşit olması gerektiği ilkesidir; raf alanının satışa göre dağıtılıp dağıtılmadığını sınamak için kullanılır.
Adil Ticaret (Fair Trade) Nedir?: Adil ticaret (fair trade), gelişmekte olan ülkelerdeki üreticilere ürünleri için asgari fiyat ve ek prim ödenmesini, insan onuruna yakışır çalışma koşulları sağlanmasını hedefleyen ve sertifikayla belgelenen ticaret…
ADS (Günlük Ortalama Satış) Nedir?: ADS (günlük ortalama satış), bir ürünün belirli bir dönemde günde ortalama kaç adet satıldığını gösteren ve sipariş, stok kapsama ve raf kapasitesi hesaplarında temel girdi olarak kullanılan ölçüttür.
AEEE (Atık Elektrikli ve Elektronik Eşya) Geri Alım Yükümlülüğü Nedir?: AEEE geri alım yükümlülüğü, elektrikli ve elektronik eşya satan perakendecilerin müşterinin eski cihazını belirli koşullarla ücretsiz geri almasını ve atığın lisanslı toplama sistemine yönlendirilmesini gerektiren…
Affiliate Pazarlama (Satış Ortaklığı) Nedir?: Affiliate pazarlama (satış ortaklığı), bir perakendecinin ürünlerini kendi sitesinde ya da kanalında tanıtan yayıncılara, yalnızca gerçekleşen satış veya belirli bir eylem üzerinden komisyon ödediği performans modelidir.
Ağırlık Doğrulama (Self-Checkout) Nedir?: Ağırlık doğrulama, self servis kasalarda okutulan ürünün beklenen ağırlığı ile paketleme alanına konan ürünün ölçülen ağırlığını karşılaştırarak okutulmayan ya da değiştirilen ürünleri tespit eden kontrol mekanizmasıdır.
Ağırlıklı Dağılım (Weighted Distribution) Nedir?: Ağırlıklı dağılım, bir ürünü bulunduran mağazaların, ilgili kategorinin toplam cirosu içindeki payıdır; ürünün kategori satışlarının döndüğü noktalara ne ölçüde ulaştığını gösterir.
Ağırlıklı Ortalama Maliyet Yöntemi Nedir?: Ağırlıklı ortalama maliyet yöntemi, perakendecinin stoktaki ürünlerin birim maliyetini farklı fiyatlarla yapılan alımların miktara göre ağırlıklandırılmış ortalaması üzerinden hesapladığı stok değerleme yöntemidir.
AGV (Otomatik Yönlendirmeli Araç) Nedir?: AGV (Otomatik Yönlendirmeli Araç), depolarda palet, raf ya da koli taşımak için zemine yerleştirilen işaretler, manyetik bant veya kodlar yardımıyla önceden tanımlı rotalarda sürücüsüz hareket eden araçtır.
Aile Eğlence Merkezi (FEC) Nedir?: Aile eğlence merkezi (FEC), alışveriş merkezlerinde ya da bağımsız binalarda çocuk oyun alanları, oyun makineleri, bowling, mini golf ve benzeri etkinlikleri bir arada sunan kapalı eğlence alanıdır.
Aile Hesabı (Household Loyalty) Nedir?: Aile hesabı, aynı hanede yaşayan birden fazla kişinin alışverişlerinin tek bir sadakat hesabında birleştirildiği ve puanların ortak havuzda toplandığı sadakat programı modelidir.
Ajan Ticareti (Agentic Commerce) Nedir?: Ajan ticareti, tüketici adına ürün araştıran, karşılaştıran ve belirlenen kurallar çerçevesinde satın alma işlemini yürüten yapay zekâ ajanlarının alışverişe aracılık ettiği ticaret modelidir.
Akaryakıt Bayi Marjı Nedir?: Akaryakıt bayi marjı, akaryakıt istasyonu işleten bayinin pompa satış fiyatı içinden kendisine kalan, personel, kira ve işletme giderlerini karşılaması gereken litre başına brüt kazançtır.
Akıllı Alışveriş Arabası (Smart Cart) Nedir?: Akıllı alışveriş arabası, üzerindeki ekran, barkod okuyucu, kamera ya da tartı sayesinde müşterinin ürünleri alışveriş sırasında okutup ödemeyi kasaya uğramadan yapabildiği market arabasıdır.
Akıllı Ayna (Smart Mirror) Nedir?: Akıllı ayna, deneme kabininde veya satış alanında ayna işlevini ekranla birleştirerek ürün bilgisi, beden ve renk seçenekleri, kombin önerisi ya da sanal deneme sunan etkileşimli cihazdır.
Akıllı Kargo Dolabı (Parcel Locker) Nedir?: Akıllı kargo dolabı, AVM, market, metro istasyonu ya da site girişi gibi noktalara kurulan, e-ticaret paketlerinin bırakıldığı ve müşterinin kendisine gönderilen kodla dilediği saatte açıp teslim aldığı elektronik…
Akıllı Raf (Smart Shelf) Nedir?: Akıllı raf, ağırlık sensörü, kamera, RFID okuyucu veya elektronik etiket gibi teknolojilerle donatılarak üzerindeki ürün miktarını, eksilmeyi ve fiyat bilgisini otomatik izleyen mağaza rafıdır.
Akıllı Terazi (Görüntü Tanımalı Terazi) Nedir?: Akıllı terazi, meyve-sebze reyonunda ya da kasada tartılan ürünü kamerayla tanıyarak ürün kodunu otomatik seçen, müşterinin veya kasiyerin listeden arama yapma ihtiyacını azaltan görüntü tanımalı terazidir.
Aksesuar Ekleme Oranı (Attach Rate) Nedir?: Aksesuar ekleme oranı (attach rate), ana ürün satışlarının yüzde kaçında müşterinin yanına aksesuar, sigorta, garanti ya da hizmet gibi tamamlayıcı bir ürün de aldığını gösteren orandır.
Aktar Nedir?: Aktar, baharat, kurutulmuş bitki, bitki çayı, doğal sabun, yağ ve şifalı olarak bilinen geleneksel ürünleri açık ve paketli olarak satan geleneksel perakendecidir.
Aktüel Ürün Nedir?: Aktüel ürün, market zincirlerinin belirli günlerde sınırlı stokla satışa sunduğu, kalıcı çeşitte yer almayan ve genellikle gıda dışı kategorilerden gelen dönemsel üründür.
Alan Esnekliği (Space Elasticity) Nedir?: Alan esnekliği, bir ürüne ya da kategoriye ayrılan raf alanı değiştiğinde satışların ne oranda değiştiğini gösteren ölçüttür; raf alanının en verimli dağılımını bulmak için kullanılır.
Alan Geliştirme Franchise (Area Development) Nedir?: Alan geliştirme franchise, bir yatırımcının belirli bir bölgede, önceden belirlenmiş bir takvim içinde birden fazla franchise mağazası açma ve işletme hakkını ve yükümlülüğünü üstlendiği franchise modelidir.
Alan Kullanım Bedeli Nedir?: Alan kullanım bedeli, bir perakendecinin mağaza ya da satış alanını kullanma hakkı karşılığında ödediği kira, ortak gider ve alana bağlı sabit maliyetlerin toplamıdır.
Alan Planlama Uzmanı (Space Planner) Nedir?: Alan planlama uzmanı, mağazadaki raf ve reyon alanının kategoriler ve ürünler arasında nasıl paylaştırılacağını planlayan, planogramları hazırlayıp güncelleyen perakende çalışanıdır.
Alarmlı Teşhir Standı Nedir?: Alarmlı teşhir standı, telefon, tablet, saat ve kamera gibi değerli ürünlerin müşteri tarafından elle denenebilmesini sağlarken, ürün sökülmeye ya da kablo kesilmeye çalışıldığında sesli uyarı veren güvenlik sistemidir.
Aldatıcı Reklam Nedir?: Aldatıcı reklam, ürünün fiyatı, özelliği, içeriği ya da kampanya koşulları hakkında tüketiciyi yanıltan veya yanıltma ihtimali taşıyan, bu yüzden mevzuatça yasaklanan reklam ve tanıtım uygulamasıdır.
Alerjen Bildirimi Nedir?: Alerjen bildirimi, gıdada bulunan ve alerji ya da intoleransa yol açtığı bilinen maddelerin etikette, menüde veya açıkta satışta tüketiciye açıkça gösterilmesi yükümlülüğüdür.
Alet Kiralama (Tool Rental) Nedir?: Alet kiralama, yapı market ve hırdavat mağazalarının matkap, kırıcı, zemin zımparası ya da halı yıkama makinesi gibi seyrek kullanılan ekipmanları satın almak yerine saatlik veya günlük ücretle müşteriye kiraladığı…
Algılanan Değer Nedir?: Algılanan değer, tüketicinin bir üründen ya da alışveriş deneyiminden elde edeceğini düşündüğü faydanın, ödediği fiyat ve harcadığı zaman ile çabaya göre ne kadar karşılığını aldığına dair öznel değerlendirmesidir.
Algılanan Risk Nedir?: Algılanan risk, tüketicinin bir satın alma kararının olumsuz sonuçlanabileceğine dair hissettiği belirsizlik ve kaygıdır; finansal, işlevsel, fiziksel, sosyal, psikolojik ve zaman kaybı boyutları vardır.
Alım Takvimi (Buying Calendar) Nedir?: Alım takvimi, moda perakendecisinin bir sezon için koleksiyon planlama, tedarikçi görüşmeleri, sipariş verme, numune onayı ve mağazaya teslim tarihlerini geriye doğru planladığı zaman çizelgesidir.
Alışkanlık Satın Alımı (Habitual Purchase) Nedir?: Alışkanlık satın alımı, tüketicinin seçenekleri yeniden değerlendirmeden, uzun süredir kullandığı ürünü ya da markayı otomatik olarak tekrar satın almasıdır ve özellikle sık alınan düşük ilgili ürünlerde görülür.
Alışveriş Arabası Reklamı (Cart Advertising) Nedir?: Alışveriş arabası reklamı, süpermarket ve hipermarketlerde kullanılan arabaların ön paneline, sapına ya da çocuk koltuğu bölümüne yerleştirilen ve mağaza içinde müşteriyle birlikte dolaşan reklam alanıdır.
Alışveriş Kredisi Nedir?: Alışveriş kredisi, müşterinin mağazada ya da e-ticaret sitesinde satın aldığı ürün için ödeme anında bankadan kullandığı, tutarı doğrudan satıcıya aktarılan taksitli tüketici kredisidir.
Alışveriş Listesi (Shopping List) Nedir?: Alışveriş listesi, tüketicinin mağazaya gitmeden ya da online sipariş vermeden önce almayı planladığı ürünleri kâğıda, telefona veya perakendecinin uygulamasına yazdığı plandır ve planlı alışverişin temel aracıdır.
Alışveriş Misyonu (Shopping Mission) Nedir?: Alışveriş misyonu, müşterinin belirli bir mağaza ziyaretindeki asıl amacıdır. Haftalık büyük alışveriş, eksik tamamlama, akşam yemeği için alışveriş ya da acil ihtiyaç gibi misyonlar sepetin büyüklüğünü ve içeriğini…
Alışveriş Sıklığı (Visit Frequency) Nedir?: Alışveriş sıklığı, bir müşterinin belirli bir dönemde mağazayı ya da online kanalı kaç kez ziyaret ederek alışveriş yaptığını gösteren, sadakat ve büyüme analizlerinde kullanılan temel ölçüttür.
Alışverişe Dönüştürülebilir İçerik (Shoppable Content) Nedir?: Alışverişe dönüştürülebilir içerik, video, fotoğraf, blog yazısı veya sosyal medya gönderisi içine ürün etiketleri ve satın alma bağlantıları yerleştirilerek izleyicinin içerikten ayrılmadan ürünü sepete ekleyebildiği…
Alkol Satış Saati Kısıtlaması Nedir?: Alkol satış saati kısıtlaması, market ve benzeri perakende satış noktalarında alkollü içkilerin belirli saatler arasında satılmasını yasaklayan yasal düzenlemedir.
Alkollü İçki Reklam ve Promosyon Yasağı Nedir?: Alkollü içki reklam ve promosyon yasağı, Türkiye'de alkollü içkilerin reklamını, indirim kampanyasını, hediye ve promosyonla satışını ve satış noktasında tanıtımını yasaklayan düzenlemedir.
Allocation (Ürün Dağıtımı) Nedir?: Allocation (ürün dağıtımı), merkezi olarak satın alınan ürünlerin hangi mağazaya, hangi beden ve renkte, ne miktarda gönderileceğinin belirlenmesi sürecidir; özellikle moda perakendesinde kullanılır.
Allocation ve Replenishment Sistemi (A&R) Nedir?: Allocation ve replenishment sistemi, ürünlerin ilk sevkiyatta mağazalara nasıl dağıtılacağını ve satışlar sonrasında mağaza stoklarının nasıl yenileneceğini talep tahminine göre hesaplayan perakende planlama yazılımıdır.
Allocator (Ürün Dağıtım Uzmanı) Nedir?: Allocator, merkeze gelen yeni sezon ve kampanya ürünlerinin hangi mağazaya, hangi beden ve renk kırılımıyla, kaç adet gönderileceğini belirleyen ürün dağıtım uzmanıdır.
Alt Franchise (Sub-Franchising) Nedir?: Alt franchise, bir ülke ya da bölge için master franchise hakkı alan şirketin, bu bölgede kendisi şube açmanın yanında üçüncü kişilere de franchise vermesi ve onları marka adına yönetmesidir.
Altın Ayarı Nedir?: Altın ayarı, bir altın alaşımının içindeki saf altın oranını gösteren ölçüdür; 24 ayar saf altını ifade eder, kuyumculukta 22, 18 ve 14 ayar en yaygın kullanılan ayarlardır ve oran milyemle de gösterilir.
Altın Çeyrek (Golden Quarter) Nedir?: Altın çeyrek (golden quarter), yılın son çeyreğini, yani ekim-aralık dönemini anlatan ve perakendecilerin yıllık cirosunun önemli bir bölümünü kazandığı yoğun satış sezonu için kullanılan terimdir.
Ambalaj Bildirim Sistemi Nedir?: Ambalaj bildirim sistemi, piyasaya ambalajlı ürün süren işletmelerin bu ambalajların türünü ve miktarını çevre mevzuatı kapsamında yetkili bakanlığın elektronik sistemine bildirdiği yükümlülük düzenidir.
Ambalaj Hiyerarşisi (Adet-Koli-Palet) Nedir?: Ambalaj hiyerarşisi, bir ürünün tekil satış biriminden iç pakete, koliye ve palete kadar hangi ambalaj seviyelerinde, kaçar adetle ve hangi barkodlarla tanımlandığını gösteren yapıdır.
Ambalaj Onayı (Artwork Approval) Nedir?: Ambalaj onayı, bir ürünün ambalaj tasarımının, etiket metinlerinin ve barkodunun baskıya gitmeden önce perakendecinin, üreticinin ve gerektiğinde hukuk ile kalite ekiplerinin kontrolünden geçirildiği süreçtir.
AMR (Otonom Mobil Robot) Nedir?: AMR (otonom mobil robot), depo ve dağıtım merkezlerinde sensörler ve haritalama yazılımıyla sabit ray ya da şerit gerektirmeden kendi yolunu bulan, raf, kasa veya palet taşıyarak sipariş toplama ve iç taşıma işlerini…
Ana Kira Modeli (Head Lease) Nedir?: Ana kira modeli (head lease), bir şirketin mülk sahibinden kiraladığı yeri kendi adına tutup alt kira sözleşmesiyle bayisine, franchise alanına veya başka bir işletmeciye kullandırdığı kiralama yapısıdır.
Ana Koridor (Power Aisle) Nedir?: Ana koridor, mağazada müşteri trafiğinin en yoğun aktığı geniş ana yürüyüş yoludur ve kampanya, sezon ve yeni ürün teşhirleri için en değerli alan olarak kullanılır.
Anahtar Teslim (Turnkey) Nedir?: Anahtar teslim (turnkey), bir mağaza ya da projenin tasarımından inşaatına ve donanımına kadar tüm işlerin tek bir yüklenici tarafından tamamlanıp kullanıma hazır halde teslim edildiği modeldir.
Analog Mağaza Yöntemi Nedir?: Analog mağaza yöntemi, yeni açılacak bir mağazanın satışını, konum, format ve çevre özellikleri benzer olan mevcut mağazaların gerçekleşen performansından yola çıkarak tahmin etme yöntemidir.
Ankastre Nedir?: Ankastre, fırın, ocak, davlumbaz, bulaşık makinesi ve buzdolabı gibi ev aletlerinin mutfak dolaplarının içine ya da tezgâha gömülerek monte edildiği ürün türü ve mutfak kurulum biçimidir.
Anlık Tüketim Kanalı (Immediate Consumption) Nedir?: Anlık tüketim kanalı, soğuk içecek, çikolata, gofret ve cips gibi ürünlerin satın alındıktan hemen sonra tüketilmek üzere tek porsiyonluk ambalajlarla satıldığı büfe, market, akaryakıt istasyonu ve kasa önü…
Anne-Bebek Mağazası Nedir?: Anne-bebek mağazası, hamilelikten okul öncesine kadar bebek ve küçük çocuk ihtiyaçlarını; bebek arabası, oto koltuğu, mobilya, tekstil, beslenme ve bakım ürünlerini bir arada satan uzman perakende formatıdır.
AQL (Kabul Edilebilir Kalite Seviyesi) Nedir?: AQL (kabul edilebilir kalite seviyesi), bir üretim partisinden alınan örneklemde en fazla kaç kusurlu ürüne izin verileceğini belirleyen, perakendecilerin sevkiyat öncesi kalite kontrolünde kullandığı istatistiksel…
Ara Para Alma (Cash Pickup) Nedir?: Ara para alma, gün içinde kasada biriken nakdin belirli bir limiti aştığında yetkili personel tarafından alınıp güvenli kasaya aktarılması ve tutanakla kayda geçirilmesidir; amacı hırsızlık ve kayıp riskini azaltmaktır.
Ara Sezon Koleksiyonu Nedir?: Ara sezon koleksiyonu, giyim markalarının ilkbahar-yaz ve sonbahar-kış ana sezonları arasında mağazaya gönderdiği, geçiş havasına uygun ve genellikle daha küçük ürün gruplarıdır.
Araba Jetonu (Alışveriş Arabası Depozitosu) Nedir?: Araba jetonu, alışveriş arabalarının zincirli kilidini açmak için yuvaya takılan ve araba yerine bırakılınca geri alınan jeton ya da madeni paradır; arabaların geri toplanmasını ve kaybolmamasını sağlar.
Araç Doluluk Oranı (Truck Fill Rate) Nedir?: Araç doluluk oranı, bir sevkiyat aracının hacim, ağırlık ya da palet kapasitesinin ne kadarının kullanıldığını gösteren ve taşıma maliyetinin verimliliğini ölçen lojistik göstergedir.
Araçtan Satış (Van Sales) Nedir?: Araçtan satış (van sales), satış temsilcisinin ürün yüklü araçla müşteri noktalarını gezip siparişi yerinde alarak ürünü aynı anda teslim ettiği ve tahsilat yaptığı dağıtım modelidir.
Arasta Nedir?: Arasta, Osmanlı şehirlerinde aynı meslekten esnafın dükkânlarının bir sokak boyunca ya da bir yapı içinde sıralandığı, genellikle bir külliyenin gelirine bağlı çarşı tipidir; bugün turistik ve geleneksel perakendenin…
Arka Depo (Back of House) Nedir?: Arka depo, mağazanın müşteriye kapalı olan, ürünlerin teslim alındığı, saklandığı ve rafa çıkmadan önce hazırlandığı depo, mal kabul ve personel alanlarının bütünüdür.
Arka Marj (Back Margin) Nedir?: Arka marj, perakendecinin fatura üzerindeki alış fiyatı dışında tedarikçiden elde ettiği prim, listeleme bedeli, teşhir ve kampanya katkısı gibi gelirlerin toplamıdır.
Artımlılık (Incrementality) Nedir?: Artımlılık, bir reklamın, kampanyanın ya da promosyonun, o faaliyet hiç yapılmasaydı gerçekleşmeyecek olan ek satışı ne ölçüde yarattığını gösteren ölçüdür ve genellikle test ve kontrol gruplarıyla ölçülür.
Artırılmış Gerçeklik (AR) Nedir?: Artırılmış gerçeklik, telefon, tablet veya gözlük kamerasından görülen gerçek dünyanın üzerine dijital nesne, bilgi ya da görsel yerleştiren teknolojidir; perakendede ürünü evde veya üzerinde görmeyi sağlar.
AS/RS (Otomatik Depolama ve Geri Alma Sistemi) Nedir?: AS/RS (otomatik depolama ve geri alma sistemi), ürünlerin yüksek raf bloklarına bilgisayar kontrollü vinç, mekik ya da robotlarla yerleştirildiği ve gerektiğinde insan müdahalesi olmadan otomatik olarak geri alındığı…
Askı Geri Dönüşümü (Hanger Recovery) Nedir?: Askı geri dönüşümü, giyim mağazalarında ürünlerle gelen plastik ve metal askıların atılmak yerine toplanıp tedarikçiye ya da geri dönüşüm firmasına gönderilerek yeniden kullanılmasıdır.
Askı-Katlı Oranı (Hanging vs Folded) Nedir?: Askı-katlı oranı, bir giyim mağazasında ürünlerin ne kadarının askıda, ne kadarının katlı olarak sergilendiğini gösteren ve mağaza kapasitesini, görünümünü ve iş yükünü belirleyen planlama ölçüsüdür.
Askıda Ürün Uygulaması Nedir?: Askıda ürün uygulaması, müşterinin kendi alışverişiyle birlikte ihtiyaç sahibi biri için ekmek, gıda ya da başka bir ürünün bedelini ödediği ve ürünün daha sonra ihtiyacı olana verildiği dayanışma uygulamasıdır.
Asma Kat (Mezzanine) Nedir?: Asma kat, bir yapının iki ana katı arasında, genellikle yüksek tavanlı zemin katın bir bölümünün üzerine kurulan ara kattır; perakendede ek satış alanı, depo ya da ofis olarak kullanılır.
ASN (Ön Sevk Bildirimi) Nedir?: ASN (ön sevk bildirimi), tedarikçinin sevkiyatı yola çıkardığında alıcıya elektronik olarak gönderdiği, gönderilen ürünleri, miktarları, palet ve koli bilgilerini ve tahmini varış zamanını içeren bildirimdir.
Asorti Nedir?: Asorti, bir ürünün farklı beden, renk ya da modellerinin önceden belirlenmiş oranlarda bir araya getirildiği karma sipariş ve sevkiyat paketidir; özellikle tekstil ve ayakkabıda kullanılır.
Asset-Light Model (Varlık Hafif Model) Nedir?: Asset-light model, bir şirketin gayrimenkul, depo, araç filosu ya da üretim tesisi gibi ağır varlıklara sahip olmak yerine kiralama, franchise ve dış kaynak kullanımıyla büyüdüğü iş modelidir.
ATHS (Aracı Hizmet Sağlayıcı) Nedir?: ATHS (aracı hizmet sağlayıcı), başkalarına ait ekonomik ve ticari faaliyetlerin yapılmasına elektronik ticaret ortamı sağlayan gerçek ya da tüzel kişidir; pazaryerleri bu tanımın tipik örneğidir.
Atıf Modeli (Attribution Model) Nedir?: Atıf modeli, bir satışın ya da dönüşümün, müşterinin satın almadan önce temas ettiği reklam, e-posta, arama gibi pazarlama kanalları arasında nasıl paylaştırılacağını belirleyen kurallar bütünüdür.
Atık Pil Toplama Yükümlülüğü Nedir?: Atık pil toplama yükümlülüğü, pil ve akümülatör satan işletmelerin kullanılmış pilleri müşteriden ücretsiz kabul edip toplama kutusunda biriktirmesini ve yetkili sisteme teslim etmesini gerektiren kuraldır.
ATP (Available to Promise / Satılabilir Stok) Nedir?: ATP (Available to Promise), mevcut stok ile yoldaki gelecek girişlerden, daha önce verilmiş siparişler düşüldükten sonra müşteriye belirli bir tarihte söz verilebilecek ürün miktarıdır.
ATR Belgesi Nedir?: ATR belgesi, Türkiye ile Avrupa Birliği arasındaki gümrük birliği kapsamında malların serbest dolaşımda olduğunu gösteren ve tercihli gümrük muamelesinden yararlanmayı sağlayan dolaşım belgesidir.
ATV (Average Transaction Value) Nedir?: ATV (Average Transaction Value), bir mağazada ya da online kanalda belirli bir dönemde işlem başına ortalama ne kadar satış yapıldığını gösteren, ciro ile fiş sayısından hesaplanan metriktir.
AUR (Ortalama Birim Satış Fiyatı) Nedir?: AUR (average unit retail), bir mağaza, kategori ya da ürün için belirli bir dönemde satılan her birimin ortalama ne kadara satıldığını gösteren, net satışın satılan adede bölünmesiyle bulunan göstergedir.
Av Yasağı Dönemi Nedir?: Av yasağı dönemi, balık stoklarının üremesini korumak için denizlerde ve iç sularda belirli av yöntemlerinin ve türlerin avcılığının yasaklandığı dönemdir; balık reyonlarının ürün karmasını doğrudan değiştirir.
AVM Bölgelendirmesi (Zoning) Nedir?: AVM bölgelendirmesi, alışveriş merkezindeki mağazaların kategori, hedef kitle ve ziyaret amacına göre belirli koridor ve katlarda gruplanmasıdır; ziyaretçi akışını ve kiracıların ortak satış potansiyelini yönetir.
AVM Ciro Endeksi Nedir?: AVM ciro endeksi, alışveriş merkezlerindeki kiracı mağazaların cirolarının bir baz döneme göre nasıl değiştiğini gösteren, sektörün genel satış eğilimini izlemek için kullanılan göstergedir.
AVM Doluluk Oranı Nedir?: AVM doluluk oranı, bir alışveriş merkezindeki kiralanmış ve kira sözleşmesi yürürlükte olan alanın toplam brüt kiralanabilir alana oranıdır ve AVM'nin ticari sağlığının temel göstergelerinden biridir.
AVM Kiralama Müdürü (Leasing Manager) Nedir?: AVM kiralama müdürü, alışveriş merkezindeki boş ve boşalacak mağazaları doğru markalarla dolduran, kira şartlarını pazarlık eden ve kiracı karmasını yöneten gayrimenkul yöneticisidir.
AVM Pazarlama Katkı Payı Nedir?: AVM pazarlama katkı payı, alışveriş merkezindeki kiracıların, merkezin ortak reklam, etkinlik ve tanıtım faaliyetlerinin finansmanı için kira ve ortak giderlere ek olarak ödediği düzenli katkı bedelidir.
AVM Yeniden Konumlandırma Nedir?: AVM yeniden konumlandırma, ziyaretçi ve cirosu gerileyen bir alışveriş merkezinin kiracı karmasını, hedef müşterisini, mimarisini ve kullanım fonksiyonlarını değiştirerek yeniden rekabetçi hale getirilmesidir.
AVM Yoğunluğu (Bin Kişi Başına GLA) Nedir?: AVM yoğunluğu, bir şehir, bölge ya da ülkedeki toplam alışveriş merkezi kiralanabilir alanının nüfusa oranlanmasıyla bulunan, genellikle bin kişi başına düşen metrekare olarak ifade edilen bir arz göstergesidir.
AVM Yönetim Şirketi Nedir?: AVM yönetim şirketi, bir alışveriş merkezinin kiralama, tahsilat, güvenlik, temizlik, teknik işletme, pazarlama ve kiracı ilişkilerini mülk sahibi adına profesyonel olarak yürüten şirkettir.
AVM Ziyaretçi Endeksi Nedir?: AVM ziyaretçi endeksi, alışveriş merkezlerine gelen ziyaretçi sayısının bir baz döneme göre nasıl değiştiğini gösteren göstergedir; AVM yöneticileri, yatırımcılar ve kiracı markalar trafik eğilimini izlemek için…
AvT (Gerçekleşen-Teorik Maliyet Farkı) Nedir?: AvT, restoranlarda gerçekleşen gıda maliyeti ile satılan ürünlerin standart reçetelerine göre olması gereken teorik maliyet arasındaki farktır ve fire, porsiyon hatası ile kayıpları gösterir.
Ayak Ölçümü (Foot Scanning) Nedir?: Ayak ölçümü, ayakkabı mağazalarında müşterinin ayak uzunluğu, genişliği ve kemer yapısının ölçüm aleti ya da 3 boyutlu tarayıcıyla belirlenerek doğru numara ve modelin önerilmesi hizmetidir.
Ayakkabı Duvarı Nedir?: Ayakkabı duvarı, ayakkabı mağazalarında her modelden genellikle tek bir teşhir tekinin sergilendiği, stokun ise arka depoda beden bazında tutulduğu duvar boyu teşhir düzenidir.
Ayakkabı Etiketleme Yönetmeliği Nedir?: Ayakkabı etiketleme yönetmeliği, satışa sunulan ayakkabının saya, astar ve taban gibi ana bölümlerinin hangi malzemeden yapıldığını standart semboller veya yazıyla göstermesini zorunlu kılan düzenlemedir.
Ayakkabı Numara Dönüşümü (EU-UK-US) Nedir?: Ayakkabı numara dönüşümü, Avrupa (EU), İngiltere (UK) ve ABD (US) numaralandırma sistemleri arasındaki karşılıkların gösterilmesidir; ayakkabı mağazaları ve e-ticaret siteleri doğru beden seçimi için kullanır.
Aydınlatma Metni Nedir?: Aydınlatma metni, veri sorumlusunun kişisel verileri hangi amaçla, hangi hukuki sebeple ve nasıl işlediğini, kimlere aktardığını ve kişinin haklarını anlatan bilgilendirme metnidir.
Ayıklama (Manav Ayıklaması) Nedir?: Ayıklama, manav reyonunda ezilmiş, çürümüş ya da görünümü bozulmuş meyve ve sebzelerin gün içinde düzenli olarak raftan ayrılması, uygun olanların indirimli satışa ya da başka kullanıma yönlendirilmesidir.
Ayıplı Ürün Nedir?: Ayıplı ürün, sözleşmede kararlaştırılan ya da tüketicinin makul olarak beklediği nitelikleri taşımayan; kusurlu, eksik veya hasarlı biçimde teslim edilen maldır.
Aynı Gün Teslimat Nedir?: Aynı gün teslimat, müşterinin belirli bir saate kadar verdiği online siparişin aynı gün içinde adresine ulaştırıldığı teslimat hizmetidir; yakın depolar, mağaza stokları ve şehir içi kurye ağlarıyla mümkün olur.
Azami Tamir Süresi Nedir?: Azami tamir süresi, garanti kapsamındaki arızalı bir ürünün servise ya da satıcıya teslim edildiği andan itibaren onarılıp tüketiciye geri verilmesi gereken en uzun süredir.
Azo Denetim Nedir?: Azo denetim, tekstil, deri ve ayakkabı ürünlerinin yasaklı aromatik aminleri açığa çıkarabilen azo boyar maddeler bakımından laboratuvar testleriyle kontrol edilmesidir.

B

B2B Nedir?: B2B (Business to Business), bir işletmenin ürün ya da hizmetini tüketiciye değil başka bir işletmeye sattığı ticaret modelidir; toptan satış, tedarik ve kurumsal alımları kapsar.
B2B2C Nedir?: B2B2C (Business-to-Business-to-Consumer), bir işletmenin ürün veya hizmetini başka bir işletmenin kanalı, platformu ya da müşteri tabanı üzerinden nihai tüketiciye ulaştırdığı, üç tarafın birlikte değer yarattığı…
B2C (İşletmeden Tüketiciye) Nedir?: B2C (Business-to-Consumer), bir işletmenin ürün veya hizmetlerini nihai tüketiciye sattığı ticaret modelidir; mağazacılık, e-ticaret siteleri, restoranlar ve abonelik hizmetleri bu modelin tipik örnekleridir.
Back Office (Mağaza Arka Ofis Yazılımı) Nedir?: Back office, mağazanın kasa dışındaki işlerini yürüten arka ofis yazılımıdır; mal kabul, sipariş, sayım, fiyat etiketi, personel, kasa kapanışı ve raporlama gibi süreçler bu sistem üzerinden yönetilir.
Backhaul (Dönüş Yükü) Nedir?: Backhaul (dönüş yükü), teslimatını tamamlayıp boş dönecek bir aracın dönüş yolunda tedarikçiden mal, iade ürün ya da ambalaj taşıyarak boş kilometreyi azaltmasıdır.
Bağımsız Perakendeci Nedir?: Bağımsız perakendeci, bir zincire ya da franchise sistemine bağlı olmadan, kendi adına ve kendi kararlarıyla bir veya birkaç mağaza işleten, çoğunlukla aile işletmesi niteliğindeki perakendecidir.
Bahçe Merkezi (Garden Center) Nedir?: Bahçe merkezi (garden center), canlı bitki, tohum, toprak, saksı, bahçe mobilyası ve bahçe aletlerini bir arada satan, çoğunlukla açık ve kapalı alanı birlikte kullanan uzman perakende formatıdır.
Bake-Off (Mağazada Pişirme) Nedir?: Bake-off, merkezi bir üretim tesisinde yarı pişirilip dondurulan ya da hamur halinde hazırlanan ekmek ve unlu mamullerin mağaza içindeki fırınlarda gün içinde pişirilerek sıcak satılmasıdır.
Bakkal Kanalı Nedir?: Bakkal kanalı, hızlı tüketim ürünlerinin zincir marketler dışında mahalle bakkalları, küçük marketler ve benzeri bağımsız noktalar üzerinden satıldığı geleneksel satış kanalıdır.
Balık Etiketi (Avlanma ve Yetiştirme Bilgisi) Nedir?: Balık etiketi (avlanma ve yetiştirme bilgisi), satılan su ürününün ticari adını, avlanmış mı yetiştirilmiş mi olduğunu ve avlanma bölgesi ya da yetiştirildiği yer gibi bilgileri tüketiciye gösteren etiket bilgisidir.
Balık Reyonu Nedir?: Balık reyonu, süpermarket ve hipermarketlerde taze balık ve deniz ürünlerinin buz üzerinde sergilenip satıldığı, isteğe göre temizleme ve fileto hizmetinin verildiği taze ürün bölümüdür.
Bandrol (Kitap Bandrolü) Nedir?: Bandrol, kitap ve benzeri fikir ve sanat eseri kopyalarının yasal olarak çoğaltıldığını gösteren, Kültür ve Turizm Bakanlığı sistemiyle verilen ve ürün üzerine yapıştırılan güvenlik etiketidir.
Banka Kampanyası (Kartlı İndirim) Nedir?: Banka kampanyası, belirli bir bankanın kredi veya banka kartıyla alışveriş yapan müşteriye perakendecide ek indirim, puan, taksit veya para iadesi sunan, maliyeti banka ile perakendeci arasında paylaşılan kampanyadır.
Barista Nedir?: Barista, kahve zincirlerinde ve mağaza içi kafelerde espresso bazlı içecekleri hazırlayan, makine ve çekirdek bakımını yapan, kasada ve tezgahta müşteriyle doğrudan ilgilenen çalışandır.
Barkod (EAN-13) Nedir?: Barkod (EAN-13), 13 haneli küresel ürün numarasını siyah-beyaz çizgilerle kodlayan ve kasada, depoda okuyucuyla hızla okunan, perakendede en yaygın kullanılan ürün barkodu standardıdır.
Barkod Okuyucu (Kasa Tarayıcısı) Nedir?: Barkod okuyucu, kasada ürün üzerindeki barkodu optik olarak okuyup ürün kodunu satış sistemine ileten cihazdır; el tipi, tezgâh içi ve terazili çok yüzeyli modelleri bulunur.
Barkod Programı (Küçük Market Yazılımı) Nedir?: Barkod programı, bakkal, market, büfe ve küçük mağazaların satış, stok, fiyat, veresiye ve ödeme kaydedici cihaz entegrasyonunu yönettiği, genellikle tek bilgisayarda ya da bulutta çalışan küçük işletme kasa yazılımıdır.
Barkodlu Terazi Nedir?: Barkodlu terazi, tartılarak satılan ürünlerin ağırlığını ölçüp fiyatını hesaplayan ve ürün kodu ile ağırlık ya da tutar bilgisini içeren barkodlu etiket basan mağaza terazisidir.
Başarısız Teslimat (Failed Delivery) Nedir?: Başarısız teslimat, bir e-ticaret siparişinin ilk teslimat denemesinde alıcıya ulaştırılamamasıdır; alıcının evde olmaması, yanlış adres, erişim sorunu ya da reddetme gibi nedenlerle oluşur ve ek maliyet yaratır.
Basit Usul Vergilendirme Nedir?: Basit usul vergilendirme, kanundaki işletme büyüklüğü ve faaliyet koşullarını sağlayan küçük esnaf ve tüccarın, defter tutmak yerine belgelerini saklayarak sadeleştirilmiş kurallarla vergilendirildiği gelir vergisi…
Basket Size (Sepet Ortalaması) Nedir?: Basket size (sepet ortalaması), müşterinin tek alışverişte ortalama ne kadar harcadığını ya da kaç ürün aldığını gösteren, toplam satışın fiş sayısına bölünmesiyle hesaplanan metriktir.
Batch Picking (Toplu Sipariş Toplama) Nedir?: Batch picking, birden fazla siparişin ürünlerinin depoda tek bir turda birlikte toplanması ve ardından siparişlere ayrılması yöntemidir, yürüme mesafesini azaltarak toplama verimliliğini artırır.
Bayat Ekmek İadesi Nedir?: Bayat ekmek iadesi, fırınların bakkal, market ve büfelere bıraktığı ekmeklerden gün içinde satılmayanları geri alması ve bu iadeyi bir sonraki teslimatta mahsup etmesi şeklindeki ticari uygulamadır.
Bayi (Dealer) Nedir?: Bayi, bir üreticinin ya da distribütörün ürünlerini kendi adına ve kendi hesabına satın alıp belirli koşullar altında yeniden satan, sürekli bir ticari ilişki içindeki bağımsız işletmedir.
Bayi Sipariş Portalı (B2B Portal) Nedir?: Bayi sipariş portalı, üretici veya distribütörün bayilerine, franchise mağazalarına ve perakende müşterilerine ürün kataloğu, özel fiyat, stok bilgisi ve çevrimiçi sipariş imkânı sunduğu kurumsal web ya da mobil…
Bayram Alışveriş Dönemi Nedir?: Bayram alışveriş dönemi, Ramazan ve Kurban bayramları öncesinde şekerleme, çikolata, hediye, giyim ve gıda ürünlerine talebin belirgin biçimde arttığı, perakendecilerin özel stok ve kampanya planladığı dönemdir.
Baz Satış (Baseline Sales) Nedir?: Baz satış, bir ürünün promosyon, özel gün veya olağan dışı bir etki olmadan normal fiyat ve koşullarda satması beklenen satış seviyesidir; kampanyaların gerçek etkisini ölçmek için referans alınır.
Beacon Teknolojisi Nedir?: Beacon teknolojisi, mağaza içine yerleştirilen küçük Bluetooth vericilerinin yakındaki akıllı telefonlara sinyal göndererek konuma dayalı bildirim, yönlendirme ve ziyaret ölçümü yapılmasını sağlayan yöntemdir.
Beauty Bar (Mağaza İçi Güzellik Hizmeti) Nedir?: Beauty bar, kozmetik mağazalarında ya da mağaza içindeki bir tezgâhta makyaj uygulaması, kaş şekillendirme ve cilt analizi gibi kısa güzellik hizmetlerinin sunulduğu alandır.
Bebek Maması Promosyon Yasağı Nedir?: Bebek maması promosyon yasağı, anne sütü yerine geçen bebek formüllerinin satış noktasında indirim, hediye, numune ve özel teşhirle pazarlanmasını kısıtlayan düzenlemedir.
Beden Eğrisi (Size Curve) Nedir?: Beden eğrisi (size curve), bir ürün grubunun toplam satışının bedenlere göre yüzdesel dağılımını gösteren ve sipariş ile mağaza dağıtımında hangi bedenden ne kadar alınacağını belirleyen orandır.
Beden Kırığı Nedir?: Beden kırığı, bir giyim ya da ayakkabı modelinin mağazada veya stokta en çok satan bedenlerinin tükenip yalnızca uç bedenlerin kalması sonucu beden serisinin bozulması durumudur.
Beden Öneri Aracı (Size Advisor) Nedir?: Beden öneri aracı, online giyim ve ayakkabı alışverişinde müşterinin boy, kilo, vücut tipi veya önceki alımları gibi bilgileri kullanarak ona en uygun bedeni öneren dijital araçtır.
Beden Tablosu (Size Chart) Nedir?: Beden tablosu, bir giyim veya ayakkabı ürününün her bedeninin göğüs, bel, basen, boy ya da ayak uzunluğu gibi ölçülerini santimetre cinsinden gösteren ve doğru beden seçimine yardım eden tablodur.
Bedesten Nedir?: Bedesten, Osmanlı çarşılarının merkezinde yer alan, kalın duvarlı ve kubbeli yapısıyla değerli malların güvenle saklanıp satıldığı kapalı ticaret binasıdır; bugün kuyumcu, antika ve halı satışında yaşamaya devam eder.
Bekleme Listesi (Waitlist) Nedir?: Bekleme listesi, stokta bulunmayan ya da sınırlı üretilen bir ürünü almak isteyen müşterilerin sıraya alındığı kayıttır; lüks çanta, saat ve mücevher butiklerinde talebi yönetmenin ve müşteriyi elde tutmanın aracıdır.
Bekleme Süresi Algısı (Perceived Waiting Time) Nedir?: Bekleme süresi algısı, müşterinin kasa, iade masası ya da hizmet noktasında ne kadar beklediğine dair öznel tahminidir ve çoğu zaman saatle ölçülen gerçek bekleme süresinden farklıdır.
Belediye Marketi Nedir?: Belediye marketi, belediyelerin ya da belediye şirketlerinin işlettiği, temel gıda ve ihtiyaç ürünlerini çoğunlukla piyasa ortalamasının altında fiyatlarla satmayı hedefleyen market türüdür.
Benzer Ambalaj (Copycat Packaging) Nedir?: Benzer ambalaj, bir ürünün renk, şekil ve grafik öğeleriyle tanınmış bir markanın ambalajını andıracak biçimde tasarlanması; çoğunlukla perakendecinin kendi markalı ürünlerinde tartışılan bir uygulamadır.
Benzer Ürün Yaklaşımı (Like-Item Forecasting) Nedir?: Benzer ürün yaklaşımı, satış geçmişi olmayan yeni bir ürünün talebini, fiyat, boyut, kategori ve konum bakımından ona benzeyen mevcut ürünlerin geçmiş satışlarından yola çıkarak tahmin etme yöntemidir.
Besin Öğesi Tablosu (Beslenme Bildirimi) Nedir?: Besin öğesi tablosu, ambalajlı gıdaların etiketinde enerji değeri ile yağ, doymuş yağ, karbonhidrat, şeker, protein ve tuz miktarlarını genellikle 100 gram ya da 100 mililitre başına gösteren beslenme bildirimidir.
Beslenme Beyanı (Nutrition Claim) Nedir?: Beslenme beyanı (nutrition claim), bir gıdanın enerji, yağ, şeker, tuz, lif ya da protein gibi besin öğeleri açısından özel bir niteliğe sahip olduğunu belirten “az yağlı”, “şeker ilavesiz” gibi düzenlenmiş ifadelerdir.
Beyaz Alan Analizi (White Space Analysis) Nedir?: Beyaz alan analizi, bir perakendecinin mağaza ağının henüz hizmet vermediği ama yeterli talep potansiyeli taşıyan bölgeleri belirleyerek yeni açılış fırsatlarını sıralamasıdır.
Bijuteri (Fantezi Takı) Nedir?: Bijuteri, değerli maden ve taş içermeyen ya da çok az içeren, metal alaşım, cam, plastik ve doğal taş gibi malzemelerle üretilen, moda odaklı ve uygun fiyatlı fantezi takıdır.
Bilgi Fişi Nedir?: Bilgi fişi, fatura düzenlenen bir satışta tahsilat ödeme kaydedici cihaz üzerinden yapıldığında cihazdan alınan, mali değeri olmayan ve satışın faturayla belgelendiğini gösteren fiştir.
Bilgisayarlı Görü (Computer Vision) Nedir?: Bilgisayarlı görü, kamera ve görüntülerden nesne, insan, metin ve hareket gibi bilgileri otomatik olarak tanıyan ve yorumlayan yapay zekâ alanıdır; mağazada raf takibi, sayım ve kasasız alışverişte kullanılır.
Bilinçli Tüketim Nedir?: Bilinçli tüketim, tüketicinin satın alma kararlarında fiyat ve ihtiyacın yanında ürünün kalitesini, dayanıklılığını, sağlık ve çevre etkilerini ve üretim koşullarını da gözettiği alışveriş yaklaşımıdır.
Bilişsel Uyumsuzluk (Post-Purchase Dissonance) Nedir?: Bilişsel uyumsuzluk, tüketicinin bir satın alma sonrasında kararının doğru olup olmadığından şüphe duyması ve bunun yarattığı huzursuzluktur; özellikle pahalı ve geri dönüşü zor alımlarda görülür.
Biliz Çalışma Nedir?: Biliz çalışma, yeni bir ürün, kampanya ya da sezon düzeninin tüm mağazalara yayılmadan önce pilot mağazada veya sınırlı bir alanda kurulup yerleşim ve teşhir açısından denenmesidir.
Bina Yönetim Sistemi (BMS) Nedir?: Bina yönetim sistemi, mağaza, avm ve dağıtım merkezlerinde ısıtma, soğutma, havalandırma, aydınlatma ve soğutucu ekipmanları tek merkezden izleyip kontrol eden ve enerji tüketimini optimize eden otomasyon sistemidir.
Biniş Kartı Taraması (Duty Free) Nedir?: Biniş kartı taraması, havalimanı duty free mağazalarında kasada yolcunun biniş kartının okutularak satışa uygunluğun doğrulandığı ve uçuş, varış noktası gibi bilgilerin satış kaydına eklendiği işlemdir.
Birim Ekonomisi (Unit Economics) Nedir?: Birim ekonomisi, bir işin en küçük tekrar eden birimi olan tek sipariş, tek müşteri ya da tek mağaza düzeyinde gelir ve maliyetlerin hesaplanarak bu birimin kâr mı zarar mı ürettiğinin incelenmesidir.
Birim Fiyat Nedir?: Birim fiyat, bir ürünün kilogram, litre, metre ya da adet gibi standart bir ölçü birimi başına düşen fiyatıdır ve farklı ambalaj boyutlarındaki ürünlerin karşılaştırılmasını sağlar.
Birinci Taraf Veri (First-Party Data) Nedir?: Birinci taraf veri, bir şirketin kendi müşterilerinden kendi kanalları üzerinden doğrudan topladığı veridir; satın alma geçmişi, site davranışı, sadakat programı ve müşteri hizmetleri kayıtları bu kapsama girer.
Bit Pazarı Nedir?: Bit pazarı, ikinci el eşya, antika, koleksiyon ürünü, eski kitap ve kullanılmış giysinin tezgâhlarda ya da küçük dükkânlarda pazarlıkla satıldığı açık veya kapalı pazar yeridir.
Bitki Bazlı Ürün (Plant-Based) Nedir?: Bitki bazlı ürün (plant-based), süt, et, yumurta gibi hayvansal ürünlerin yerine geçmesi amacıyla baklagil, tahıl, kuruyemiş ve sebze gibi bitkisel kaynaklardan üretilen gıda ve içeceklerdir.
Biyometrik Ödeme Nedir?: Biyometrik ödeme, müşterinin kimliğinin parmak izi, yüz, avuç içi damar yapısı gibi biyolojik özelliklerle doğrulanarak kart veya telefon göstermeden ödeme yapılmasını sağlayan ödeme yöntemidir.
Biyosidal Ürün Ruhsatı Nedir?: Biyosidal ürün ruhsatı, dezenfektan, haşere ilacı, fare zehri ve sinek kovucu gibi zararlı organizmaları yok etmeye veya uzaklaştırmaya yönelik ürünlerin piyasaya sürülebilmesi için Sağlık Bakanlığından alınan izindir.
Black Friday Nedir?: Black Friday, ABD'de Şükran Günü'nün ertesindeki cuma gününe denk gelen ve yılbaşı alışveriş sezonunu açan büyük indirim günüdür; Türkiye dahil birçok ülkede kasım ayı kampanyalarının adı hâline gelmiştir.
Blind Box (Sürpriz Kutu) Nedir?: Blind box, içinden bir serinin hangi figürünün ya da ürününün çıkacağı satın alma anında bilinmeyen, kapalı ambalajla satılan koleksiyon ürünüdür; oyuncak ve hobi mağazalarının hızla dönen kategorilerindendir.
Blok Sergileme Nedir?: Blok sergileme, aynı markaya, renge ya da ürün grubuna ait ürünlerin rafta bir arada toplanarak göze tek parça görünen büyük bir blok oluşturacak biçimde dizilmesidir.
BNPL (Şimdi Al Sonra Öde) Nedir?: BNPL (Buy Now Pay Later, şimdi al sonra öde), müşterinin alışveriş anında ürünü alıp bedelini kredi kartı kullanmadan, sonraki bir tarihte ya da birkaç eşit taksitte ödemesine imkân veren finansman ve ödeme yöntemidir.
BOGO (Bir Alana Bir Bedava) Nedir?: BOGO (Buy One Get One), müşterinin bir ürün satın aldığında ikinci bir ürünü ücretsiz ya da indirimli aldığı promosyon mekaniğidir; "1 alana 1 bedava" ya da "ikincisi yarı fiyatına" gibi biçimlerde uygulanır.
Bölge Müdürü Nedir?: Bölge müdürü, bir perakende zincirinde belirli bir coğrafyadaki mağazaların satış, operasyon, personel ve standart uyumundan sorumlu olan, mağaza müdürleri ile merkez arasında köprü kuran yöneticidir.
Bölge Münhasırlığı (Exclusive Territory) Nedir?: Bölge münhasırlığı, franchise ya da bayilik sözleşmesinde belirli bir coğrafi alanın tek bir işletmeye bırakılması ve marka sahibinin bu alanda başka bir birim açmama ya da yetki vermeme taahhüdüdür.
Bölgesel AVM (Regional Mall) Nedir?: Bölgesel AVM, birden fazla çapa kiracıyla geniş bir çekim alanına hizmet veren, giyimden eğlenceye kadar geniş bir mağaza karmasına sahip, ziyaretçilerini birkaç ilçeden ya da tüm şehirden çeken büyük ölçekli alışveriş…
Bölünmüş Sevkiyat (Split Shipment) Nedir?: Bölünmüş sevkiyat, tek bir online siparişteki ürünlerin farklı depo, mağaza ya da zamanlardan çıkarak müşteriye birden fazla paket halinde gönderilmesidir.
Bölünmüş Vardiya (Split Shift) Nedir?: Bölünmüş vardiya, bir çalışanın günlük mesaisinin uzun bir ara ile iki ayrı parçaya bölündüğü çalışma düzenidir. Perakende ve yeme-içmede sabah ve akşam yoğunluklarını karşılamak için kullanılır.
Bonus Pack (Ekstra İçerikli Ambalaj) Nedir?: Bonus pack, ürünün normal fiyatı korunurken ambalaja ek miktar konulduğu ve bunun "yüzde 20 fazla" gibi ifadelerle duyurulduğu promosyon türüdür; müşteriye indirim yerine ek içerik sunar.
Book-Off Nedir?: Book-off, satılamayacak durumdaki ürünlerin hasar, kusur, kayıp ya da miadını doldurma gibi nedenlerle stok kayıtlarından düşülmesi, yani stoktan çıkış kaydının yapılmasıdır.
BORIS (Online Al Mağazada İade Et) Nedir?: BORIS (Buy Online, Return In Store), online satın alınan ürünün kargoyla geri gönderilmek yerine perakendecinin fiziksel mağazasına getirilerek iade ya da değişim yapılmasına imkân veren omnichannel hizmettir.
Boşluk Taraması (Gap Scan) Nedir?: Boşluk taraması, mağaza personelinin reyonları dolaşarak raftaki boş yerleri tespit ettiği, el terminaliyle ürünün sistem stoğunu kontrol edip doldurma ya da sipariş aksiyonu başlattığı rutin kontroldür.
Bounce-Back Kupon (Geri Getiren Kupon) Nedir?: Bounce-back kupon, müşteriye alışverişi sırasında veya sonrasında verilen ve yalnızca belirli bir süre içinde yapılacak bir sonraki alışverişte kullanılabilen, müşteriyi mağazaya geri getirmeyi amaçlayan indirim…
Bracketing (Çoklu Beden Siparişi) Nedir?: Bracketing, online giyim ve ayakkabı alışverişinde müşterinin aynı ürünü birden fazla beden ya da renkte sipariş edip evde deneyerek uyanı tutması ve diğerlerini iade etmesidir.
Break-even (Başabaş Noktası) Nedir?: Break-even (başabaş noktası), bir mağazanın ya da işletmenin toplam gelirinin toplam giderlerine eşitlendiği, yani ne kâr ne zarar edilen satış seviyesidir.
Breakage (Kullanılmayan Bakiye Geliri) Nedir?: Breakage, satılan hediye kartı, hediye çeki, ön ödemeli bakiye ya da sadakat puanlarının müşteriler tarafından hiç kullanılmayacağı öngörülen kısmından doğan ve belirli kurallarla gelire dönüştürülen tutardır.
Breakpoint (Ciro Kirası Eşiği) Nedir?: Breakpoint (ciro kirası eşiği), AVM kira sözleşmelerinde kiracının sabit kiraya ek olarak ciro kirası ödemeye başladığı satış seviyesidir; bu eşiğin üzerindeki cironun belirli bir yüzdesi kira olarak ödenir.
Broşür Katılım Bedeli Nedir?: Broşür katılım bedeli, tedarikçinin ürününün perakendecinin basılı ya da dijital kampanya broşüründe yer alması karşılığında ödediği, sayfa, alan ve süreye göre belirlenen reklam ve tanıtım bedelidir.
Broşür Pazarlaması (Aktüel Katalog) Nedir?: Broşür pazarlaması, perakendecinin belirli bir dönemde indirimli ya da sınırlı sayıda satacağı ürünleri basılı veya dijital katalogla duyurduğu, özellikle market zincirlerinde haftalık aktüel ürün satışının temelini…
Brüt Kâr Marjı Nedir?: Brüt kâr marjı, net satışlardan satılan malın maliyeti düşüldükten sonra kalan brüt kârın net satışlara oranıdır; fiyatlandırma ve alım koşullarının sağlığını gösterir.
Brüt Kiralanabilir Alan (GLA) Nedir?: Brüt kiralanabilir alan (GLA), bir alışveriş merkezi ya da ticari binada kiracılara kiralanabilen toplam alanın metrekare cinsinden ifadesidir ve AVM büyüklüğünün standart ölçüsüdür.
Brüt Marj Erozyonu (Margin Erosion) Nedir?: Brüt marj erozyonu, artan alış maliyetleri, fiyat rekabeti, yoğun promosyon, fire ya da ürün karmasındaki olumsuz kayma nedeniyle brüt kâr marjının dönemler içinde aşamalı olarak düşmesidir.
Büfe Nedir?: Büfe, küçük bir tezgâh ya da kulübe içinde gazete, sigara, içecek, atıştırmalık ve hızlı yiyecek satan, geçen yaya trafiğine dayalı en küçük ölçekli perakende noktalarından biridir.
Build-to-Suit (İhtiyaca Özel İnşa) Nedir?: Build-to-suit (ihtiyaca özel inşa), bir geliştiricinin belirli bir perakendecinin teknik ihtiyaçlarına göre mağaza, depo veya dağıtım merkezi inşa edip bunu uzun süreli kira ya da satışla teslim ettiği modeldir.
Bundle (Paket Satış) Nedir?: Bundle (paket satış), birden fazla ürünün ya da ürün ve hizmetin bir arada, genellikle ayrı ayrı alınmalarına göre daha avantajlı tek bir fiyatla satılmasıdır.
Bütçe Fazlandırma (Budget Phasing) Nedir?: Bütçe fazlandırma, yıllık satış, marj ve gider bütçesinin mevsimsellik, takvim ve kampanya planı dikkate alınarak aylara, haftalara ve mağazalara dağıtılmasıdır.
Butik (Bağımsız Moda Mağazası) Nedir?: Butik, sahibinin seçtiği sınırlı sayıda marka ve ürünü kişisel bir üslupla sunan, genellikle tek ya da birkaç şubeli bağımsız moda mağazasıdır.
Butik Yerleşim (Boutique Layout) Nedir?: Butik yerleşim, mağaza alanının marka, koleksiyon ya da yaşam tarzı temalarına göre birbirinden ayrışan küçük bölümlere ayrıldığı ve her bölümün kendi içinde ayrı bir dükkân gibi kurgulandığı plandır.
Butt-Brush Etkisi Nedir?: Butt-brush etkisi, dar bir koridorda ürün inceleyen müşterinin arkadan başka birinin sürtünmesi ya da çarpmasıyla rahatsız olup ürünü bırakarak o alanı terk etme eğilimidir.
Buy Box (Satın Al Kutusu) Nedir?: Buy box (satın al kutusu), pazaryerinde aynı ürünü birden fazla satıcı sunduğunda ürün sayfasındaki "sepete ekle" butonunun bağlı olduğu, yani varsayılan olarak öne çıkarılan satıcının teklifidir.
Buyer (Satın Almacı) Nedir?: Buyer (satın almacı), perakendecide belirli bir kategori ya da ürün grubu için ürün seçen, tedarikçilerle fiyat ve koşul pazarlığı yapan ve alım kararlarını veren uzmandır.
Büyük Beden (Plus Size) Nedir?: Büyük beden, standart beden aralığının üzerindeki ölçülere sahip müşteriler için tasarlanan giyim ürünlerini ve bu ürünlere odaklanan mağaza, koleksiyon ve online kategori yapısını ifade eder.

C

C2C (Tüketiciden Tüketiciye) Nedir?: C2C (Consumer-to-Consumer), bireylerin ikinci el ya da kendi ürettikleri ürünleri, bir platform aracılığıyla başka bireylere sattığı ticaret modelidir; ilan siteleri ve ikinci el alışveriş uygulamaları bunun tipik…
CAC (Müşteri Edinme Maliyeti) Nedir?: CAC (müşteri edinme maliyeti), bir şirketin yeni bir müşteri kazanmak için harcadığı ortalama pazarlama ve satış maliyetidir; toplam edinme harcamasının yeni müşteri sayısına bölünmesiyle bulunur.
Cadde Mağazacılığı (High Street Retail) Nedir?: Cadde mağazacılığı, perakendecilerin AVM yerine şehirlerin işlek cadde ve sokaklarında, doğrudan sokağa açılan bağımsız mağazalarla faaliyet göstermesidir.
Cam Montajı (Edging) Nedir?: Cam montajı, numaralı gözlük camlarının müşterinin seçtiği çerçeveye göre ölçülerek kesilmesi, kenarlarının işlenmesi ve göz merkezlerine uygun biçimde çerçeveye takılması işlemidir.
Canlı Yayın Alışverişi (Live Shopping) Nedir?: Canlı yayın alışverişi, bir sunucunun ya da içerik üreticisinin ürünleri gerçek zamanlı bir video yayınında tanıttığı, izleyicilerin soru sorup yayın sırasında ürünleri doğrudan satın alabildiği e-ticaret formatıdır.
CAPEX (Yatırım Harcaması) Nedir?: CAPEX (yatırım harcaması), bir şirketin birden fazla yıl kullanacağı mağaza, depo, ekipman ve yazılım gibi duran varlıkları edinmek ya da iyileştirmek için yaptığı harcamadır.
Capture Rate (Mağazaya Giriş Oranı) Nedir?: Capture rate, bir mağazanın önünden geçen AVM ziyaretçisi ya da cadde yayasının ne kadarının mağazaya girdiğini gösteren, vitrin ve konumun çekim gücünü ölçen orandır.
Carry-Over Ürün (Sezondan Sezona Devreden Ürün) Nedir?: Carry-over ürün, bir moda markasının koleksiyonunda sezon değişse de modeli ve çoğu zaman rengi aynı kalarak bir sonraki sezona aktarılan, sürekli satılan üründür.
Cash & Carry Nedir?: Cash & carry, esnaf, restoran ve küçük işletmelerin ürünleri toptan fiyattan, peşin ödeyerek ve kendi araçlarıyla taşıyarak satın aldığı self-servis toptan satış modelidir.
Cash Wrap (Kasa Bankosu) Nedir?: Cash wrap, özellikle giyim ve özel mağazalarda ödemenin alındığı, ürünlerin paketlendiği, alarm etiketlerinin söküldüğü ve iade işlemlerinin yapıldığı kasa bankosu ve çevresidir.
Cashback (Para İadesi) Nedir?: Cashback, müşterinin yaptığı harcamanın belirli bir yüzdesinin ya da sabit bir tutarın, alışveriş sonrasında kartına, hesabına veya dijital cüzdanına nakit ya da kullanılabilir bakiye olarak geri yüklenmesidir.
Category Killer Nedir?: Category killer, tek bir ürün kategorisinde çok geniş çeşit ve rekabetçi fiyat sunarak o kategoride genel mağazalarla küçük uzman dükkânları zorlayan büyük ölçekli uzman mağaza formatıdır.
Cayma Hakkı Nedir?: Cayma hakkı, mesafeli ya da iş yeri dışında kurulan sözleşmelerde tüketicinin, mevzuatta belirtilen süre içinde herhangi bir gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden sözleşmeden dönebilme hakkıdır.
CBS (Coğrafi Bilgi Sistemi) Nedir?: CBS (coğrafi bilgi sistemi), konuma bağlı verileri harita üzerinde toplayıp analiz eden sistemdir; perakendede mağaza yer seçimi, çekim alanı analizi ve teslimat planlamasında kullanılır.
CDI (Kategori Gelişim Endeksi) Nedir?: CDI (kategori gelişim endeksi), bir kategorinin belirli bir mağazada, bölgede ya da müşteri grubunda ortalamaya göre ne kadar güçlü veya zayıf satıldığını gösteren karşılaştırmalı endekstir.
CDP (Müşteri Veri Platformu) Nedir?: CDP, bir müşteriye ait mağaza, web, uygulama, çağrı merkezi ve sadakat programı verilerini tek bir müşteri profilinde birleştiren ve pazarlama sistemlerine aktaran müşteri veri platformudur.
CDU (Tezgâh Üstü Teşhir Kutusu) Nedir?: CDU, kasa ya da tezgâh üzerine konan küçük teşhir kutusudur; şekerleme, pil, dudak bakımı gibi küçük ve dürtüsel alınan ürünleri müşterinin ödeme anında göreceği noktada sergiler.
CE İşareti Nedir?: CE işareti, bir ürünün Avrupa Birliği teknik düzenlemelerinin sağlık, güvenlik ve çevre koruma şartlarına uygun olduğunu üreticinin beyanıyla gösteren ve Türkiye'de de birçok ürün grubunda zorunlu olan işarettir.
CES (Müşteri Efor Skoru) Nedir?: CES, müşterinin bir işlemi tamamlamak, bir sorunu çözdürmek ya da bir bilgiye ulaşmak için ne kadar çaba harcadığını soran ve düşük eforun sadakati artırdığı varsayımına dayanan müşteri deneyimi ölçüsüdür.
Chargeback (Ters İbraz) Nedir?: Chargeback, kart sahibinin bir işleme bankası aracılığıyla itiraz etmesi sonucunda tutarın üye işyerinden geri alınarak kart sahibine iade edilmesi sürecidir; Türkçede ters ibraz olarak bilinir.
Chase Alımı (Sezon İçi Takip Alımı) Nedir?: Chase alımı, moda perakendecisinin sezon içinde beklenenden hızlı satan ürünler için tedarikçiye verdiği ek ve hızlı siparişle stoğu yeniden doldurmasıdır.
Chatbot (Sohbet Robotu) Nedir?: Chatbot, web sitesi, mobil uygulama veya mesajlaşma kanallarında müşterilerin sorularını yazılı ya da sesli olarak otomatik yanıtlayan ve basit işlemleri yürüten sohbet robotudur.
Checkout Optimizasyonu Nedir?: Checkout optimizasyonu, e-ticaret sitesinde sepetten siparişin tamamlanmasına kadar geçen ödeme adımlarının sadeleştirilmesi, hızlandırılması ve güven verici hâle getirilmesiyle sepet terkini azaltma çalışmasıdır.
Cherry Picking (Fırsat Avcılığı) Nedir?: Cherry picking (fırsat avcılığı), müşterinin bir mağazadan yalnızca indirimli ürünleri alıp normal fiyatlı ürünleri başka yerden almasıdır; promosyonun kârlılığını düşüren bir alışveriş davranışıdır.
Churn (Müşteri Kaybı Oranı) Nedir?: Churn (müşteri kaybı oranı), belirli bir dönemin başındaki müşterilerden kaçının dönem sonunda şirketle ilişkisini bıraktığını gösteren ve müşteri tutma başarısını ölçen orandır.
Cihaz Sigortası (Kırılma-Çalınma) Nedir?: Cihaz sigortası, akıllı telefon, tablet ve dizüstü bilgisayar gibi elektronik ürünleri kırılma, sıvı teması ve çalınma gibi risklere karşı koruyan, genellikle satış noktasında ürünle birlikte sunulan sigorta ürünüdür.
Cilt Analizi (Skin Analysis) Nedir?: Cilt analizi (skin analysis), kozmetik mağazası, eczane ya da uygulamada cildin nem, yağ, leke ve kırışıklık gibi özelliklerinin değerlendirilip buna göre ürün önerildiği hizmettir.
Ciro (Revenue) Nedir?: Ciro (revenue), bir mağazanın ya da şirketin belirli bir dönemde mal ve hizmet satışından elde ettiği toplam satış tutarıdır; büyüme ve satış gücünün ilk bakılan göstergesidir.
Ciro Bildirimi Nedir?: Ciro bildirimi, AVM ya da ticari mülk kiracısının belirli dönemlerdeki satış hasılatını kira sözleşmesinde öngörülen biçimde mülk sahibine raporlamasıdır; ciro kirası hesabı ve performans takibi bu verilere dayanır.
Ciro Denetimi Nedir?: Ciro denetimi, AVM sahibinin ya da franchise verenin, kiracının veya franchise alanın bildirdiği satış hasılatının doğruluğunu kasa kayıtları, faturalar ve muhasebe belgeleri üzerinden kontrol etmesidir.
Ciro Kirası (Percentage Rent) Nedir?: Ciro kirası, kiracının ödeyeceği kiranın tamamının ya da bir bölümünün mağazanın satış cirosunun belirli bir yüzdesi olarak hesaplandığı ve AVM'lerde yaygın olarak kullanılan kira modelidir.
Ciro Primi Nedir?: Ciro primi, tedarikçinin perakendeciye belirli bir dönemde ulaşılan alım ya da satış tutarı üzerinden ödediği yüzdesel primdir; genellikle yıl sonunda ya da dönem sonunda fatura edilir.
Clean Beauty (Temiz Güzellik) Nedir?: Clean beauty (temiz güzellik), içeriğinden bazı tartışmalı bileşenlerin çıkarıldığı ve içerik şeffaflığının öne çıkarıldığı kozmetik ürünleri tanımlamak için kullanılan, yasal bir tanımı bulunmayan pazarlama ve ürün…
Click & Collect (Tıkla Al) Nedir?: Click & Collect (tıkla al), müşterinin ürünü online sipariş edip ödemesini yaptığı ya da ayırttığı, ardından belirlediği mağazadan veya teslim noktasından kendisinin teslim aldığı çok kanallı alışveriş yöntemidir.
Click-to-Door Süresi Nedir?: Click-to-door süresi, müşterinin online siparişi tamamladığı andan ürünün kapısına teslim edildiği ana kadar geçen toplam süredir; e-ticarette teslimat hızının müşteri gözünden ölçüsüdür.
Clienteling Nedir?: Clienteling, satış danışmanlarının müşterilerin tercih, beden ve alışveriş geçmişi bilgisini kullanarak onlarla kişisel ve süreklilik taşıyan bir ilişki kurduğu satış yöntemidir.
Clip Strip (Askılı Teşhir Şeridi) Nedir?: Clip strip, üzerinde kanca ya da delikler bulunan, rafa veya gondole asılarak küçük paketli ürünlerin dikey sıra halinde sergilenmesini sağlayan plastik ya da metal teşhir şerididir.
CLV (Müşteri Yaşam Boyu Değeri) Nedir?: CLV (müşteri yaşam boyu değeri), bir müşterinin şirketle ilişkisi süresince getirmesi beklenen toplam kârın ya da gelirin tahminidir ve pazarlama yatırımlarının sınırını belirlemekte kullanılır.
CMI (Ortak Yönetilen Stok) Nedir?: CMI (Ortak Yönetilen Stok), perakendecinin deposundaki ya da mağazalarındaki stoğun yenileme kararlarının perakendeci ile tedarikçi tarafından ortak veriye dayanarak birlikte verildiği stok yönetimi modelidir.
Co-Tenancy Maddesi Nedir?: Co-tenancy maddesi, AVM kira sözleşmelerinde belirli çapa kiracıların ayrılması ya da merkezin doluluk oranının belli bir seviyenin altına düşmesi halinde kiracıya kira indirimi veya fesih hakkı tanıyan hükümdür.
COCO ve DODO (İstasyon İşletme Modelleri) Nedir?: COCO ve DODO, akaryakıt istasyonlarının ve istasyon marketlerinin mülkiyet ve işletme biçimini anlatan kısaltmalardır: COCO şirkete ait ve şirketçe işletilen, DODO ise bayiye ait ve bayice işletilen istasyonu ifade eder.
COGS Nedir?: COGS (Cost of Goods Sold), satılan malın maliyetidir; bir dönemde satışı gerçekleşen ürünlerin alış bedeli ile satışa hazır hale gelene kadar katlanılan doğrudan maliyetlerin toplamını ifade eder.
Composable Commerce Nedir?: Composable commerce, e-ticaret sisteminin arama, sepet, ödeme, içerik, ürün bilgisi gibi işlevlerinin farklı sağlayıcılardan seçilen bağımsız bileşenlerle kurulduğu ve bu bileşenlerin API'lerle birleştirildiği modüler…
Concept Store Nedir?: Concept store, ürünleri kategori yerine bir tema, yaşam tarzı ya da hikâye etrafında seçip sergileyen, farklı markaları ve çoğu zaman kafe gibi deneyim alanlarını bir araya getiren mağaza türüdür.
Concierge Hizmeti Nedir?: Concierge hizmeti, perakendecinin özellikle üst segment müşterilerine randevu, rezervasyon, özel sipariş, teslimat ve hediye paketleme gibi kişisel taleplerinde aracılık ettiği ayrıcalıklı destek hizmetidir.
Convenience Store (Yakın Market) Nedir?: Convenience store, yerleşim yerlerine, caddelere ve ulaşım noktalarına yakın, küçük alanda sınırlı sayıda günlük ihtiyaç ürünü sunan ve genellikle uzun saatler açık kalan yakın market formatıdır.
Cooler Purity (Dolap Saflığı) Nedir?: Cooler purity, bir içecek ya da gıda üreticisinin mağazaya yerleştirdiği markalı soğutucu dolapta yalnızca o üreticinin ürünlerinin bulunma oranını ifade eden saha ölçüsüdür.
Corner Mağaza Nedir?: Corner mağaza, bir markanın büyük bir mağaza, AVM ya da çok markalı perakendecinin içinde kendi kimliğiyle tasarlanmış sınırlı bir alanda ürünlerini sergileyip sattığı küçük satış noktasıdır.
Cost to Serve (Hizmet Maliyeti) Nedir?: Cost to serve (hizmet maliyeti), bir müşteriye, mağazaya, kanala ya da siparişe hizmet vermek için sipariş alma, depolama, toplama, taşıma ve iade gibi faaliyetlerde oluşan toplam maliyettir.
CPFR (İşbirlikçi Planlama, Tahmin ve Yenileme) Nedir?: CPFR (işbirlikçi planlama, tahmin ve yenileme), perakendeci ile tedarikçinin satış tahminlerini, promosyon planlarını ve stok yenileme kararlarını ortak bir süreçte birlikte hazırladığı tedarik zinciri iş birliği…
CPM (Bin Gösterim Başına Maliyet) Nedir?: CPM (Cost Per Mille), bir reklamın bin kez gösterilmesi için ödenen ücrettir; özellikle bilinirlik amaçlı dijital, açık hava ve mağaza içi reklamlarda fiyatlandırma ve karşılaştırma birimi olarak kullanılır.
CPO (Sertifikalı İkinci El Ürün) Nedir?: CPO (sertifikalı ikinci el ürün), marka ya da yetkili satıcı tarafından incelenip orijinalliği ve çalışırlığı doğrulanan, yenilenen ve garantiyle yeniden satışa sunulan ikinci el üründür.
CRM (Müşteri İlişkileri Yönetimi) Nedir?: CRM (müşteri ilişkileri yönetimi), bir şirketin müşterileriyle tüm etkileşimlerini kaydedip analiz ederek satış, pazarlama ve hizmet süreçlerini müşteriye göre yönettiği strateji ve yazılım bütünüdür.
Cross-Docking (Çapraz Sevkiyat) Nedir?: Cross-docking, tedarikçiden dağıtım merkezine gelen ürünlerin depoda raflara yerleştirilmeden, kısa sürede ayrıştırılıp mağaza ya da müşteri sevkiyatlarına aktarıldığı lojistik yöntemidir.
Cross-Selling Nedir?: Cross-selling (çapraz satış), müşteriye satın aldığı ya da incelediği ürünle ilişkili, onu tamamlayan başka ürünlerin önerilmesiyle sepetin büyütülmesini hedefleyen satış yöntemidir.
Cruelty-Free (Hayvan Deneysiz) Nedir?: Cruelty-free (hayvan deneysiz), bir kozmetik ya da kişisel bakım ürününün ve içerdiği bileşenlerin geliştirme ve üretim sürecinin hiçbir aşamasında hayvanlar üzerinde test edilmediğini belirten ifadedir.
CSAT (Müşteri Memnuniyeti Skoru) Nedir?: CSAT, müşterinin belirli bir alışveriş, hizmet ya da etkileşimden ne kadar memnun kaldığını genellikle 1-5 arası bir ölçekle soran ve memnun yanıtların oranını gösteren müşteri memnuniyeti ölçüsüdür.
Curbside Pickup (Araçta Teslim) Nedir?: Curbside pickup (araçta teslim), müşterinin online verdiği siparişi mağazanın otoparkındaki belirlenmiş bir noktada aracından inmeden teslim aldığı, ürünün mağaza çalışanı tarafından araca getirildiği teslimat…
Cyber Monday (Siber Pazartesi) Nedir?: Cyber Monday, ABD'de Şükran Günü'nü izleyen pazartesiye verilen, online alışverişe özel indirimlerle öne çıkan kampanya günüdür; Türkiye'de de e-ticaret sitelerinin Kasım indirim döneminin parçası olarak kullanılır.

Ç

Çalışan Başına Ciro Nedir?: Çalışan başına ciro, bir şirketin ya da mağazanın belirli bir dönemdeki net satışlarının ortalama çalışan sayısına bölünmesiyle bulunan ve iş gücü verimliliğini gösteren temel orandır.
Çalışan Hırsızlığı (Employee Theft) Nedir?: Çalışan hırsızlığı, perakende çalışanlarının işyerindeki ürün, nakit, indirim ya da veri gibi varlıkları izinsiz olarak kendi çıkarları veya yakınları için kullanması ya da mağazadan çıkarmasıdır.
Çalışan İndirimi Nedir?: Çalışan indirimi, perakende şirketlerinin kendi çalışanlarına mağazalarında ya da çevrim içi kanallarında sattıkları ürünlerde belirli kurallar çerçevesinde tanıdığı özel indirim hakkıdır.
Çalışma Saatleri Optimizasyonu (Trading Hours) Nedir?: Çalışma saatleri optimizasyonu, bir mağazanın hangi saatlerde açık kalacağının satış, müşteri trafiği, personel ve enerji maliyetleri ile yasal ve AVM kurallarına göre yeniden belirlenmesidir.
Çapa Etkisi (Anchoring) Nedir?: Çapa etkisi, tüketicinin gördüğü ilk fiyat ya da bilgiyi referans alarak sonraki fiyatları bu noktaya göre değerlendirmesidir. Perakendede üstü çizili fiyatlar ve pahalı bir ürünün yanına konan seçenekler bu etkiye…
Çapa Kiracı (Anchor Tenant) Nedir?: Çapa kiracı, bir alışveriş merkezine kendi markasıyla yüksek ziyaretçi trafiği çeken, genellikle geniş alan kiralayan ve diğer kiracılara da müşteri getiren hipermarket, büyük mağaza veya sinema gibi kiracıdır.
Çapraz Fiyat Esnekliği Nedir?: Çapraz fiyat esnekliği, bir ürünün fiyatındaki yüzdesel değişimin başka bir ürünün talebinde yarattığı yüzdesel değişimdir; ürünlerin ikame mi tamamlayıcı mı olduğunu gösterir.
Çapraz Sergileme (Cross Merchandising) Nedir?: Çapraz sergileme, birlikte kullanılan ya da birbirini tamamlayan farklı kategorilerden ürünlerin aynı teşhir alanında yan yana sunularak ek satış yaratılmasıdır.
Çarşı (Geleneksel Alışveriş Çarşısı) Nedir?: Çarşı, şehir merkezlerinde dükkânların bir arada, çoğunlukla aynı ya da benzer zanaatlara göre gruplandığı, kapalı veya açık geleneksel alışveriş alanıdır; Türk perakendesinin AVM'den önceki temel alışveriş formatıdır.
Çatı GES (Mağaza ve Depo Çatılarında Güneş Enerjisi) Nedir?: Çatı GES, mağaza, AVM ve dağıtım merkezi çatılarına kurulan güneş enerjisi santralidir; perakendeciler ürettikleri elektriği kendi tüketimlerinde kullanarak enerji maliyetini ve karbon ayak izini azaltır.
Çekilişli Kampanya İzni Nedir?: Çekilişli kampanya izni, tüketicilere ikramiye dağıtılan çekiliş veya benzeri şans oyunu niteliğindeki promosyonlar için düzenleyiciden önceden alınması gereken resmi izindir.
Çekim Alanı (Catchment Area) Nedir?: Çekim alanı (catchment area), bir mağazanın ya da alışveriş merkezinin müşterilerinin büyük kısmının geldiği coğrafi bölgedir ve genellikle ulaşım süresi veya mesafeye göre katmanlara ayrılır.
Çerçeveleme Etkisi (Framing Effect) Nedir?: Çerçeveleme etkisi, aynı bilginin farklı biçimlerde sunulmasının, örneğin kazanç ya da kayıp, yüzde ya da tutar olarak ifade edilmesinin insanların kararını değiştirmesini anlatan davranışsal etkidir.
Çeşit Boşluk Analizi (Assortment Gap Analysis) Nedir?: Çeşit boşluk analizi, perakendecinin kendi ürün yelpazesini rakiplerle, pazar verisiyle ve müşteri ihtiyaçlarıyla karşılaştırarak eksik kalan ürün, segment veya fiyat noktalarını bulduğu kategori analizidir.
Çeşit Tekrarı (Range Duplication) Nedir?: Çeşit tekrarı, bir kategoride müşterinin gözünde birbirinden farkı olmayan, aynı ihtiyacı aynı fiyat aralığında karşılayan birden fazla ürünün aynı anda listelenmesi ve raf alanını boşa kullanması durumudur.
Çevrimdışı Kasa (Offline POS) Nedir?: Çevrimdışı kasa, mağazanın merkez sistemle ya da internetle bağlantısı kesildiğinde de satış yapmaya devam edebilen, işlemleri yerelde saklayıp bağlantı gelince merkeze aktaran kasa yapısıdır.
Çeyiz Alışverişi Nedir?: Çeyiz alışverişi, evlilik öncesinde yeni evin ihtiyacı olan nevresim, havlu, mutfak eşyası ve küçük ev aletlerinin toplu olarak satın alınmasıdır; ev tekstili ve ev eşyası perakendesinin önemli bir talep kaynağıdır.
Çift Kaynak Stratejisi (Dual Sourcing) Nedir?: Çift kaynak stratejisi, bir ürün ya da hammadde için tek bir tedarikçiye bağlı kalmak yerine iki farklı tedarikçiyle eş zamanlı çalışarak tedarik riskini dağıtma ve pazarlık gücünü koruma yaklaşımıdır.
Çift Markalı Mağaza (Dual-Brand Store) Nedir?: Çift markalı mağaza, iki farklı markanın aynı mağaza alanını, girişi, kasası ya da personelini paylaşarak birlikte satış yaptığı mağaza formatıdır; franchise ve AVM perakendesinde kira ve işletme maliyetini düşürmek…
Çocuk Menüsü (Kids Meal) Nedir?: Çocuk menüsü, restoran ve fast food zincirlerinin çocuklar için küçük porsiyonlu ana yemek, içecek ve çoğunlukla bir oyuncak ya da hediyeyle birlikte sabit fiyattan sunduğu menü paketidir.
Çok Kademeli Envanter Optimizasyonu (MEIO) Nedir?: Çok kademeli envanter optimizasyonu (MEIO), tedarik zincirindeki merkez depo, bölge depoları ve mağazalar gibi tüm stok noktalarının stok ve güvenlik stoku seviyelerini ayrı ayrı değil, birlikte en uygun hale getiren…
Çok Markalı Mağaza (Multi-Brand Store) Nedir?: Çok markalı mağaza (multi-brand store), farklı üreticilere ait birçok markanın ürünlerini aynı çatı altında bir araya getirip satan perakende mağazasıdır.
Çok Satanlar Listesi Nedir?: Çok satanlar listesi, kitapçı, oyuncakçı ya da e-ticaret sitelerinin belirli bir dönemde en çok satılan ürünleri sıralayarak yayımladığı ve müşterinin seçim yapmasında yol gösteren satış sıralamasıdır.
Çok Sıcaklıklı Araç (Multi-Temp) Nedir?: Çok sıcaklıklı araç, kasası bölmelerle ayrılmış ve her bölmesi farklı sıcaklıkta tutulabilen kamyondur; dondurulmuş, soğuk ve ortam sıcaklığındaki ürünlerin mağazaya tek seferde taşınmasını sağlar.
Çoklu Alım Promosyonu (Multi-Buy) Nedir?: Çoklu alım promosyonu, müşterinin aynı üründen ya da belirli bir ürün grubundan birden fazla adet aldığında indirim kazandığı, "3 al 2 öde" veya "2 adet 100 TL" gibi biçimlerde uygulanan kampanya türüdür.
Çoklu Birim Franchise (Multi-Unit Franchising) Nedir?: Çoklu birim franchise, tek bir franchise alanın aynı markaya ait birden fazla mağazayı, eş zamanlı ya da zaman içinde açarak işlettiği ve ölçek avantajı elde ettiği franchise yapısıdır.

D

D2C (Doğrudan Tüketiciye Satış) Nedir?: D2C (Direct-to-Consumer), bir üreticinin ya da markanın ürünlerini perakendeci, toptancı veya distribütör gibi aracılar olmadan kendi web sitesi, uygulaması ya da mağazaları üzerinden doğrudan tüketiciye satmasıdır.
Dağıtım Merkezi (DC) Nedir?: Dağıtım merkezi (DC), perakendecinin tedarikçilerden gelen ürünleri kabul edip depoladığı, mağaza ya da müşteri siparişlerine göre hazırlayıp sevk ettiği, zincirin lojistik ağındaki merkezî depo tesisidir.
Dalga Toplama (Wave Picking) Nedir?: Dalga toplama, depodaki siparişlerin sevkiyat saati, rota, taşıyıcı ya da bölge gibi ortak özelliklere göre gruplanarak belirli zaman dilimlerinde, yani dalgalar halinde toplandığı sipariş hazırlama yöntemidir.
Damla Fiyatlama (Drip Pricing) Nedir?: Damla fiyatlama, ürünün önce düşük bir fiyatla gösterilip hizmet bedeli, paketleme ücreti veya zorunlu ek masrafların satın alma sürecinin ilerleyen adımlarında eklenmesidir; tüketici mevzuatı açısından riskli bir…
Dark Kitchen (Hayalet Mutfak) Nedir?: Dark kitchen (hayalet mutfak), salonu ve oturma alanı olmayan, yalnızca online sipariş platformları ve paket servis için yemek üreten ticari mutfaktır.
Dark Store (Karanlık Mağaza) Nedir?: Dark store, müşteri kabul etmeyen, yalnızca online siparişlerin toplanması ve hızlı teslimatı için kullanılan, mağaza düzeninde raflara sahip şehir içi küçük depo ya da kapalı mağazadır.
DBS (Doğrudan Borçlandırma Sistemi) Nedir?: DBS (doğrudan borçlandırma sistemi), bir tedarikçinin bayi ya da perakendecilere yaptığı vadeli satışların tahsilatını, bankanın alıcıya tanıdığı limit üzerinden vade gününde otomatik olarak gerçekleştirdiği tahsilat ve…
DCC (Dinamik Döviz Çevrimi) Nedir?: DCC, yabancı kartla ödeme yapan müşteriye mağaza POS'unda tutarı kendi ülkesinin para biriminde görüp ödeme seçeneği sunan, kur çevriminin işlem anında yapıldığı ödeme hizmetidir.
Dekant (Parfüm Bölme) Nedir?: Dekant, orijinal şişedeki parfümün küçük cam şişelere ya da atomizerlere bölünerek birkaç mililitrelik deneme miktarlarında satılması ya da paylaşılması uygulamasıdır.
Dekompresyon Bölgesi Nedir?: Dekompresyon bölgesi, mağaza girişinin hemen ardından gelen ve müşterinin dış ortamdan mağazaya uyum sağladığı, ürün ve mesajların genellikle gözden kaçtığı geçiş alanıdır.
Delist Nedir?: Delist, bir ürünün perakendecinin ürün çeşidinden çıkarılması, yani mağaza raflarından ve satış sistemlerinden kaldırılarak artık sipariş edilmemesi kararıdır.
Demonte Mobilya (Flat-Pack) Nedir?: Demonte mobilya (flat-pack), parçalar halinde düz kutulara paketlenip satılan ve müşteri ya da kurulum ekibi tarafından yerinde birleştirilen mobilya türüdür.
Deneme Kabini (Fitting Room) Nedir?: Deneme kabini, giyim ve ayakkabı mağazalarında müşterinin ürünü satın almadan önce üzerinde denediği kapalı alandır; dönüşüm oranını, iade oranını ve kayıp önlemeyi doğrudan etkiler.
Deneme Listelemesi (Trial Listing) Nedir?: Deneme listelemesi, perakendecinin yeni bir ürünü kalıcı çeşide almadan önce sınırlı sayıda mağazada ya da belirli bir süre boyunca satışa sunarak performansını ölçtüğü listeleme biçimidir.
Deneyim Alanı (Demo Zone) Nedir?: Deneyim alanı (demo zone), mağazada müşterinin ürünü kutusundan çıkmış halde, çalışır durumda deneyebildiği; ses sistemi, oyun konsolu, akıllı ev ya da mutfak aleti gibi ürünlerin canlı sergilendiği bölümdür.
Deneyimsel Perakende (Experiential Retail) Nedir?: Deneyimsel perakende, mağazayı yalnızca ürün satılan bir yer olarak değil; atölye, etkinlik, deneme ve sosyal buluşma gibi deneyimlerle müşteriyi çeken bir alan olarak kurgulayan yaklaşımdır.
Denim Nedir?: Denim, pamuk ağırlıklı ipliklerden dimi (twill) örgüyle dokunan, çoğunlukla indigo boyalı dayanıklı kumaştır; kot pantolon, ceket, etek ve gömlek gibi ürünlerde kullanılır.
Department Store (Büyük Mağaza) Nedir?: Department store, giyim, kozmetik, ev eşyası ve aksesuar gibi birçok kategoriyi her biri ayrı bir bölüm olarak yönetilen katlarda, tek çatı altında sunan büyük ölçekli mağaza formatıdır.
Depo Adresleme Nedir?: Depo adresleme, bir depodaki her raf gözüne koridor, raf, kat ve göz bilgisinden oluşan benzersiz bir kod verilerek ürünlerin hangi konumda durduğunun sistemde izlenmesini sağlayan konum tanımlama yöntemidir.
Depo Toplama Yüzü (Pick Face) Nedir?: Depo toplama yüzü (pick face), toplayıcının ürünü doğrudan alabildiği, genellikle raf sisteminin alt seviyelerindeki erişilebilir lokasyondur; yedek stok ise üst seviyelerde ya da ayrı alanda tutulur.
Depozito Yönetim Sistemi (DYS) Nedir?: Depozito Yönetim Sistemi (DYS), içecek ambalajlarına satışta eklenen depozito bedelinin, boş ambalaj iade noktalarına getirildiğinde tüketiciye geri ödendiği ve ambalajların ayrı toplanarak geri kazanıldığı sistemdir.
Dermokozmetik Nedir?: Dermokozmetik, cilt bilimine dayalı formüllerle geliştirilen, belirli cilt tipleri ve sorunları için tasarlanan ve çoğunlukla eczane ile parafarmasi kanalında satılan cilt ve saç bakım ürünlerine verilen addır.
Desi (Hacimsel Ağırlık) Nedir?: Desi, kargo ücretinin hesaplanmasında paketin kapladığı hacmi ağırlık cinsinden ifade eden birimdir; paketin en, boy ve yükseklik çarpımının belirli bir katsayıya bölünmesiyle bulunur ve gerçek ağırlıkla karşılaştırılır.
Destinasyon AVM (Destination Mall) Nedir?: Destinasyon AVM, alışverişin yanında eğlence, yeme içme, kültür ve turistik çekim unsurlarını bir araya getirerek ziyaretçileri yalnızca yakın çevreden değil şehir dışından ve yurt dışından da çeken büyük ölçekli…
Devren Kiralık İşyeri Nedir?: Devren kiralık işyeri, mevcut kiracısının kira sözleşmesini, demirbaşlarını ve çoğu zaman faaliyetteki işletmesini bir bedel karşılığında yeni bir kiracıya devretmek istediği dükkân ya da mağazadır.
Diffusion Line (Alt Marka Koleksiyonu) Nedir?: Diffusion line, lüks ya da tasarımcı moda markalarının ana koleksiyonlarından daha düşük fiyatlı, daha geniş kitleye hitap eden ve genellikle ayrı bir isimle sunulan alt marka koleksiyonudur.
DIFM (Yaptırma Hizmeti / Do It For Me) Nedir?: DIFM (Do It For Me), yapı market müşterisinin ürünü kendisi takmak yerine montaj, boya, döşeme gibi işçiliği de mağazadan satın aldığı, ürün ve hizmetin birlikte satıldığı modeldir.
Dijital Cüzdan (Digital Wallet) Nedir?: Dijital cüzdan, kart, bakiye, sadakat kartı ve kupon gibi ödeme araçlarının telefon veya uygulamada saklanıp mağazada ya da online alışverişte kart çıkarmadan kullanılmasını sağlayan yazılımdır.
Dijital Fiş (e-Receipt) Nedir?: Dijital fiş, alışveriş sonrasında kâğıt fiş yerine ya da onunla birlikte müşteriye SMS, e-posta veya mobil uygulama üzerinden elektronik olarak iletilen satış belgesi ve alışveriş özetidir.
Dijital İkiz (Digital Twin) Nedir?: Dijital ikiz, bir mağazanın, deponun, tedarik ağının veya ürünün gerçek verilerle beslenen sanal kopyasıdır; değişikliklerin etkisini fiziksel dünyada uygulamadan önce simülasyonla görmeyi sağlar.
Dijital Menü Panosu (Menu Board) Nedir?: Dijital menü panosu, fast food ve kafe zincirlerinde kasa arkasında ya da drive-thru hattında yer alan, ürünleri, fiyatları ve kampanyaları ekranlarda gösteren ve merkezden yönetilen menü sistemidir.
Dijital Raf (Digital Shelf) Nedir?: Dijital raf, bir ürünün e-ticaret siteleri, pazaryerleri ve online market uygulamalarındaki görünürlüğünü, yani arama sıralamasını, ürün içeriğini, fiyatını, stok durumunu ve yorumlarını bir arada ifade eden kavramdır.
Dijital Tabela (Digital Signage) Nedir?: Dijital tabela, mağaza içinde ve vitrinde kullanılan, içeriği merkezi bir yazılımdan uzaktan yönetilen ve kampanya, ürün tanıtımı, fiyat veya yönlendirme mesajlarını gösteren elektronik ekranlardır.
Dijital Ürün Pasaportu Nedir?: Dijital ürün pasaportu, bir ürünün malzemesi, menşei, onarımı, geri dönüşümü ve çevresel etkilerine dair bilgileri QR kod gibi bir veri taşıyıcı üzerinden erişilebilir kılan dijital kayıttır.
Dijital Vitrin Nedir?: Dijital vitrin, mağaza vitrininde ya da mağaza içinde ürünlerin ekranlar, video duvarları veya dokunmatik panellerle sergilendiği, içeriği uzaktan yönetilebilen teşhir çözümüdür.
Dikey Anlaşma Nedir?: Dikey anlaşma, üretim ya da dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde faaliyet gösteren şirketler arasında, belirli malların alım, satım veya yeniden satım koşullarını düzenleyen anlaşmadır.
Dikey Sergileme Nedir?: Dikey sergileme, bir markaya ya da ürün grubuna ait ürünlerin rafın üstünden altına doğru tek bir sütun halinde dizilmesiyle oluşturulan raf yerleşim yöntemidir.
Dinamik Fiyatlandırma Nedir?: Dinamik fiyatlandırma, ürün fiyatlarının talep, stok, rakip fiyatları ve zaman gibi değişkenlere göre algoritmalarla sık aralıklarla güncellendiği fiyatlandırma yöntemidir.
Dinamik Teslimat Ücreti Nedir?: Dinamik teslimat ücreti, online siparişte kargo ya da kurye bedelinin sabit tutulmayıp seçilen teslimat saati, talep yoğunluğu, mesafe ve sepet tutarına göre anlık olarak değiştirilmesidir.
DIO (Stokta Kalma Süresi) Nedir?: DIO (Days Inventory Outstanding), bir perakendecinin stoğunu ortalama kaç günde sattığını gösteren stokta kalma süresidir; stok devir hızının gün cinsinden ifadesidir.
Dip İskonto Nedir?: Dip iskonto, perakendecinin tedarikçiden aldığı fatura altı ve fatura dışı tüm iskonto, prim ve destekler düşüldükten sonra ulaşılan toplam indirim oranıdır; ürünün gerçek alış maliyetini gösterir.
Discount Market (İndirim Marketi) Nedir?: Discount market, sınırlı ürün çeşidi, yüksek private label payı, sade mağaza düzeni ve düşük işletme maliyetleriyle temel ihtiyaç ürünlerini düşük fiyattan satan market formatıdır.
Distribütör Marjı Nedir?: Distribütör marjı, üreticiden ürünü alıp bakkal, market ve diğer perakende noktalarına dağıtan distribütörün alış fiyatı ile perakendeciye satış fiyatı arasındaki farkın satış fiyatına oranıdır.
Distribütör Nedir?: Distribütör, bir ya da birkaç markanın ürünlerini belirli bir bölgede veya kanalda stoklayıp satan, çoğu zaman markanın yetkili temsilcisi olarak satış, dağıtım ve tahsilatı yürüten aracı firmadır.
DIY (Kendin Yap / Yapı Market) Nedir?: DIY (Do It Yourself, kendin yap), tüketicinin evindeki tamir, tadilat, bahçe ve dekorasyon işlerini kendisi yapmasını ifade eder; perakendede bu ihtiyaca yönelik ürünleri satan yapı market formatını da tanımlar.
DMS (Distribütör Yönetim Sistemi) Nedir?: DMS, distribütörlerin perakende noktalarına yaptığı satış, sevkiyat, stok, tahsilat ve saha ziyaretlerini yöneten, verileri üretici firmayla paylaşan distribütör yönetim yazılımıdır.
DOA (Kutudan Arızalı Çıkan Ürün) Nedir?: DOA, kutusundan ilk açıldığında ya da ilk kullanımda çalışmayan veya arızalı çıkan elektronik üründür; perakendeci ve distribütörler bu ürünler için servis onarımı yerine hızlı değişim süreci uygular.
Dock-to-Stock Süresi Nedir?: Dock-to-stock süresi, tedarikçi aracının rampaya yanaşmasından ürünlerin sayılıp sisteme alınarak satışa ya da toplamaya hazır raf adresine yerleşmesine kadar geçen zamandır.
Doğal Soğutucu Akışkanlı Sistem (CO2 Soğutma) Nedir?: Doğal soğutucu akışkanlı sistem, market ve depo soğutmasında küresel ısınma etkisi yüksek sentetik gazlar yerine CO2, amonyak ya da propan gibi doğal akışkanların kullanılmasıdır; CO2 soğutma marketlerde en yaygın…
Doğrudan Satış (Direct Selling) Nedir?: Doğrudan satış, ürünlerin mağaza yerine bağımsız satış temsilcileri aracılığıyla tüketiciye evde, iş yerinde veya çevrimiçi olarak yüz yüze ilişkilerle satıldığı perakende modelidir; kozmetik ve kişisel bakımda…
Doğrudan Tedarik (Direct Sourcing) Nedir?: Doğrudan tedarik, perakendecinin ürünleri ithalatçı, acente ya da toptancı gibi aracıları kullanmadan doğrudan üreticiden, çoğu zaman yurt dışındaki fabrikalardan satın almasıdır.
Doğum Günü Teklifi Nedir?: Doğum günü teklifi, perakendecinin sadakat programı üyelerine doğum günlerinde veya doğum günü ayında gönderdiği indirim, hediye ürün ya da ek puan gibi kişisel avantajdır.
Dökme Satış (Bulk) Nedir?: Dökme satış, bakliyat, kuruyemiş, tahıl, baharat ya da deterjan gibi ürünlerin ambalajsız olarak büyük kaplarda sunulduğu ve müşterinin istediği miktarı tartarak aldığı satış yöntemidir.
Dokunma İhtiyacı (Need for Touch) Nedir?: Dokunma ihtiyacı, tüketicinin bir ürünü satın almadan önce eline alma, kumaşını hissetme, ağırlığını ya da dokusunu deneme isteğidir ve özellikle online ile mağaza arasındaki kanal tercihini etkiler.
Dolandırıcılık Tespiti (Fraud Detection) Nedir?: Dolandırıcılık tespiti, sahte siparişler, çalıntı kart kullanımı, hesap ele geçirme, kupon ve iade suistimali gibi işlemleri kurallar ve makine öğrenmesi modelleriyle tespit edip engelleyen risk yönetimi sürecidir.
Dolum İstasyonu (Refill) Nedir?: Dolum istasyonu (refill), müşterinin deterjan, şampuan, kuru gıda gibi ürünleri kendi kabına ya da mağazanın yeniden kullanılabilir kabına doldurarak ambalajsız veya az ambalajlı satın aldığı mağaza içi satış noktasıdır.
DOM (Dağıtık Sipariş Yönetimi) Nedir?: DOM (Distributed Order Management), gelen siparişleri depo, mağaza ve tedarikçi stoklarını birlikte görerek en uygun karşılama noktasına yönlendiren dağıtık sipariş yönetimi yaklaşımı ve yazılımıdır.
Dön Kart (Dönkart) Nedir?: Dön kart (dönkart), mağazada tavandan ya da raf ve askı üstünden sarkıtılan, döndükçe iki yüzü de görünen ve ürün, fiyat ya da kampanya mesajı taşıyan asılı tanıtım kartıdır.
Dondurulmuş Gıda Reyonu Nedir?: Dondurulmuş gıda reyonu, marketlerde donuk sebze, hamur işi, patates, deniz ürünü, hazır yemek ve dondurma gibi ürünlerin derin dondurucu dolaplarda sergilendiği, soğuk zincir gerektiren reyondur.
Döngü Yerleşimi (Racetrack Layout) Nedir?: Döngü yerleşimi, mağazanın çevresinde tek bir ana koridorun halka gibi dolaştığı, reyonların bu halkanın iç ve dış tarafına dizildiği ve müşteriyi tüm alandan geçiren yerleşim tipidir.
Döngüsel Sayım (Cycle Count) Nedir?: Döngüsel sayım, mağaza ya da depodaki stoğun tamamını bir seferde saymak yerine, ürünlerin belirli bir takvime göre küçük gruplar halinde ve yıl boyunca dönüşümlü olarak sayılması yöntemidir.
Dönüşüm Franchise (Conversion Franchising) Nedir?: Dönüşüm franchise, hâlihazırda faaliyette olan bağımsız bir işletmenin bir franchise ağına katılarak markasını, sistemlerini ve işleyişini o ağın standartlarına göre yeniden düzenlemesidir.
Dönüşüm Oranı (Conversion Rate) Nedir?: Dönüşüm oranı (conversion rate), mağazaya giren ya da siteyi ziyaret eden kişilerden alışveriş yapanların oranıdır; trafiğin satışa ne ölçüde çevrildiğini gösterir.
DOOH (Dijital Açık Hava Reklamı) Nedir?: DOOH (Digital Out-of-Home), açık hava ve kapalı mekânlardaki dijital ekranlar üzerinden yayınlanan reklamdır; içerik uzaktan değiştirilebilir, saat ve koşula göre planlanabilir ve programatik olarak satın alınabilir.
Doorbuster (Kapı Açılış Fırsatı) Nedir?: Doorbuster, perakendecinin büyük kampanya günlerinde mağaza açılışında veya kampanyanın ilk saatlerinde sınırlı sayıda sunduğu çok düşük fiyatlı üründür; amaç müşteriyi erken saatte mağazaya çekmektir.
Dört Duvar FAVÖK (Four-Wall EBITDA) Nedir?: Dört duvar FAVÖK, bir mağazanın yalnızca kendi gelir ve giderleriyle, genel müdürlük ve merkezi gider payları dağıtılmadan önce elde ettiği faaliyet kârıdır.
DPO (Borç Ödeme Süresi) Nedir?: DPO (Days Payable Outstanding), bir perakendecinin tedarikçilerine olan ticari borçlarını ortalama kaç günde ödediğini gösteren borç ödeme süresidir.
DPP (Doğrudan Ürün Kârlılığı) Nedir?: DPP (Direct Product Profitability), bir ürünün brüt marjından depolama, taşıma, rafa dizme ve kasa işlemi gibi o ürüne doğrudan atanabilen operasyon maliyetleri düşülerek bulunan ürün bazlı kârlılıktır.
Drive-Thru (Arabaya Servis) Nedir?: Drive-thru (arabaya servis), müşterinin aracından inmeden sipariş verip ödeme yaptığı ve ürününü pencereden teslim aldığı hizmet modelidir; en çok hızlı servis restoranlar ve kahve zincirlerinde kullanılır.
Drone ile Teslimat Nedir?: Drone ile teslimat, hafif paketlerin insansız hava araçlarıyla depodan ya da mağazadan doğrudan müşteriye veya belirlenen bir teslim noktasına havadan taşınmasıdır; çoğu ülkede sınırlı bölgelerde ve izinli pilot…
Drop Modeli (Drop Culture) Nedir?: Drop modeli (drop culture), sınırlı sayıda ürünün önceden duyurulan belirli bir tarih ve saatte satışa çıkarıldığı, kıtlık ve beklenti üzerine kurulu ürün lansman modelidir.
Dropshipping Nedir?: Dropshipping, satıcının ürünleri stokta tutmadan online olarak sattığı, sipariş geldiğinde ürünün doğrudan tedarikçi tarafından müşteriye gönderildiği ve satıcının alış ile satış fiyatı arasındaki farktan kazandığı…
DRP (Dağıtım İhtiyaç Planlaması) Nedir?: DRP (Dağıtım İhtiyaç Planlaması), mağazaların ya da bölge depolarının gelecekteki ihtiyacından geriye doğru hesap yaparak dağıtım merkezinin ne zaman, ne kadar ürün sevk etmesi ve satın alması gerektiğini planlayan…
Drugstore (Kozmetik ve Kişisel Bakım Marketi) Nedir?: Drugstore, kozmetik, kişisel bakım, ev temizliği ve bazı sağlık ürünlerini self servis düzende satan, uygun fiyatlı ve yüksek ürün çeşitliliğine sahip perakende formatıdır.
DSD (Doğrudan Mağaza Teslimatı) Nedir?: DSD (doğrudan mağaza teslimatı), tedarikçinin ürünlerini perakendecinin dağıtım merkezine uğramadan, kendi araç ve personeliyle doğrudan mağazalara teslim ettiği ve çoğu zaman raf düzenini de üstlendiği dağıtım…
DSF (Depocu Satış Fiyatı) Nedir?: DSF, Türkiye'de ilaç fiyatlandırmasında üretici ya da ithalatçının ecza deposuna satış fiyatını ifade eden ve eczacıya satış ile perakende satış fiyatlarının hesaplanmasında temel alınan fiyat basamağıdır.
Dump Bin (Sepet Teşhir) Nedir?: Dump bin, ürünlerin düzenli dizilmeden içine döküldüğü büyük sepet, kutu ya da kasa biçimindeki teşhir ünitesidir. Genellikle indirimli, küçük ve dürtüsel alınan ürünler için kullanılır.
Dürtüsel Satın Alma (Impulse Buying) Nedir?: Dürtüsel satın alma, tüketicinin önceden planlamadığı bir ürünü mağazada ya da çevrim içi alışveriş sırasında anlık bir istekle satın almasıdır. Kasa önü ürünleri ve kampanya teşhirleri bu davranışı hedefler.
Duty Free Mağaza (Gümrüksüz Satış Mağazası) Nedir?: Duty free mağaza, yurt dışına giden ya da yurt dışından gelen yolculara havalimanı, liman ya da sınır kapısında gümrük vergisi ve bazı tüketim vergileri alınmadan satış yapan perakende noktasıdır; parfüm, kozmetik, içki…
Duygusal Sadakat (Emotional Loyalty) Nedir?: Duygusal sadakat, müşterinin bir markaya fiyat, puan ya da kolaylık gibi rasyonel nedenlerden çok güven, aidiyet ve beğeni gibi duygularla bağlanması ve bu nedenle onu tercih etmeyi sürdürmesidir.
Duyusal Pazarlama Nedir?: Duyusal pazarlama, mağazada görme, işitme, koku, dokunma ve tat duyularına hitap eden unsurları bilinçli olarak tasarlayarak müşterinin deneyimini, algısını ve satın alma davranışını etkileme yaklaşımıdır.
Dwell Time (Kalış Süresi) Nedir?: Dwell time, müşterinin bir mağazada, bir reyonda, bir teşhir önünde ya da bir web sayfasında geçirdiği süredir. Perakendede ilgi düzeyini ve yerleşimin etkisini ölçmek için kullanılır.

E

e-Adisyon Nedir?: e-Adisyon, restoran, kafe ve benzeri yiyecek içecek işletmelerinde masaya ya da müşteriye açılan siparişlerin kaydı olan adisyonun, Gelir İdaresi Başkanlığının belirlediği standartlarda elektronik ortamda düzenlenmesi…
e-Arşiv Fatura Nedir?: e-Arşiv fatura, e-Fatura sistemine kayıtlı olmayan alıcılara, özellikle nihai tüketicilere, elektronik ortamda düzenlenen ve alıcıya elektronik olarak ya da kâğıt çıktı halinde iletilen faturadır.
e-Fatura Nedir?: e-Fatura, Gelir İdaresi Başkanlığı sistemine kayıtlı mükellefler arasında, kâğıt fatura ile aynı hukuki niteliğe sahip olarak elektronik ortamda düzenlenen, iletilen ve saklanan faturadır.
e-İrsaliye Nedir?: e-İrsaliye, malın sevkiyatı sırasında düzenlenen sevk irsaliyesinin, Gelir İdaresi Başkanlığı altyapısı üzerinden elektronik ortamda oluşturulup alıcıya iletilen ve kâğıt irsaliyeyle aynı hukuki niteliğe sahip biçimidir.
e-Müstahsil Makbuzu Nedir?: e-Müstahsil makbuzu, defter tutmayan çiftçilerden tarım ürünü satın alan işletmelerin, alım bedeli ve yapılan vergi kesintisini gösteren müstahsil makbuzunu elektronik ortamda düzenlemesidir.
e-Reçete Nedir?: e-Reçete, hekimin elektronik ortamda düzenlediği, kâğıt çıktıya gerek kalmadan reçete numarası ve hasta kimliğiyle eczanede sistemden görüntülenip ilacın verildiği elektronik reçete uygulamasıdır.
E-Ticaret Altyapısı Nedir?: E-ticaret altyapısı, bir işletmenin online satış yapabilmesi için gereken ürün kataloğu, sepet, ödeme, sipariş yönetimi, kampanya ve site yönetimi işlevlerini sağlayan yazılım platformu ve bu platformun bağlı olduğu…
E-Ticaret İade Oranı Nedir?: E-ticaret iade oranı, belirli bir dönemde online satılan ürünlerden müşteriler tarafından geri gönderilenlerin adet ya da tutar bazında oranıdır ve kârlılığı, müşteri memnuniyetini ve ürün bilgisi kalitesini gösterir.
E-Ticaret Lisansı Nedir?: E-ticaret lisansı, 6563 sayılı Kanun'da yapılan değişiklikle belirli işlem hacmi eşiklerini aşan elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcıların, yani büyük pazaryerlerinin Ticaret Bakanlığından alması gereken izindir.
E-Ticaret Penetrasyonu Nedir?: E-ticaret penetrasyonu, bir ülkede, kategoride ya da perakendecide toplam perakende satışların ne kadarının online kanallar üzerinden gerçekleştiğini gösteren orandır; dijitalleşmenin düzeyini ölçmek için kullanılır.
Earn & Burn (Puan Kazanma ve Harcama) Nedir?: Earn & burn (puan kazanma ve harcama), sadakat programında müşterinin alışverişlerinden puan kazandığı ve bu puanları sonraki alışverişlerinde indirim ya da ödül olarak harcadığı temel işleyiş modelidir.
EAS (Elektronik Ürün Gözetimi) Nedir?: EAS (Elektronik Ürün Gözetimi), ürünlere takılan etiketlerin mağaza çıkışındaki antenler tarafından algılanmasıyla ödemesi yapılmamış ürünün mağazadan çıkarılmasını alarmla bildiren güvenlik sistemidir.
eB2B (Esnafa Dijital Toptan Satış) Nedir?: eB2B, üreticilerin ya da distribütörlerin bakkal, market ve büfe gibi bağımsız perakendecilere mobil uygulama veya web portalı üzerinden toptan ürün satması ve siparişleri dijital olarak yönetmesidir.
EBITDAR (Kira Öncesi FAVÖK) Nedir?: EBITDAR, faiz, vergi, amortisman ve kira giderleri öncesi kârdır; mağazalarını kiralayan ve mülk sahibi olan perakendecilerin operasyonel performansını kira yapısından bağımsız karşılaştırmak için kullanılır.
ECR (Etkin Tüketici Yanıtı) Nedir?: ECR (etkin tüketici yanıtı), perakendeci ve üreticilerin tedarik zincirindeki verimsizlikleri azaltmak ve tüketiciye daha fazla değer sunmak için çeşit, stok yenileme, promosyon ve yeni ürün süreçlerinde iş birliği…
Ecza Deposu Nedir?: Ecza deposu, ilaç ve eczanede satılan diğer ürünleri üreticilerden toplu olarak alıp gün içinde birden fazla sevkiyatla eczanelere dağıtan, izinli ve denetimli toptan dağıtım işletmesidir.
Eczane Açılış Kriterleri (Nüfus ve Mesafe Kuralı) Nedir?: Eczane açılış kriterleri (nüfus ve mesafe kuralı), Türkiye'de yeni eczanenin açılabilmesi için bölgedeki nüfusa düşen eczane sayısı ve mevcut eczaneler ile sağlık kuruluşlarına mesafe gibi koşulları belirleyen…
Eczane Dışı İlaç Satış Yasağı Nedir?: Eczane dışı ilaç satış yasağı, Türkiye'de beşeri tıbbi ürünlerin, reçetesiz olanlar da dahil, yalnızca eczanelerde satılabilmesi; marketlerde, kozmetik zincirlerinde ve internette satılamaması kuralıdır.
Eczane Kanalı Nedir?: Eczane kanalı, ilacın yanı sıra dermokozmetik, gıda takviyesi, bebek bakımı ve medikal ürünlerin eczaneler üzerinden satıldığı, kendine özgü kuralları olan perakende dağıtım kanalıdır.
Eczane Kooperatifi Nedir?: Eczane kooperatifi, eczacıların ortak olarak kurduğu ve üyelerine ilaç, dermokozmetik ve diğer ürünleri toplu alım avantajıyla dağıtan, kârını ortaklarına aktaran kooperatif yapılı ecza deposudur.
Eczane Teknisyeni Nedir?: Eczane teknisyeni, eczacının sorumluluğu altında reçete hazırlığı, stok, raf düzeni, kasa ve müşteri karşılama işlerini yürüten, eczanenin perakende operasyonunu ayakta tutan çalışandır.
EDI (Elektronik Veri Değişimi) Nedir?: EDI (elektronik veri değişimi), şirketler arasında sipariş, fatura, sevk bildirimi ve stok bilgisi gibi ticari belgelerin standart bir formatta, insan müdahalesi olmadan bilgisayardan bilgisayara aktarılmasıdır.
EDLC (Her Gün Düşük Maliyet) Nedir?: EDLC, yani her gün düşük maliyet, perakendecinin satın alma, lojistik ve mağaza operasyonundaki maliyetleri sürekli düşük tutarak düşük fiyat stratejisini kârlı biçimde sürdürmesini sağlayan işletme yaklaşımıdır.
EDLP (Her Gün Düşük Fiyat) Nedir?: EDLP (Every Day Low Price), perakendecinin sık ve derin kampanyalar yerine ürünlerini sürekli olarak düşük ve istikrarlı fiyatla sattığı fiyatlandırma stratejisidir.
EDP ve EDT (Parfüm Konsantrasyonu) Nedir?: EDP ve EDT, parfümdeki koku yağı oranını gösteren konsantrasyon sınıflarıdır; Eau de Parfum genellikle Eau de Toilette'e göre daha yoğundur, daha kalıcıdır ve daha yüksek fiyatla satılır.
Eko-Etiket (Ecolabel) Nedir?: Eko-etiket, bir ürünün yaşam döngüsü boyunca belirli çevresel kriterleri karşıladığını bağımsız bir kuruluşun doğrulamasıyla gösteren işarettir; perakendeciler rafta ve özel markalı ürünlerde güvence olarak kullanır.
Eksik Sevkiyat Cezası Nedir?: Eksik sevkiyat cezası, tedarikçinin perakendeciye sipariş edilen miktarı, zamanı veya koşulları tam karşılamadan teslim etmesi halinde sözleşmeye göre uygulanan mali yaptırımdır.
EKÜ (Elektronik Kayıt Ünitesi) Nedir?: EKÜ, yazar kasa ve yeni nesil ödeme kaydedici cihazlarda kesilen her fişin elektronik kopyasını saklayan, mali denetimde başvurulan ve dolduğunda yetkili servis tarafından değiştirilen kayıt birimidir.
El Terminali (Handheld Terminal) Nedir?: El terminali, mağaza ve depo çalışanlarının barkod okuyarak stok sayımı, mal kabul, fiyat kontrolü ve sipariş toplama gibi işleri sistem üzerinde yapmasını sağlayan taşınabilir el bilgisayarıdır.
Elektronik Sigara Satış Yasağı Nedir?: Elektronik sigara satış yasağı, Türkiye'de elektronik sigara cihazları ve likitlerinin ithalatını ve perakende satışını engelleyen düzenlemeleri ifade eder; market, tekel bayii ve online kanalları kapsar.
Emanet Dolabı (Mağaza Girişi) Nedir?: Emanet dolabı, mağaza girişinde müşterilerin çanta, poşet ya da başka mağazadan aldıkları ürünleri alışveriş süresince bırakabildiği kilitli dolaplardır ve hem müşteri konforu hem kayıp önleme amacı taşır.
Emanet Yerleştirme Nedir?: Emanet yerleştirme, ürünlerin kalıcı raf yeri belirlenmeden önce ya da kampanya, stok fazlası veya test amacıyla mağaza veya depoda geçici olarak belirli bir alana konulmasıdır.
En Çok Kayrılan Müşteri Şartı (MFN / Fiyat Paritesi) Nedir?: En çok kayrılan müşteri şartı (MFN / fiyat paritesi), satıcının bir platformda ya da perakendecide sunduğu fiyatın diğer kanallardaki fiyatından daha yüksek olmamasını şart koşan sözleşme hükmüdür.
Encroachment (Franchise Bölge İhlali) Nedir?: Encroachment (franchise bölge ihlali), franchise verenin mevcut bir franchise mağazasının yakınına yeni bir mağaza açması ya da yeni kanal kurmasıyla o mağazanın satışlarını olumsuz etkilemesidir.
Endless Aisle (Sonsuz Raf) Nedir?: Endless aisle (sonsuz raf), mağazada stokta bulunmayan ya da hiç teşhir edilmeyen ürünlerin kiosk, tablet veya satış danışmanının cihazı üzerinden gösterilip sipariş edilerek müşteriye eve ya da mağazaya gönderilmesidir.
Enerji İçeceği Satış Kısıtı Nedir?: Enerji içeceği satış kısıtı, yüksek kafeinli enerji içeceklerinin çocuklara ve gençlere satışını, okullarda bulundurulmasını ya da pazarlamasını sınırlayan yasal düzenlemeler ve perakendecilerin gönüllü kurallarıdır.
Enerji Verimliliği Etiketi Nedir?: Enerji verimliliği etiketi, beyaz eşya, televizyon ve aydınlatma gibi ürünlerin enerji tüketimini harf sınıfları ve temel teknik değerlerle gösteren, satış noktasında ürün üzerinde bulunması zorunlu standart etikettir.
Enflasyon Muhasebesi Nedir?: Enflasyon muhasebesi, yüksek enflasyon döneminde finansal tablolardaki parasal olmayan kalemlerin genel fiyat endeksiyle düzeltilerek raporlama tarihindeki satın alma gücüne göre gösterilmesidir.
Envanter Görünürlüğü Nedir?: Envanter görünürlüğü, bir perakendecinin depolardaki, mağazalardaki, yoldaki ve tedarikçideki stoklarını tek bir sistemde, güncel ve doğru biçimde görebilmesi ve bu bilgiyi satış kanallarında kullanabilmesidir.
Envanter Robotu (Shelf-Scanning Robot) Nedir?: Envanter robotu, mağaza koridorlarında kendi kendine dolaşarak rafları kamerayla tarayan, boş rafları, yanlış yerleştirilmiş ürünleri ve hatalı fiyat etiketlerini tespit edip raporlayan otonom robottur.
Envanter Sayımı Nedir?: Envanter sayımı, mağaza ya da depodaki ürünlerin fiziksel olarak tek tek sayılıp sistemde kayıtlı stok miktarlarıyla karşılaştırılması ve farkların tespit edilip düzeltilmesi işlemidir.
EOQ (Ekonomik Sipariş Miktarı) Nedir?: EOQ (ekonomik sipariş miktarı), sipariş verme maliyeti ile stok taşıma maliyetinin toplamını en aza indiren sipariş miktarını hesaplayan klasik stok yönetimi formülüdür.
EPC (Elektronik Ürün Kodu) Nedir?: EPC (Elektronik Ürün Kodu), RFID etiketlerine yazılan ve her bir ürünü, koliyi ya da paleti seri numarasıyla tek tek tanımlayan GS1 standardındaki benzersiz koddur.
EPDK Bayilik Lisansı Nedir?: EPDK bayilik lisansı, akaryakıt ve otogaz istasyonlarının tüketiciye yakıt satabilmesi için Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan almak zorunda olduğu faaliyet iznidir.
Erken Alım İndirimi (Early Bird) Nedir?: Erken alım indirimi, perakendecinin bir sezon, bayram veya özel dönem başlamadan önce sipariş veren ya da alışveriş yapan müşteriye sunduğu indirimdir; talebi öne çekerek stok ve operasyon planlamasını kolaylaştırır.
Erken Ödeme İskontosu Nedir?: Erken ödeme iskontosu, alıcının faturayı anlaşılan vadeden önce ödemesi karşılığında satıcının fatura tutarında yaptığı indirimdir; satıcıya nakit, alıcıya maliyet avantajı sağlar.
ERP (Kurumsal Kaynak Planlama) Nedir?: ERP, şirketin finans, satın alma, stok, satış, lojistik ve insan kaynakları gibi süreçlerini tek bir veri tabanı üzerinde birleştiren kurumsal kaynak planlama yazılımıdır.
Ertelenmiş Gelir (Deferred Revenue) Nedir?: Ertelenmiş gelir, müşteriden tahsil edilmiş ancak karşılığındaki mal ya da hizmet henüz teslim edilmediği için gelir olarak kaydedilemeyen ve bilançoda yükümlülük olarak tutulan tutardır.
Eşdeğer İlaç (Jenerik İkame) Nedir?: Eşdeğer ilaç, orijinal ilaçla aynı etken maddeyi aynı miktar ve farmasötik formda içeren, ruhsatlı alternatif ilaçtır; jenerik ikame ise eczacının mevzuatın izin verdiği hallerde reçetedeki ilacın yerine eşdeğerini…
ESG (Çevresel, Sosyal ve Yönetişim) Nedir?: ESG (Environmental, Social, Governance), bir şirketin çevresel etkilerini, çalışanlar ve toplumla ilişkilerini ve yönetim yapısını değerlendirmek için yatırımcılar ve paydaşlar tarafından kullanılan çerçevedir.
ESL (Elektronik Raf Etiketi) Nedir?: ESL, raflardaki kâğıt fiyat etiketlerinin yerini alan, fiyat ve ürün bilgisini merkezi sistemden kablosuz olarak güncelleyen elektronik ekranlı raf etiketidir.
Eşlikçi Alışverişçi (Accompanied Shopping) Nedir?: Eşlikçi alışverişçi, mağazaya asıl alıcıyla birlikte gelen eş, çocuk, arkadaş veya aile üyesidir ve kalış süresini, satın alma kararını ve sepet tutarını olumlu ya da olumsuz yönde etkileyebilir.
Esnaf Kurye Modeli Nedir?: Esnaf kurye modeli, kuryelerin perakendeci ya da platformun bordrolu çalışanı olmadan kendi vergi kaydıyla bağımsız esnaf olarak çalıştığı ve teslimat başına ya da saat başına ödeme aldığı teslimat düzenidir.
Esnaf Muaflığı (E-Ticarette) Nedir?: Esnaf muaflığı (e-ticarette), evde kendi ürettiği el emeği ürünleri internetten satan kişilerin belirli koşullarla gelir vergisinden muaf tutulmasını ve vergi dairesinden aldıkları belgeyle satış yapabilmesini ifade…
Esnaf ve Sanatkâr Sicili Nedir?: Esnaf ve sanatkâr sicili, bakkal, manav, kasap, terzi gibi küçük ölçekli işletmelerin kaydedildiği resmi sicildir; ticaret siciline kayıtlı tacirlerden farklı olarak esnaf ve sanatkârlar odaları sistemine bağlıdır.
Et Parçalama Verimi (Cutting Yield) Nedir?: Et parçalama verimi, bir karkas ya da büyük et parçasının kasap tarafından bölümlenmesi sonunda elde edilen satılabilir etin, işlenen toplam ağırlığa oranıdır ve et reyonunun gerçek maliyetini gösterir.
ETBİS (Elektronik Ticaret Bilgi Sistemi) Nedir?: ETBİS, Ticaret Bakanlığı'nın işlettiği ve elektronik ticaret faaliyeti yürüten hizmet sağlayıcılar ile aracı hizmet sağlayıcıların kayıt olup belirli verileri bildirdiği bilgi sistemidir.
ETGB (Elektronik Ticaret Gümrük Beyannamesi) Nedir?: ETGB (elektronik ticaret gümrük beyannamesi), e-ticaret yoluyla yurt dışındaki alıcılara gönderilen ve mevzuattaki değer ve ağırlık sınırları içinde kalan ürünlerin ihracatında kullanılan basitleştirilmiş gümrük…
ETHS (Elektronik Ticaret Hizmet Sağlayıcı) Nedir?: ETHS (Elektronik Ticaret Hizmet Sağlayıcı), 6563 sayılı Kanun'a göre kendi internet sitesinde ya da bir pazaryerinde mal veya hizmet satan, yani elektronik ticaret faaliyeti yürüten gerçek veya tüzel kişidir.
Etik Kaynak Kullanımı (Ethical Sourcing) Nedir?: Etik kaynak kullanımı (ethical sourcing), perakendecinin ürün ve hammaddeleri, çalışan haklarına, iş sağlığına, çevreye ve iş ahlakına saygı gösteren tedarikçilerden temin etmesini sağlayan satın alma yaklaşımıdır.
Etiket Değişimi (Fiyat Güncelleme) Nedir?: Etiket değişimi, merkezde onaylanan fiyat güncellemelerinin mağazada raf etiketlerine yansıtılması, eski etiketlerin sökülüp yenilerinin basılarak doğru ürünün altına takılması sürecidir.
Etiket Tabancası Nedir?: Etiket tabancası, ürünlerin üzerine fiyat, tarih ya da kod içeren küçük yapışkanlı etiketleri hızlıca basıp yapıştıran el aletidir ve market, kırtasiye ve bağımsız mağazalarda yaygın kullanılır.
Euro Palet Nedir?: Euro palet, 1.200 × 800 milimetre ölçülerinde, Avrupa'da standartlaşmış ve ürünlerin depolanması, taşınması ve forkliftle elleçlenmesi için kullanılan, genellikle ahşap yük taşıma platformudur.
Ev İçi ve Ev Dışı Tüketim (In-Home / Out-of-Home) Nedir?: Ev içi ve ev dışı tüketim, gıda ve içecek ürünlerinin evde tüketilmek üzere satın alınması ile kafe, restoran, büfe, iş yeri veya yolda tüketilmek üzere satın alınması arasındaki ayrımı ifade eden kanal…
Ev Stoku Yapma (Pantry Loading) Nedir?: Ev stoku yapma, tüketicinin promosyon, fiyat artışı beklentisi veya belirsizlik dönemlerinde ihtiyacından fazla ürün alarak evde stok biriktirmesi ve bu nedenle sonraki alımlarını ertelemesidir.
Ex-Factory Tarihi (Fabrika Çıkış Tarihi) Nedir?: Ex-factory tarihi, siparişin üretiminin bitip paketlenerek fabrikadan çıkması gereken tarihtir; tedarikçinin teslim performansı ve perakendecinin mağazaya ulaşma planı bu tarihe göre ölçülür.

F

FAC (Franchise Danışma Kurulu) Nedir?: FAC (Franchise Danışma Kurulu), franchise alanların seçilmiş temsilcilerinden oluşan ve franchise verenle pazarlama, ürün, fiyat ve operasyon konularında düzenli olarak görüş alışverişi yapan danışma organıdır.
Faceout (Önden Gösterim) Nedir?: Faceout, giysilerin askıda yandan değil ön yüzleri müşteriye dönük biçimde, eğimli ya da düz bir askı kolu üzerinde sergilenmesidir ve ürünün desenini, rengini ve modelini doğrudan gösterir.
Facing Nedir? (Mağazacılık): Facing, bir ürünün rafta müşteriye dönük olarak yan yana görünen ön yüz sayısıdır; ürünün raftaki görünürlüğünü ve kapladığı alanı ölçmek için kullanılır.
Factory Gate Pricing (Fabrikadan Teslim Alma) Nedir?: Factory gate pricing, perakendecinin ürünü tedarikçinin fabrika ya da depo kapısında, taşıma maliyeti hariç bir fiyatla satın alıp kendi araçlarıyla teslim aldığı satın alma ve lojistik modelidir.
Fantezi Marka (Fantasy Brand) Nedir?: Fantezi marka, perakendecinin kendisine ait olduğu halde mağaza adını taşımayan, bağımsız bir marka gibi görünen özel marka türüdür; özellikle indirim marketlerinde ve kategori bazlı özel markalarda kullanılır.
Fasetli Arama (Faceted Search) Nedir?: Fasetli arama, e-ticaret sitesinde arama ya da kategori sonuçlarının marka, fiyat aralığı, beden, renk, malzeme gibi birden çok ürün özelliğine göre aynı anda filtrelenerek daraltılmasını sağlayan arama ve gezinme…
Fason Üretim Nedir?: Fason üretim, bir firmanın kendi markası ya da tasarımıyla satacağı ürünleri, üretim tesisine sahip başka bir firmaya sipariş üzerine ürettirmesidir; perakendede özel markaların temel üretim modelidir.
Fast Casual Restoran Nedir?: Fast casual restoran, hızlı servis restoranların self servis düzenini daha nitelikli malzeme, kişiselleştirilebilir menü ve daha özenli bir mekân deneyimiyle birleştiren restoran formatıdır.
Fast Fashion (Hızlı Moda) Nedir?: Fast fashion (hızlı moda), podyum ve sokak trendlerini kısa sürede uygun fiyatlı ürünlere dönüştürüp mağazalara sık aralıklarla yeni model sunan hazır giyim üretim ve perakende modelidir.
FAVÖK (EBITDA) Nedir?: FAVÖK (EBITDA), bir şirketin faiz, vergi, amortisman ve itfa payları düşülmeden önceki kârıdır; şirketin esas faaliyetlerinden yarattığı operasyonel kazancı ölçmek için kullanılır.
Faydacı Alışveriş (Utilitarian Shopping) Nedir?: Faydacı alışveriş, tüketicinin belirli bir ihtiyacı en kısa sürede, en az çabayla ve makul bir fiyatla karşılamaya odaklandığı, görev odaklı ve planlı alışveriş biçimidir.
FEFO (İlk Biten İlk Çıkar) Nedir?: FEFO (ilk biten ilk çıkar), depo ve mağazada son kullanma tarihi en yakın olan ürünün, geliş sırasından bağımsız olarak önce sevk edilmesi ya da rafın önüne konmasını öngören stok çıkış kuralıdır.
FIFO / LIFO Nedir?: FIFO (ilk giren ilk çıkar) ve LIFO (son giren ilk çıkar), stokların hangi sırayla tüketildiğini varsayarak satılan malın maliyetini ve dönem sonu stok değerini belirleyen yöntemlerdir.
Fill Rate (Karşılama Oranı) Nedir?: Fill rate (karşılama oranı), verilen siparişlerin ya da müşteri talebinin ilk sevkiyatta stoktan karşılanabilen bölümünün yüzdesidir; tedarikçi ve depo hizmet seviyesinin temel göstergelerinden biridir.
Filo Kartı (Akaryakıt) Nedir?: Filo kartı, şirketlerin araçları ve sürücüleri için akaryakıt dağıtım şirketlerinden ya da bankalardan aldığı, yakıt alımlarını limitlerle sınırlayan ve tek faturada toplayan ödeme kartıdır.
Fire Bedeli (Hasarlı Ürün Katılımı) Nedir?: Fire bedeli, mağazada bozulan, kırılan ya da tarihi geçen ürünlerin oluşturduğu kaybın bir kısmını karşılamak üzere tedarikçinin perakendeciye ödediği ya da faturadan düşülen katılım bedelidir.
Fire Kodları (Fire Nedeni Sınıflandırması) Nedir?: Fire kodları, mağazada satılamayacak hale gelen ürünlerin stoktan düşülürken seçilen ve kaybın nedenini, örneğin tarih geçmesi, kırılma, bozulma ya da hırsızlığı gösteren standart sınıflandırma kodlarıdır.
Firma Ön Eki (GS1 Company Prefix) Nedir?: Firma ön eki, GS1 sisteminde bir işletmeye tahsis edilen ve o işletmenin ürettiği tüm barkod numaralarının başında yer alan numara bloğudur; ürünün barkodunun kime ait olduğunu gösterir.
Fiş Arkası Reklam Nedir?: Fiş arkası reklam, perakendecinin kasada verilen alışveriş fişlerinin arka yüzüne basılı reklam, kupon veya duyuru alanını kendi kampanyaları ya da başka markalar için kullandığı reklam modelidir.
Fiş Sayısı Nedir? (Traffic): Fiş sayısı, belirli bir dönemde kasadan geçen alışveriş işlemi adedidir; mağazaya giren ziyaretçi sayısını gösteren trafik (traffic) verisiyle birlikte dönüşüm oranını hesaplamakta kullanılır.
Fiş Verme Zorunluluğu Nedir?: Fiş verme zorunluluğu, perakende satış yapan işletmelerin her satışta müşteriye ödeme kaydedici cihaz fişi, fatura veya e-arşiv fatura gibi yasal bir satış belgesi vermesi yükümlülüğüdür.
Fiş Yükle Kazan Kampanyası Nedir?: Fiş yükle kazan kampanyası, tüketicinin belirli ürünleri aldığı alışveriş fişinin fotoğrafını bir web sitesine, uygulamaya veya mesajlaşma hattına yükleyerek hediye, para iadesi ya da çekiliş hakkı kazandığı satış…
Fit Session (Kalıp Onay Provası) Nedir?: Fit session, hazır giyim perakendecisinin ürün ekibinin numune giysiyi canlı manken ya da prova mankeni üzerinde deneyerek kalıp, ölçü ve duruşunu onayladığı veya düzeltme istediği prova toplantısıdır.
Fit-Out (İç Mimari Tamamlama) Nedir?: Fit-out (iç mimari tamamlama), boş ya da kaba haldeki bir ticari alanın zemin, tavan, aydınlatma, tesisat, mobilya ve dekorasyon işleriyle kiracının kullanımına hazır hale getirilmesidir.
Fiyat Bölgesi (Price Zone) Nedir?: Fiyat bölgesi, bir perakende zincirinin rekabet, maliyet ve müşteri profili benzer olan mağazalarını gruplayarak her gruba ayrı fiyat listesi uyguladığı fiyatlandırma birimidir.
Fiyat Değişim Takvimi (Price Change Cycle) Nedir?: Fiyat değişim takvimi, perakendecinin raf fiyatlarını hangi gün ve hangi sıklıkta güncelleyeceğini belirleyen düzenli plandır; mağazalarda etiket değişimi ile sistem fiyatının aynı anda yapılmasını sağlar.
Fiyat Değiştirme (Price Override) Nedir?: Fiyat değiştirme, kasada okutulan ürünün sistemdeki fiyatının kasiyer ya da yetkili tarafından manuel olarak değiştirilmesidir; raf-kasa fiyat farkı veya hasarlı ürün gibi durumlarda kullanılır ve sıkı yetki kontrolü…
Fiyat Düşünce Haber Ver (Price Drop Alert) Nedir?: Fiyat düşünce haber ver (price drop alert), müşterinin takip ettiği bir ürünün fiyatı düştüğünde e-ticaret sitesi ya da uygulama tarafından e-posta veya anlık bildirimle haberdar edilmesini sağlayan özelliktir.
Fiyat Eşleştirme (Price Matching) Nedir?: Fiyat eşleştirme, perakendecinin aynı ürünü rakibin daha düşük fiyattan sattığının gösterilmesi halinde kendi fiyatını rakibin fiyatına indirmeyi taahhüt ettiği fiyat politikasıdır.
Fiyat Esnekliği (Price Elasticity) Nedir?: Fiyat esnekliği, bir ürünün fiyatındaki yüzdesel değişimin talep edilen miktarda yarattığı yüzdesel değişimdir; müşterinin fiyata ne kadar duyarlı olduğunu sayısal olarak gösterir.
Fiyat Etiketi Zorunluluğu Nedir?: Fiyat etiketi zorunluluğu, perakende satışa sunulan malların vergiler dahil satış fiyatını ve mevzuatın istediği diğer bilgileri gösteren etiketle sergilenmesini öngören yasal yükümlülüktür.
Fiyat Farkı Faturası Nedir?: Fiyat farkı faturası, daha önce faturalanmış bir mal satışının bedelinde sonradan oluşan artış ya da azalışı belgelemek için tedarikçi ile perakendeci arasında düzenlenen faturadır.
Fiyat Gerçekleşmesi (Price Realization) Nedir?: Fiyat gerçekleşmesi, bir ürün için planlanan ya da liste fiyatının, indirimler ve kampanyalar sonrası fiilen ne kadarının tahsil edilebildiğini gösteren orandır; özellikle fiyat artışlarının etkisini ölçmekte kullanılır.
Fiyat Hassasiyeti (Price Sensitivity) Nedir?: Fiyat hassasiyeti, tüketicinin bir ürünün fiyatındaki değişikliğe ne ölçüde tepki verdiğini, yani fiyat arttığında alımı bırakma ya da başka ürüne geçme eğilimini ifade eder.
Fiyat Hatası Siparişleri Nedir?: Fiyat hatası siparişleri, e-ticaret sitesinde ürünün yanlış girilmiş, gerçek değerinin çok altındaki bir fiyatla satışa çıkması sonucu kısa sürede biriken ve perakendeciyi teslim ya da iptal kararıyla karşı karşıya…
Fiyat Hatırlama (Price Recall) Nedir?: Fiyat hatırlama, tüketicinin satın aldığı ya da sık gördüğü ürünlerin fiyatlarını alışverişten sonra veya bir sonraki ziyaretinde ne kadar doğru hatırlayabildiğini ifade eden ve fiyat algısını açıklayan kavramdır.
Fiyat İlişki Kuralları (Price Rules) Nedir?: Fiyat ilişki kuralları, perakendecinin birbiriyle bağlantılı ürünlerin fiyatları arasında korunmasını istediği mantıksal düzeni tanımlayan kurallardır; büyük boyun birim fiyatı, özel marka farkı ve çeşit eşitliği gibi…
Fiyat İmajı (Price Image) Nedir?: Fiyat imajı, tüketicinin bir perakendecinin fiyatlarını genel olarak ucuz mu pahalı mı algıladığını gösteren zihinsel değerlendirmedir; gerçek fiyat seviyesiyle her zaman örtüşmez.
Fiyat İstihbaratı (Price Intelligence) Nedir?: Fiyat istihbaratı, rakiplerin ürün fiyatlarının, kampanyalarının ve stok durumlarının sistematik olarak toplanıp karşılaştırılması ve fiyat kararlarına girdi olarak kullanılmasıdır.
Fiyat Karşılaştırma Sitesi (CSE) Nedir?: Fiyat karşılaştırma sitesi (CSE, Comparison Shopping Engine), aynı ürünün farklı online mağazalardaki fiyatlarını, kargo koşullarını ve satıcı bilgilerini tek sayfada listeleyerek tüketicinin en uygun teklifi bulmasını…
Fiyat Koruma (Price Protection) Nedir?: Fiyat koruma (price protection), tedarikçinin bir ürünün fiyatını düşürdüğünde perakendecinin elindeki stoğun eski ve yeni fiyat arasındaki farkını telafi ettiği ticari anlaşma maddesidir.
Fiyat Merdiveni (Price Ladder) Nedir?: Fiyat merdiveni, bir kategorideki ürünlerin giriş fiyatından premium seviyeye kadar belirli aralıklarla sıralandığı fiyat yapısıdır; müşteriye farklı bütçelere uygun açık seçenekler sunar.
Fiyat Noktası (Price Point) Nedir?: Fiyat noktası, bir ürünün satışa sunulduğu belirli fiyat seviyesidir; perakendede özellikle talebin yoğunlaştığı, müşterinin zihninde bir eşik oluşturan fiyat seviyelerini anlatmak için kullanılır.
Fiyat Sabitleme Kampanyası Nedir?: Fiyat sabitleme kampanyası, bir perakendecinin seçtiği temel ürünlerin fiyatını belirli bir süre boyunca artırmayacağını taahhüt ettiği, özellikle enflasyonist dönemlerde kullanılan fiyat güvencesi uygulamasıdır.
Fiyat Sorgulama Cihazı (Price Checker) Nedir?: Fiyat sorgulama cihazı, mağaza içinde müşterinin ürün barkodunu okutarak güncel satış fiyatını, kampanya bilgisini ve bazen ürün detayını görebildiği duvara ya da rafa sabitlenmiş ekranlı okuyucudur.
Fiyat Testi (Price Testing) Nedir?: Fiyat testi, perakendecinin bir ürünün farklı fiyat seviyelerine müşterinin nasıl tepki verdiğini, sınırlı mağaza, süre veya müşteri grubunda kontrollü deneylerle ölçmesidir; fiyat kararlarını tahmin yerine veriye…
Fiyat Yatırımı (Price Investment) Nedir?: Fiyat yatırımı, bir perakendecinin fiyat algısını iyileştirmek ve satış hacmini artırmak için belirli ürünlerde fiyatları bilinçli olarak düşürüp bunun maliyetini marjından karşılamasıdır.
Fiyat Yönetim Sistemi (Price Management) Nedir?: Fiyat yönetim sistemi, perakendecinin binlerce ürünün fiyatını kurallar, maliyet, rakip ve talep verisine göre belirlediği, onay akışından geçirdiği ve kasa, etiket ve e-ticaret kanallarına dağıttığı yazılımdır.
Fiyat-Hacim-Karma Analizi (Price-Volume-Mix) Nedir?: Fiyat-hacim-karma analizi, satış ya da kâr değişimini fiyat değişikliğinden, satılan miktardaki değişimden ve ürün karışımındaki kaymadan gelen etkilere ayıran finansal analiz yöntemidir.
Fiyatlama Uzmanı (Pricing Analyst) Nedir?: Fiyatlama uzmanı, perakendecinin raf fiyatlarını, kampanya fiyatlarını ve indirimlerini rakip, maliyet ve talep verisine göre analiz eden, fiyat kararlarını kategori ekibine öneren çalışandır.
Flagship Mağaza Nedir?: Flagship mağaza, bir markanın en geniş ürün yelpazesini sunduğu, özel tasarımı ve deneyim alanlarıyla markayı en güçlü biçimde temsil eden amiral gemisi mağazasıdır.
Flaş Rapor (Günlük Satış Raporu) Nedir?: Flaş rapor, perakendecinin bir önceki günün ya da haftanın satış, fiş sayısı, sepet ve hedef gerçekleşmesini kesinleşmiş muhasebe kayıtlarını beklemeden hızlıca yöneticilere ileten kısa satış raporudur.
Flaş Satış (Flash Sale) Nedir?: Flaş satış, belirli ürünlerin çok kısa bir süre boyunca, genellikle birkaç saat ya da bir gün, sınırlı stokla ve yüksek indirimle satışa sunulduğu, aciliyet duygusuyla hızlı satın alma yaratmayı amaçlayan kampanya…
Floor-Ready Ürün (Satışa Hazır Teslimat) Nedir?: Floor-ready ürün, tedarikçiden mağazaya fiyat etiketi, barkodu, askısı ve güvenlik etiketi takılmış halde gelen, kutudan çıkarıldığı anda rafa veya askılığa konabilecek durumdaki üründür.
Floorset Nedir?: Floorset, mağazanın satış alanındaki ürün yerleşiminin ve sergileme düzeninin bütünüdür; sezon, kampanya ya da koleksiyon değişiminde bu düzenin topluca yeniden kurulmasına da floorset denir.
FMCG Nedir?: FMCG (Fast-Moving Consumer Goods), Türkçede hızlı tüketim malları; gıda, içecek, temizlik ve kişisel bakım gibi sık satın alınan, düşük birim fiyatlı ve hızlı devreden ürün grubunu ifade eder.
FMI Nedir?: FMI (Fast Moving Item), raftan hızlı çıkan, sık sipariş edilen ve yüksek devir hızına sahip ürün anlamında kullanılan kısaltmadır; mağazanın satış ve trafik yükünü taşıyan ürünleri tanımlar.
FOMO (Fırsatı Kaçırma Korkusu) Nedir?: FOMO, tüketicinin bir fırsatı, kampanyayı ya da başkalarının yaşadığı bir deneyimi kaçıracağı kaygısıdır. Perakendede sınırlı süreli kampanyalar, özel gün indirimleri ve lansmanlarda satın alma kararını hızlandırır.
Food Court (Yemek Katı) Nedir?: Food court (yemek katı), alışveriş merkezlerinde farklı yeme içme markalarının tezgâhlarının çevrelediği ve ziyaretçilerin ortak oturma alanını kullandığı yemek bölümüdür.
Food Hall Nedir?: Food hall, çok sayıda bağımsız yemek, içecek ve gurme ürün satıcısının ortak oturma alanı etrafında yer aldığı, klasik yemek katından daha özenli tasarlanmış ve deneyim odaklı yeme-içme alanıdır.
Food Truck (Seyyar Yemek Aracı) Nedir?: Food truck, mutfak donanımlı bir araç üzerinde yemek hazırlayıp satan, festival, kampüs, iş bölgesi ve etkinlik alanları gibi farklı noktalara taşınabilen mobil yeme içme işletmesidir.
Footfall Nedir?: Footfall, belirli bir dönemde bir mağazaya, AVM'ye ya da cadde bölgesine giren ziyaretçi sayısıdır; Türkçede mağaza trafiği olarak da bilinir ve lokasyonun çekim gücünü ölçer.
Forecourt Perakende (Akaryakıt İstasyonu Marketi) Nedir?: Forecourt perakende, akaryakıt istasyonlarının içindeki marketlerde yapılan perakende satışı ifade eder. Yakıt alan ya da yoldan geçen müşteriye içecek, atıştırmalık, kahve ve temel ihtiyaç ürünleri sunar.
Forward Buying (Öne Çekilmiş Alım) Nedir?: Forward buying, perakendecinin tedarikçinin geçici indirim döneminde ya da beklenen bir fiyat artışından önce, normal satış ihtiyacının üzerinde mal alarak düşük maliyetli stok biriktirmesidir.
Franchise (Bayilik Sistemi) Nedir?: Franchise (bayilik sistemi), bir markanın sahibinin kendi işletme modelini, markasını ve know-how'ını belirli bir bedel karşılığında bağımsız girişimcilere kullandırarak mağaza ağını büyüttüğü iş modelidir.
Franchise Bilgilendirme Dokümanı (FDD) Nedir?: Franchise bilgilendirme dokümanı (FDD), franchise verenin aday yatırımcıya sözleşme imzalanmadan önce markanın geçmişi, maliyetler, yükümlülükler, mali durum ve mevcut şubeler hakkında verdiği ayrıntılı açıklama…
Franchise Brokeri Nedir?: Franchise brokeri, franchise almak isteyen yatırımcılarla franchise verecek markaları buluşturan ve genellikle başarılı eşleşme sonrasında franchise verenden komisyon alan aracı kişi veya şirkettir.
Franchise Danışmanı (FBC) Nedir?: Franchise danışmanı (FBC), franchise veren markanın bir grup bayi mağazasını düzenli ziyaret ederek standartları denetleyen, satış ve kârlılık konusunda bayiye yol gösteren saha yöneticisidir.
Franchise Denetimi Nedir?: Franchise denetimi, franchise verenin şubelerin marka standartlarına, operasyon el kitabına, hijyen ve hizmet kurallarına ve sözleşme yükümlülüklerine uyumunu düzenli ziyaretler ve kontrollerle değerlendirmesidir.
Franchise Devir Bedeli (Transfer Fee) Nedir?: Franchise devir bedeli (transfer fee), franchise alanın işletmesini ve franchise haklarını başka bir yatırımcıya devretmesi durumunda franchise verene ödenen ve devir sürecinin masraflarını karşılayan bedeldir.
Franchise Finansmanı Nedir?: Franchise finansmanı, franchise alacak girişimcinin giriş bedeli, mağaza kurulumu, ekipman ve işletme sermayesi gibi ihtiyaçlarını banka kredisi, leasing, franchise veren desteği veya yatırımcı ortaklığıyla…
Franchise Fizibilitesi Nedir?: Franchise fizibilitesi, bir franchise şubesi açmadan önce yatırım tutarı, beklenen ciro, giderler, kârlılık ve geri dönüş süresinin hesaplanarak yatırımın yapılabilir olup olmadığının değerlendirilmesidir.
Franchise Geri Alımı (Buyback) Nedir?: Franchise geri alımı (buyback), franchise verenin bir franchise mağazasını işletmeciden satın alarak şirket mağazasına dönüştürmesi ya da sözleşmedeki hakkına dayanarak işletmeyi geri almasıdır.
Franchise Giriş Bedeli Nedir?: Franchise giriş bedeli, franchise alanın markayı ve işletme sistemini kullanma hakkı elde etmek, başlangıç eğitimi ve açılış desteği almak için sözleşme başında marka sahibine ödediği tek seferlik ücrettir.
Franchise Karması (Franchise-Şirket Mağazası Oranı) Nedir?: Franchise karması (franchise-şirket mağazası oranı), bir perakende zincirinin toplam mağaza ağında franchise mağazalar ile şirketin kendi işlettiği mağazaların payını gösteren orandır.
Franchise Operasyon El Kitabı Nedir?: Franchise operasyon el kitabı, marka sahibinin franchise mağazalarında uygulanmasını istediği tüm işletme standartlarını, süreçleri, ürün hazırlama ve hizmet kurallarını yazılı olarak topladığı rehberdir.
Franchise Performans Beyanı (FPR) Nedir?: Franchise performans beyanı (FPR), franchise verenin mevcut mağazaların ciro, maliyet veya kâr gibi finansal performansına dair aday yatırımcılara yazılı olarak sunduğu bilgi ve tahminlerdir.
Franchise Reklam Fonu Nedir?: Franchise reklam fonu, franchise ağındaki şubelerin cirolarından belirli bir pay ayrılarak oluşturulan ve markanın ulusal ya da bölgesel reklam ve pazarlama faaliyetleri için kullanılan ortak bütçedir.
Franchise Sistem Satışları (System-Wide Sales) Nedir?: Franchise sistem satışları, bir markanın şirket mağazaları ile franchise alanların işlettiği tüm mağazalarının toplam satışıdır ve markanın tüketici nezdindeki gerçek büyüklüğünü gösterir.
Franchise Sözleşmesi Nedir?: Franchise sözleşmesi, franchise veren ile franchise alan arasındaki ilişkinin süresini, bölgesini, ödemelerini, işletme standartlarını, tedarik koşullarını ve fesih hallerini düzenleyen sözleşmedir.
Franchise Yenileme Bedeli (Renewal Fee) Nedir?: Franchise yenileme bedeli (renewal fee), franchise sözleşmesinin süresi dolduğunda franchise alanın sözleşmeyi yeni bir dönem için uzatmak amacıyla franchise verene ödediği bedeldir.
Free-From Ürünler (Glutensiz ve Laktozsuz) Nedir?: Free-from ürünler, gluten, laktoz, şeker veya belirli alerjenler gibi bir bileşeni içermeyen, çölyak hastaları, laktoz intoleransı olanlar ve özel beslenen tüketiciler için üretilen gıda ürünleri grubudur.
Frigorifik Araç Nedir?: Frigorifik araç, yalıtımlı kasası ve soğutma ünitesi sayesinde süt ürünleri, et, dondurulmuş gıda ve ilaç gibi ürünleri belirli bir sıcaklıkta taşıyan kamyon, kamyonet ya da tırdır.
Front-End Yönetimi (Kasa Bölgesi) Nedir?: Front-end yönetimi, mağazanın kasa bölgesinde açık kasa sayısının, kasiyer planlamasının, kuyrukların ve kasa önü teşhirinin yönetilmesini kapsayan operasyon alanıdır.
FSC Sertifikası Nedir?: FSC sertifikası, kâğıt, karton, ahşap ve mobilya gibi orman kaynaklı ürünlerin sorumlu yönetilen ormanlardan ya da geri dönüştürülmüş kaynaklardan geldiğini gösteren uluslararası belgelendirme sistemidir.
FSDU (Karton Teşhir Standı) Nedir?: FSDU, üreticinin hazırlayıp mağazaya gönderdiği, yere bağımsız olarak konan ve genellikle kartondan yapılan raflı teşhir standıdır; ürünü kendi reyonu dışında ikincil bir noktada sergiler.
FSR (Tam Servis Restoran) Nedir?: FSR, misafirin masaya oturduğu, siparişin garson tarafından alındığı ve yemeğin masaya servis edildiği, ödemenin genellikle yemek sonunda yapıldığı tam servis restoran formatıdır.
FTE (Tam Zaman Eşdeğeri) Nedir?: FTE, farklı sürelerde çalışan personelin toplam çalışma saatini tam zamanlı bir çalışanın çalışma saatine bölerek kaç tam zamanlı çalışana denk geldiğini gösteren iş gücü ölçü birimidir.
FTL ve LTL (Komple ve Parsiyel Yük) Nedir?: FTL (komple yük), bir aracın tamamının tek bir göndericinin yükü için kiralandığı taşıma; LTL (parsiyel yük) ise aracın birden fazla göndericinin küçük yükleriyle paylaşıldığı ve yalnızca kullanılan alan kadar ödeme…
Fuar Satışı (Tüketici Fuarı) Nedir?: Fuar satışı, mobilya, kitap, ev tekstili ya da gıda gibi tüketici fuarlarında perakendecilerin ve üreticilerin stantlarda doğrudan tüketiciye ürün satmasıdır; fuar indirimi ve sipariş toplama bu satışın parçasıdır.
Fulfillment Merkezi Nedir?: Fulfillment merkezi, e-ticaret siparişlerinin stoklandığı, toplandığı, paketlendiği ve kargoya verildiği, ayrıca iadelerin karşılandığı, tek tek tüketici siparişlerine göre tasarlanmış depo tesisidir.

G

Garanti Belgesi Nedir?: Garanti belgesi, ilgili yönetmelikte sayılan ürünler için üretici ya da ithalatçının, malın garanti süresi boyunca ayıplı çıkması halinde ücretsiz onarım ve değişim gibi yükümlülüklerini taahhüt ettiği belgedir.
Gazete Bayii (Basın Dağıtım Noktası) Nedir?: Gazete bayii, basın dağıtım şirketlerinden gazete ve dergi alarak tüketiciye satan, satılmayan nüshaları iade eden ve çoğu zaman tütün, içecek ve atıştırmalık da satan küçük perakende noktasıdır.
Gece Dolumu (Night Fill) Nedir?: Gece dolumu (night fill), mağaza kapandıktan sonra ya da müşteri trafiğinin en düşük olduğu saatlerde rafların yeni gelen ürünlerle doldurulduğu mağaza operasyonudur.
Gece Teslimatı (Off-Hour Delivery) Nedir?: Gece teslimatı, mağazalara yapılan sevkiyatların trafiğin yoğun olduğu gündüz saatleri yerine gece ya da sabahın erken saatlerinde, mağaza kapalıyken veya müşteri yoğunluğu düşükken yapılmasıdır.
GEKAP (Geri Kazanım Katılım Payı) Nedir?: GEKAP (Geri Kazanım Katılım Payı), Çevre Kanunu kapsamında plastik poşet, ambalaj, pil, lastik ve elektronik eşya gibi ürünleri piyasaya süren ya da satış noktasında poşet veren işletmelerin ödediği çevre payıdır.
Gel Al (Take-Away) Nedir?: Gel al, müşterinin siparişini restoran ya da kafeden kendisinin teslim alıp yerinde tüketmeden götürdüğü servis modelidir; fast food ve kahve zincirlerinde masa servisi ve kurye teslimatının yanında üçüncü ana satış…
Geleneksel Kanal (Traditional Trade) Nedir?: Geleneksel kanal, bakkal, büfe, tekel bayii ve küçük bağımsız marketler gibi zincire bağlı olmayan, çoğunlukla aile işletmesi olarak yürütülen perakende noktalarının oluşturduğu satış kanalıdır.
Genişletilmiş Üretici Sorumluluğu (GÜS) Nedir?: Genişletilmiş Üretici Sorumluluğu (GÜS), ürünü piyasaya süren firmaların ürün ve ambalajlarının kullanım sonrası toplanması, geri kazanımı ve bertarafından mali ve operasyonel olarak sorumlu tutulmasıdır.
Geri Alım Garantisi (Mücevher Buy-Back) Nedir?: Geri alım garantisi, kuyumcu ya da mücevher zincirinin sattığı ürünü ileride önceden belirlenmiş koşullar ve oranlarla geri almayı taahhüt ettiği, müşterinin değer kaybı kaygısını azaltan satış politikasıdır.
Geri Ödeme Süresi (Payback Period) Nedir?: Geri ödeme süresi, bir yatırımın başlangıçta harcanan tutarı, ürettiği nakit girişleriyle kaç ay ya da kaç yılda geri kazandığını gösteren ve mağaza açılış kararlarında sık kullanılan ölçüdür.
Gift Set (Hediye Seti) Nedir?: Gift set, parfüm, kozmetik ya da kişisel bakım ürünlerinin özel bir kutuda bir araya getirilerek genellikle tek tek alınmalarına göre avantajlı fiyatla satıldığı, özel gün ve bayram dönemlerinde öne çıkan hediye…
Giriş Fiyat Noktası (Entry Price Point) Nedir?: Giriş fiyat noktası, bir kategoride perakendecinin sunduğu en düşük fiyatlı ürünün fiyatıdır; fiyata duyarlı müşteriyi mağazada tutmak ve fiyat imajını korumak için kullanılır.
Giyim Kiralama (Clothing Rental) Nedir?: Giyim kiralama (clothing rental), kıyafetin satılmak yerine belirli bir süre için ücret karşılığında kullandırıldığı, temizlik ve bakımın perakendeci tarafından üstlenildiği iş modelidir.
Gizli Müşteri (Mystery Shopping) Nedir?: Gizli müşteri, eğitimli bir değerlendiricinin sıradan bir müşteri gibi mağazaya gelip ya da çağrı merkezini arayıp hizmet standartlarını önceden belirlenmiş bir kontrol listesine göre puanladığı denetim yöntemidir.
Gıda Atığı Hiyerarşisi Nedir?: Gıda atığı hiyerarşisi, artan gıdanın değerlendirilmesinde önceliği önlemeye, ardından insanlara bağışa, hayvan yemine, geri kazanıma ve en son bertarafa veren sıralamadır.
Gıda Bankacılığı Nedir?: Gıda bankacılığı, perakendeci ve üreticilerin satamadığı ama tüketime uygun gıda ve temel ihtiyaç ürünlerini toplayıp ihtiyaç sahiplerine ulaştıran, bağışa dayalı dağıtım sistemidir.
Gıda İşletme Kayıt Belgesi Nedir?: Gıda işletme kayıt belgesi, gıda üreten, depolayan, satan ya da servis eden işletmelerin Tarım ve Orman Bakanlığı il veya ilçe müdürlüğüne kayıt yaptırdığını gösteren resmi belgedir.
Gıda İsrafı Nedir?: Gıda israfı, insan tüketimine uygun olduğu halde perakende ve tüketim aşamalarında satılamayan, tüketilmeyen ya da atılan gıdayı ifade eder; perakendede fire ve son tüketim tarihi yönetimiyle doğrudan bağlantılıdır.
Gıda Maliyeti Oranı (Food Cost) Nedir?: Gıda maliyeti oranı (food cost), bir restoranın belirli bir dönemde kullandığı yiyecek malzemesi maliyetinin aynı dönemdeki yiyecek satışlarına oranıdır ve yüzde olarak ifade edilir.
Gıda Takviyesi Nedir?: Gıda takviyesi, normal beslenmeyi desteklemek amacıyla vitamin, mineral, bitki ekstresi, amino asit gibi besin öğelerinin kapsül, tablet, toz ya da sıvı gibi ölçülü dozlarda sunulduğu ürünlerdir.
Gıda Taşıma Araç Onay Belgesi Nedir?: Gıda taşıma araç onay belgesi, gıda taşıyan araçların hijyen ve gerektiğinde sıcaklık koşulları bakımından uygun bulunduğunu gösteren, Tarım ve Orman Bakanlığının il ve ilçe müdürlüklerince düzenlenen kayıt ya da onay…
GLN (Küresel Lokasyon Numarası) Nedir?: GLN (küresel lokasyon numarası), GS1 standartlarında bir şirketi, mağazayı, depoyu, rampayı ya da başka bir fiziksel veya işlevsel lokasyonu tekil olarak tanımlayan 13 haneli numaradır.
GMP-3 (ÖKC-POS Entegrasyon Protokolü) Nedir?: GMP-3, Türkiye'de yeni nesil ödeme kaydedici cihazların mağaza satış yazılımları ve harici sistemlerle güvenli biçimde veri alışverişi yapabilmesi için Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından tanımlanan haberleşme…
GMROF (Alan Başına Brüt Kâr Getirisi) Nedir?: GMROF, bir mağazanın, reyonun ya da kategorinin kullandığı her metrekare satış alanı başına ne kadar brüt kâr ürettiğini gösteren alan verimliliği göstergesidir.
GMROI Nedir?: GMROI (Gross Margin Return on Investment), stoğa bağlanan her bir liranın ne kadar brüt kâr ürettiğini gösteren orandır; brüt kârın ortalama stok maliyetine bölünmesiyle hesaplanır.
GMROL (İşgücü Başına Brüt Kâr Getirisi) Nedir?: GMROL, bir mağaza veya departmanın ürettiği brüt kârın, aynı dönemdeki personel maliyetine ya da işgücü saatine oranıdır; perakendede işgücü verimliliğini kârlılık üzerinden ölçen göstergedir.
GMV (Brüt Ürün Hacmi) Nedir?: GMV (Gross Merchandise Value), bir pazaryeri ya da e-ticaret platformu üzerinden belirli bir dönemde satılan tüm ürünlerin toplam satış tutarıdır; platformun kendi gelirini değil, üzerinden geçen işlem hacmini gösterir.
Go-Back (Yerine Konmamış Ürün) Nedir?: Go-back, müşterinin vazgeçip başka bir yere bıraktığı, kasada iptal ettiği ya da iade ettiği ve henüz asıl rafına geri götürülmemiş ürünler için mağazalarda kullanılan terimdir.
Go-Dark Maddesi (Faaliyet Sürdürme Yükümlülüğü) Nedir?: Go-dark maddesi, AVM kira sözleşmelerinde kiracının mağazasını kira ödemeye devam etse bile kapatıp kapatamayacağını düzenleyen; çoğunlukla kiracıya belirlenen saatlerde faaliyetini sürdürme yükümlülüğü getiren hükümdür.
GOH (Askılı Sevkiyat) Nedir?: GOH (Askılı Sevkiyat), ceket, takım elbise, elbise ve palto gibi giysilerin katlanmadan, askıya asılı halde depoda tutulup özel askı sistemli araçlarla mağazaya taşınması yöntemidir.
Gondol Başı (End Cap) Nedir?: Gondol başı, raf sıralarının koridora bakan uç yüzündeki teşhir alanıdır; yüksek görünürlüğü nedeniyle kampanyalı, yeni veya sezonluk ürünlerin öne çıkarılmasında kullanılır.
Gondol Nedir?: Gondol, mağaza zeminine bağımsız olarak yerleştirilen, genellikle iki yüzünden de ürün dizilebilen, raf yüksekliği ve sayısı ayarlanabilen modüler raf ünitesidir.
Gondol Yanı (Side Cap) Nedir?: Gondol yanı, raf sırasının uç kısmında gondol başının yan yüzüne takılan dar teşhir alanıdır ve küçük kampanya ürünleri, tamamlayıcı ürünler ya da yeni ürünler için kullanılır.
Görev Yönetimi (Task Management) Nedir?: Görev yönetimi, merkez ofisten mağazalara gönderilen iş talimatlarının dijital bir sistem üzerinden atanması, son tarihle takip edilmesi ve tamamlandığının fotoğraf ya da onayla belgelenmesi sürecidir.
Görsel Arama (Visual Search) Nedir?: Görsel arama, kullanıcının metin yazmak yerine bir fotoğraf yükleyerek ya da kamerayla çekerek aynı veya benzer ürünleri bulmasını sağlayan, bilgisayarlı görüye dayalı arama yöntemidir.
Görsel Düzenleme Uzmanı Ne İş Yapar? Maaşı & Görevleri: Görsel düzenleme uzmanı, mağazadaki ürün sunumunu, vitrinleri ve kampanya teşhirlerini satışı ve marka algısını destekleyecek şekilde planlayan ve sahada uygulatan perakende çalışanıdır.
Görsel Kirlilik (Visual Clutter) Nedir?: Görsel kirlilik, mağazada çok sayıda afiş, etiket, tabela, teşhir ve ürünün aynı alanda üst üste kullanılması sonucu müşterinin mesajları algılayamaması ve ürünü bulmakta zorlanmasıdır.
Göz Hizası Sergileme Nedir?: Göz hizası sergileme, satışı artırılmak istenen ürünlerin rafta yetişkin bir müşterinin bakış yüksekliğine, yaklaşık göğüs ile göz arasındaki seviyeye yerleştirilmesi uygulamasıdır.
Göz İzleme (Eye Tracking) Nedir?: Göz izleme, özel cihaz ya da yazılımlarla bir kişinin bakışlarının nereye, hangi sırayla ve ne kadar süre yöneldiğini kaydeden; raf, ambalaj, web sitesi ve reklam testlerinde kullanılan araştırma yöntemidir.
Gözlük Camı İndeksi (İnceltilmiş Cam) Nedir?: Gözlük camı indeksi, cam malzemesinin ışığı kırma gücünü gösteren değerdir; indeks yükseldikçe aynı numarayı sağlayan cam daha ince ve hafif olur, bu nedenle yüksek indeksli camlar inceltilmiş cam olarak satılır.
Gram Altın Nedir?: Gram altın, genellikle 24 ayar saflıkta ve 1 gramdan başlayan ağırlıklarda üretilen, ambalajında rafineri bilgisi bulunan, kuyumcularda ve bankalarda yatırım amacıyla alınıp satılan külçe altındır.
Grazing (Mağaza İçinde Ödemeden Tüketim) Nedir?: Grazing, müşterinin ya da çalışanın mağaza içinde ambalajı açıp yiyecek veya içecek tüketmesi ve ürünün bedelini ödemeden boş ambalajı rafta bırakması veya kasaya getirmemesi durumudur.
Grocerant (Market-Restoran) Nedir?: Grocerant, market ile restoranı aynı çatı altında birleştiren formattır; müşteri mağazada hazırlanan yemeği yerinde yiyebilir ya da alışverişiyle birlikte paket olarak alabilir.
Growni Nedir?: Growni, gıda ve hızlı tüketim perakendesinde kullanılan bir saha terimidir; mağazada satışa hazır bekleyen ama henüz rafa çıkarılmamış, raf boşaldıkça kullanılacak ek stoğu anlatır.
GTIN (Küresel Ticari Ürün Numarası) Nedir?: GTIN, bir ticari ürünü dünya genelinde tekil olarak tanımlayan ve GS1 standartlarına göre verilen ürün numarasıdır; barkodlarda kodlanır ve GTIN-8, GTIN-12, GTIN-13 ile GTIN-14 biçimleri bulunur.
GTP (Goods-to-Person / Ürünü Personele Getirme) Nedir?: GTP (ürünü personele getirme), depoda toplayıcının raflara gitmesi yerine ürün kutularının ya da raf ünitelerinin otomasyon sistemleriyle sabit bir toplama istasyonuna getirildiği sipariş toplama yöntemidir.
GÜBİS (Güvensiz Ürün Bilgi Sistemi) Nedir?: GÜBİS (Güvensiz Ürün Bilgi Sistemi), Ticaret Bakanlığının piyasa gözetimi ve denetimi sonucunda güvensiz bulunan ürünleri kamuoyuyla paylaştığı ve tüketicilerin ürün sorgulayabildiği çevrim içi sistemdir.
Güç Duvarı (Power Wall) Nedir?: Güç duvarı, mağazaya girişte müşterinin ilk baktığı duvar yüzeyidir. Çoğunlukla girişin sağında yer alır ve sezonun öne çıkan ürünleriyle mağazanın tarzını anlatmak için kullanılır.
Gün Dilimi (Daypart) Nedir?: Gün dilimi, restoran ve kafelerde günün kahvaltı, öğle, ikindi, akşam ve gece gibi zaman aralıklarına bölünmesi ve menü, fiyat, personel ile kampanyanın her dilime göre ayrı planlanmasıdır.
Gün Sonu İndirimi Nedir?: Gün sonu indirimi, fırın, pastane ve market gibi taze ürün satan noktaların, aynı gün tüketilmesi gereken ürünleri kapanışa yakın saatlerde düşük fiyatla satmasıdır.
Gurme Reyon (Specialty Food) Nedir?: Gurme reyon, süpermarketlerde ithal ve butik peynirler, şarküteri ürünleri, özel yağlar, soslar ve atıştırmalıklar gibi yüksek fiyatlı, seçkin gıda ürünlerinin ayrı bir alanda sergilendiği bölümdür.
Güvenilir Mal Kabul (Trusted Receiving) Nedir?: Güvenilir mal kabul, belirli bir doğruluk seviyesini kanıtlamış tedarikçi veya dağıtım merkezinden gelen sevkiyatların mağazada tek tek sayılmadan, ön bildirime dayanarak stoğa alınmasıdır.
Güvenli Ödeme Sistemi (Escrow) Nedir?: Güvenli ödeme sistemi, alıcının ödediği tutarın ürün teslim edilip onaylanana kadar aracı bir kurumda bekletildiği ve ancak sonra satıcıya aktarıldığı ödeme modelidir; escrow olarak da bilinir.
Güzellik Danışmanı (Beauty Advisor) Nedir?: Güzellik danışmanı (beauty advisor), kozmetik mağazası ya da reyonunda müşteriye cilt tipi, makyaj ve parfüm konusunda ürün önerisi yapan, deneme uygulayan ve satışı tamamlayan uzman satış personelidir.
GWP (Alışverişe Hediye Ürün) Nedir?: GWP (Gift With Purchase), belirli bir ürün ya da tutarda alışveriş yapan müşteriye ek ücret alınmadan verilen hediye üründür; kozmetik ve parfümeri perakendesinde en yaygın promosyon araçlarından biridir.

H

HACCP (Tehlike Analizi ve Kritik Kontrol Noktaları) Nedir?: HACCP (Tehlike Analizi ve Kritik Kontrol Noktaları), gıda üretimi ve satışında biyolojik, kimyasal ve fiziksel tehlikeleri belirleyip kritik noktalarda kontrol altına alan önleyici gıda güvenliği sistemidir.
Hacim İskontosu (Volume Discount) Nedir?: Hacim iskontosu, alıcının belirli bir miktarın üzerinde sipariş vermesi karşılığında satıcının birim fiyatta yaptığı indirimdir; büyük alımı teşvik eder ve birim maliyeti düşürür.
Hacim Taahhüdü (Volume Commitment) Nedir?: Hacim taahhüdü, perakendecinin belirli bir dönemde tedarikçiden en az belirli miktarda ya da tutarda alım yapmayı üstlendiği, karşılığında daha iyi fiyat veya ek iskonto aldığı ticari anlaşma koşuludur.
Hacimsel Büyüme ve Değer Büyümesi Nedir?: Hacimsel büyüme ve değer büyümesi, satışlardaki artışın adet, kilogram veya litre gibi miktar cinsinden mi yoksa TL cinsinden ciro olarak mı ölçüldüğünü ayıran iki temel büyüme ölçüsüdür.
Haftalık Ticaret Toplantısı (Trading Meeting) Nedir?: Haftalık ticaret toplantısı, perakende zincirinde satış, marj, stok ve kampanya sonuçlarının her hafta aynı günde gözden geçirildiği, satın alma, planlama ve operasyon ekiplerinin aksiyon kararı aldığı toplantıdır.
Hakediş (Pazaryeri Ödemesi) Nedir?: Hakediş, pazaryerinin müşteriden tahsil ettiği sipariş tutarından komisyon, kargo, hizmet bedeli ve diğer kesintileri düştükten sonra, belirlenen vade sonunda satıcıya ödediği net tutardır.
Hakikat Anı (Moment of Truth) Nedir?: Hakikat anı, müşterinin bir markayla karşılaştığı ve marka hakkındaki kanaatini belirleyen kritik etkileşim anıdır. Perakendede en bilinen örnekleri raf önündeki seçim anı ve ürünün kullanıldığı andır.
Hâkim Durumun Kötüye Kullanılması Nedir?: Hâkim durumun kötüye kullanılması, pazarda rakiplerinden ve müşterilerinden bağımsız davranabilecek güce sahip bir şirketin bu gücü rekabeti bozacak ya da karşı tarafı sömürecek şekilde kullanmasıdır.
Haksız Fiyat Artışı Nedir?: Haksız fiyat artışı, bir mal ya da hizmetin fiyatının piyasa koşulları, maliyet ve talep gibi gerekçelerle açıklanamayacak düzeyde artırılmasıdır ve 6585 sayılı kanun kapsamında Ticaret Bakanlığı tarafından denetlenir.
Haksız Ticari Uygulama Nedir?: Haksız ticari uygulama, mesleki özen gereklerine aykırı olan ve tüketicinin ekonomik davranışını aldatıcı ya da saldırgan yöntemlerle önemli ölçüde bozan veya bozma ihtimali bulunan satış, reklam ve pazarlama…
Hal Fiyatı Nedir?: Hal fiyatı, yaş meyve ve sebzenin toptancı halinde o gün işlem gördüğü toptan fiyattır; belediyeler genellikle ürün bazında en düşük, en yüksek ve ortalama değerleri ilan eder.
Hal Komisyoncusu Nedir?: Hal komisyoncusu, toptancı halinde üreticinin malını onun adına satan ve satış bedeli üzerinden komisyon alan aracıdır; alıcıyla üretici arasındaki ticari ilişkiyi yürütür.
Hal Rüsumu Nedir?: Hal rüsumu, toptancı hallerinde satılan ya da hal mevzuatı kapsamında bildirilen yaş meyve ve sebze üzerinden belediyeye ödenen, satış bedeline göre hesaplanan bir harçtır.
Halo Etkisi Nedir?: Halo etkisi, bir ürüne, kampanyaya ya da markaya yönelik olumlu algının veya satış artışının, onunla ilişkili diğer ürünlere, kategorilere ve markanın geneline de yayılmasıdır; perakendede hem algı hem satış etkisi…
Hamaliye Nedir?: Hamaliye, malın araçtan indirilmesi, depoya taşınması ya da araca yüklenmesi için ödenen işçilik bedelidir; Türkiye'de perakende depolarında ve hallerde tedarikçiden tahsil edilen ayrı bir kalem olarak da görülür.
Hane Paneli (Tüketici Paneli) Nedir?: Hane paneli, temsili bir hane örnekleminin satın aldığı ürünleri düzenli olarak kaydettiği sürekli tüketici araştırmasıdır; kim, ne, nereden, ne sıklıkla aldı sorularını yanıtlar.
Hane Penetrasyonu Nedir?: Hane penetrasyonu, belirli bir dönemde bir markayı, ürünü ya da kategoriyi en az bir kez satın alan hanelerin toplam haneler içindeki oranıdır; markanın ne kadar geniş bir kitleye ulaştığını gösterir.
Hangtag (Askı Etiketi) Nedir?: Hangtag, giysi ya da aksesuara ip veya plastik kılçıkla takılan, üzerinde marka, model kodu, beden, barkod ve fiyat bilgisi bulunan, satıştan sonra çıkarılan karton askı etiketidir.
Happy Hour İndirimi (Saatlik İndirim) Nedir?: Happy hour indirimi, restoran, kafe ve diğer yeme içme işletmelerinin günün belirli, genellikle sakin saatlerinde seçili ürünlerde uyguladığı saatlik indirimdir; amaç düşük talepli saatleri doldurmaktır.
Hard Discount Nedir?: Hard discount, ürün çeşidini birkaç bin ürünle sınırlayan, büyük ölçüde private label satan ve hizmet ile mağaza düzenini en sade düzeyde tutarak en düşük fiyatı hedefleyen indirim marketi türüdür.
Hasarlı Ürün Alanı (Damage Cage) Nedir?: Hasarlı ürün alanı, mağazada kırılan, ezilen, ambalajı bozulan ya da iade edilen ve satılamayacak ürünlerin karar verilene kadar ayrı ve kilitli biçimde bekletildiği bölümdür.
Haşere Kontrolü (Pest Control) Nedir?: Haşere kontrolü, mağaza, depo ve mutfaklarda kemirgen, böcek ve kuş gibi zararlıların girişini önlemek, izlemek ve gerektiğinde yetkili firmalarla mücadele etmek için yürütülen düzenli programdır.
Hasta Katılım Payı Nedir?: Hasta katılım payı, Sosyal Güvenlik Kurumu kapsamındaki hastaların reçeteli ilaç, muayene ve bazı sağlık hizmetleri için bedelin bir kısmını kendilerinin ödediği tutardır ve ilaçta eczanede tahsil edilebilir.
Hava Durumu Etkisi (Weather Impact) Nedir?: Hava durumu etkisi, sıcaklık, yağış ve mevsim normallerinden sapmaların mağaza trafiğini ve dondurma, içecek, mont gibi hava duyarlı kategorilerin satışını artırması ya da azaltmasıdır.
Hava Parası (Key Money) Nedir?: Hava parası (key money), değerli bir ticari lokasyonu kiralayabilmek ya da devralabilmek için kira dışında, mal sahibine veya mevcut kiracıya bir defaya mahsus ödenen bedeldir.
Havale/EFT İndirimi Nedir?: Havale/EFT indirimi, e-ticaret sitelerinin kartla ödeme yerine banka havalesi veya EFT ile ödeyen müşteriye sepet tutarı üzerinden ek indirim sunmasıdır; perakendeci böylece kart komisyonundan tasarruf eder.
Havalimanı Konsesyonu Nedir?: Havalimanı konsesyonu, havalimanı işletmecisinin terminaldeki duty free, mağaza, yiyecek-içecek ya da hizmet alanlarını işletme hakkını, belirli bir süre ve ciroya bağlı bir bedel karşılığında bir perakende operatörüne…
Havuz Personeli (Floater) Nedir?: Havuz personeli, belirli bir mağazaya bağlı olmadan bölgedeki şubeler arasında ihtiyaca göre görevlendirilen ve izin, rapor, yoğun dönem ya da yeni açılış gibi durumlarda açığı kapatan çalışandır.
Hayalet Stok (Phantom Inventory) Nedir?: Hayalet stok, sistemde kayıtlı göründüğü halde mağazada fiziksel olarak bulunmayan ürün miktarıdır. Otomatik sipariş sistemlerini yanıltarak ürünün uzun süre raftan eksik kalmasına yol açar.
Hazır Ambalajlı Ürünlerde Net Miktar Kuralı Nedir?: Hazır ambalajlı ürünlerde net miktar kuralı, ambalaj üzerinde yazan gram, kilogram ya da litre miktarının ürünün gerçek içeriğiyle uyumlu olmasını ve partide ortalama miktarın beyan edilenin altına düşmemesini…
Hazır Paketli Et (Case-Ready) Nedir?: Hazır paketli et, kırmızı et ve tavuk ürünlerinin mağazada değil, merkezi bir tesiste parçalanıp tartılarak, etiketlenip satışa hazır ambalajda reyona gönderilmesi modelidir.
Hazır Yemek (Ready Meal) Nedir?: Hazır yemek (ready meal), market ya da mağazada satılan, doğrudan tüketilebilen veya yalnızca ısıtılması yeterli olan, porsiyonlanmış ve ambalajlı yemeklerdir.
Headless Commerce Nedir?: Headless commerce, e-ticaret sitesinin müşterinin gördüğü ön yüzü ile ürün, sepet, sipariş ve ödeme işlemlerini yürüten arka yüzünün birbirinden ayrıldığı, iki tarafın API'ler üzerinden haberleştiği yazılım mimarisidir.
Hediye Fişi (Gift Receipt) Nedir?: Hediye fişi (gift receipt), hediye olarak alınan ürünle birlikte verilen, fiyat bilgisi içermeyen ama hediyeyi alan kişinin ürünü değiştirmesine ya da iade etmesine imkân tanıyan belgedir.
Hediye Kartı (Gift Card) Nedir?: Hediye kartı, üzerine yüklenen tutar kadar belirli bir perakendecide ya da kabul eden işyerlerinde alışveriş yapılmasını sağlayan, fiziksel kart ya da dijital kod biçiminde sunulan ön ödemeli araçtır.
Hediye Kartı Rafı (Gift Card Mall) Nedir?: Hediye kartı rafı, market, eczane ya da elektronik mağazalarında farklı markalara ait önceden yüklenmemiş hediye ve dijital içerik kartlarının bir arada sergilendiği, kasada aktive edilerek satılan teşhir alanıdır.
Hediye Listesi (Gift Registry) Nedir?: Hediye listesi (gift registry), düğün, nişan ya da doğum gibi özel günlerde hediye almak isteyenlerin seçebilmesi için bir mağazada veya online platformda oluşturulan, satın alınan ürünlerin işaretlendiği istek…
Hediye Paketi Hizmeti Nedir?: Hediye paketi hizmeti, perakendecinin satın alınan ürünü kasada ya da online siparişte ücretli veya ücretsiz olarak hediyeye uygun biçimde paketlemesi, isteğe bağlı not ve fiyatsız fişle teslim etmesidir.
Hediyelik Eşya (Souvenir) Perakendesi Nedir?: Hediyelik eşya perakendesi, turistik bölgeler, müzeler, havalimanları ve tarihi çarşılarda bölgeyi ya da deneyimi hatırlatan, hediye ve hatıra amaçlı ürünlerin satıldığı perakende alanıdır.
Hedonik Alışveriş Nedir?: Hedonik alışveriş, tüketicinin bir ihtiyacı karşılamaktan çok keyif, eğlence, keşif ve kendini ödüllendirme duygusu için yaptığı alışveriştir. Moda, kozmetik, hediyelik ve deneyim odaklı mağazalarda belirgindir.
Helal Sertifikası Nedir?: Helal sertifikası, bir gıda, kozmetik ya da başka bir ürünün hammaddeden üretime kadar İslami kurallara uygun hazırlandığını, akredite bir belgelendirme kuruluşunun denetimiyle doğrulayan belgedir.
Hi-Lo Fiyatlandırma Nedir?: Hi-Lo fiyatlandırma, ürünlerin normal zamanda görece yüksek fiyatla satılıp dönemsel kampanyalarla belirgin biçimde indirildiği fiyatlandırma stratejisidir; EDLP'nin karşıtıdır.
Hijyen Bandı (İç Giyim ve Mayo İade Kuralı) Nedir?: Hijyen bandı, iç giyim, mayo ve benzeri ürünlere yapıştırılan, ürünün denendiğini ya da kullanıldığını gösteren koruyucu banttır; perakendeciler iade kabulünü çoğu zaman bandın sağlam olmasına bağlar.
Hijyen Eğitimi Belgesi Nedir?: Hijyen eğitimi belgesi, gıda, kuaför ve benzeri insan sağlığını doğrudan etkileyen işlerde çalışan ve işyeri sahiplerinin onaylı bir hijyen eğitimini tamamladığını gösteren belgedir.
Hiper Kişiselleştirme (Hyper-Personalization) Nedir?: Hiper kişiselleştirme, müşterinin anlık davranışı, geçmiş alışverişleri, konumu ve tercihleri gibi verileri yapay zekâ ile birleştirerek her kişiye gerçek zamanlı olarak ona özel ürün, içerik, teklif ve iletişim sunma…
Hiper-Lokal Perakende (Hyperlocal) Nedir?: Hiper-lokal perakende, çok dar bir coğrafyadaki, örneğin birkaç mahalledeki müşterilere o bölgeye özel ürün çeşidi, hızlı teslimat ve yerel iletişimle hizmet veren perakende yaklaşımıdır.
Hipermarket Galerisi Nedir?: Hipermarket galerisi, büyük bir hipermarketin giriş ve kasa çıkışı önünde yer alan, eczane, kuru temizleme, optik, telefon ve kafe gibi küçük kiracı dükkânların sıralandığı ortak alışveriş koridorudur.
Hipermarket Nedir?: Hipermarket, gıda ve gıda dışı ürünleri geniş bir satış alanında bir arada sunan, genellikle otoparklı ve şehir çeperinde ya da AVM içinde yer alan büyük ölçekli perakende mağaza formatıdır.
Hizmet Kurtarma (Service Recovery) Nedir?: Hizmet kurtarma, bir hizmet hatası ya da olumsuz deneyim yaşandığında şirketin müşterinin mağduriyetini hızla gidererek memnuniyetini ve güvenini yeniden kazanmak için attığı adımların bütünüdür.
Hizmet Robotu (Mağaza Robotu) Nedir?: Hizmet robotu, mağaza içinde müşteriyi karşılayan, ürün yerini gösteren, bilgi veren ya da reyon temizliği ve ürün taşıma gibi işleri yapan, insanlarla aynı alanda çalışmak üzere tasarlanmış robottur.
Hızlı Kasa (Express Lane) Nedir?: Hızlı kasa, yalnızca belirli sayının altında ürün alan müşterilere hizmet veren ve böylece küçük sepetlerin büyük alışverişlerin arkasında beklemesini önleyen ayrılmış kasa hattıdır.
Hızlı Tekrar Sipariş (Buy Again) Nedir?: Hızlı tekrar sipariş, online alışveriş sitesinin veya uygulamasının müşterinin daha önce satın aldığı ürünleri ayrı bir listede göstererek bunları tek dokunuşla yeniden sepete eklemesini sağlayan özelliktir.
HKS (Hal Kayıt Sistemi) Nedir?: HKS (Hal Kayıt Sistemi), yaş sebze ve meyvenin üreticiden perakendeciye kadar her alım satımının elektronik ortamda kaydedildiği ve ürünün izlenmesini sağlayan ulusal kayıt sistemidir.
HoReCa Nedir?: HoReCa, otel (Hotel), restoran (Restaurant) ve kafe (Café/Catering) işletmelerini kapsayan ticari satış kanalının kısaltmasıdır; gıda, içecek ve sarf malzemesi üreticileri için ayrı bir pazar sayılır.
Hoş Geldin Teklifi (Welcome Offer) Nedir?: Hoş geldin teklifi, perakendecinin yeni üye olan, uygulamayı ilk kez indiren veya e-bültene kaydolan müşteriye ilk alışverişinde sunduğu indirim, ücretsiz kargo ya da hediye gibi avantajdır.
HPC (Ev ve Kişisel Bakım Ürünleri) Nedir?: HPC (Home and Personal Care), deterjan, temizlik ürünleri, kâğıt ürünleri, şampuan, diş macunu ve deodorant gibi ev bakım ve kişisel bakım ürünlerini kapsayan FMCG ve market kategorisi grubudur.
Hub and Spoke Modeli Nedir?: Hub and spoke modeli, ürünlerin önce merkezi bir aktarma noktasında (hub) toplanıp ayrıştırıldığı, ardından buradan bağlı bölgesel noktalara ya da mağazalara (spoke) dağıtıldığı merkez-uç yapısındaki lojistik ağ…
Huff Modeli (Perakende Çekim Modeli) Nedir?: Huff modeli, bir müşterinin belirli bir mağazayı seçme olasılığını mağazanın büyüklüğü ve müşteriye uzaklığına göre hesaplayan, yer seçimi ve ciro tahmininde kullanılan çekim modelidir.
Hurda Altın Bozdurma Nedir?: Hurda altın bozdurma, müşterinin kullanmadığı, kırık ya da modası geçmiş altın takılarını kuyumcuya satarak karşılığında nakit ya da yeni ürün almasıdır; kuyumcu altını ayarına ve gramına göre has değer üzerinden…

İ

İade Dolandırıcılığı (Return Fraud) Nedir?: İade dolandırıcılığı, perakendecinin iade politikasının kötüye kullanılarak çalıntı, kullanılmış ya da başka yerden alınmış ürünlerin iade edilip haksız para veya hediye kartı elde edilmesidir.
İade Faturası Nedir?: İade faturası, satın alınan malın satıcıya geri gönderilmesi durumunda alıcının düzenlediği ve iade edilen mal ile KDV tutarını belgeleyen faturadır; perakendede özellikle tedarikçiye iadelerde kullanılır.
İade Garantili Alım (Sale or Return) Nedir?: İade garantili alım (sale or return), perakendecinin ürünü satın aldığı ama belirli süre içinde satamadığı kısmı tedarikçiye iade edip bedelini geri alabildiği ya da mahsup ettirebildiği alım modelidir.
İade Kodu (Anlaşmalı Kargo İadesi) Nedir?: İade kodu, e-ticaret sitesinin iade talebi oluşturan müşteriye verdiği ve ürünün anlaşmalı kargo firması şubesine ya da kuryesine ücretsiz veya indirimli olarak teslim edilmesini sağlayan kayıt numarasıdır.
İade Maliyeti (Cost of Returns) Nedir?: İade maliyeti, müşterinin geri gönderdiği bir ürünün taşınması, kontrolü, yeniden paketlenmesi, değer kaybı ve ödeme iadesi işlemleri için perakendecinin katlandığı toplam maliyettir.
İade Ürün Sınıflandırma (Returns Grading) Nedir?: İade ürün sınıflandırma, müşteriden geri gelen ürünlerin durumuna göre tam fiyatla yeniden satılabilir, indirimli satılabilir, onarılacak, tedarikçiye iade edilecek ya da imha veya geri dönüşüme gidecek şeklinde…
İade ve Değişim Politikası Nedir?: İade ve değişim politikası, bir perakendecinin satılan ürünü hangi süre ve koşullarda geri alacağını, değiştireceğini ya da bedelini nasıl iade edeceğini belirleyen, müşteriye açıkça duyurulan kurallar bütünüdür.
İhtiyaç Durumu (Need State) Nedir?: İhtiyaç durumu, müşterinin bir ürünü hangi amaçla, hangi anda ve hangi beklentiyle satın aldığını tanımlayan kavramdır; kategori yönetiminde ürünleri marka yerine müşteri ihtiyacına göre gruplamak için kullanılır.
İkame Ürün Nedir?: İkame ürün, aynı ihtiyacı karşılayan ve birinin yerine diğerinin alınabildiği üründür; birinin fiyatı yükseldiğinde ya da stokta olmadığında müşteri diğerine yönelir.
İki Kişilik Teslimat (2-Man Delivery) Nedir?: İki kişilik teslimat, beyaz eşya, mobilya ve büyük televizyon gibi ağır ve hacimli ürünlerin iki görevliden oluşan ekiple eve taşınıp gerektiğinde kurulumunun yapıldığı teslimat modelidir.
İkinci El Moda (Resale) Nedir?: İkinci el moda (resale), daha önce kullanılmış giyim, ayakkabı ve aksesuarların online platformlar, mağazalar ya da markaların geri alım programları üzerinden yeniden satışa sunulmasıdır.
İkincil Teşhir (Secondary Placement) Nedir?: İkincil teşhir, bir ürünün kendi kategorisindeki ana rafının dışında, mağazanın başka bir noktasında ek olarak sergilenmesidir. Gondol başı, stand, palet ya da kasa önü ikincil teşhir alanlarına örnektir.
İkmal Toplama (Depo İçi Replenishment) Nedir?: İkmal toplama, depo içinde yedek stok alanından ürün alınıp toplama yüzüne taşınmasıdır; toplayıcıların boş lokasyonla karşılaşmadan sipariş hazırlamasını sağlayan iç stok yenileme işidir.
İlaç Fiyat Kararnamesi Nedir?: İlaç fiyat kararnamesi, Türkiye'de beşeri ilaçların fiyatlarının nasıl belirleneceğini, referans fiyat sistemini, depo ve eczacı kârlarını düzenleyen ve sektörde bu adla anılan resmi karardır.
İlan ve Reklam Vergisi Nedir?: İlan ve reklam vergisi, belediye sınırları içinde yapılan tabela, afiş, pano ve benzeri ilan ve reklamlar üzerinden belediyelerin aldığı ve Belediye Gelirleri Kanunu'nda düzenlenen yerel vergidir.
İlk Kilometre (First Mile) Nedir?: İlk kilometre, ürünün satıcının deposundan, üreticiden ya da mağazadan alınıp kargo ağına, dağıtım merkezine veya fulfillment deposuna ulaştırıldığı taşıma aşamasıdır.
İmha Tutanağı (Zayi Ürün) Nedir?: İmha tutanağı, son kullanma tarihi geçen, bozulan ya da hasar gören ve satılamayacak hale gelen ürünlerin imha edildiğini tarih, miktar ve nedeniyle belgeleyen resmî kayıttır.
İmza Günü (Kitapçı Etkinliği) Nedir?: İmza günü, bir yazarın kitapçıda ya da kitap fuarında okurlarıyla buluşup kitaplarını imzaladığı etkinliktir; kitapçılar bu etkinliği mağaza trafiğini ve kitap satışını artırmak için düzenler.
İndirim Derinliği (Discount Depth) Nedir?: İndirim derinliği, bir promosyonda ürünün normal fiyatına göre ne kadar indirim yapıldığını gösteren orandır; kampanyanın etkisini, maliyetini ve müşterinin fiyat algısını belirleyen temel değişkenlerden biridir.
İndirim Kodu Sızıntısı (Coupon Leakage) Nedir?: İndirim kodu sızıntısı, belirli bir kitle için oluşturulan e-ticaret indirim kodlarının kupon siteleri, forumlar ve tarayıcı eklentileri aracılığıyla hedef dışındaki müşterilere yayılması ve planlanmamış indirim…
İndirimli Reyon Nedir?: İndirimli reyon, son kullanma tarihi yaklaşan, ambalajı hasarlı, sezonu geçmiş ya da listeden çıkacak ürünlerin düşük fiyatla toplu olarak satıldığı mağaza içi bölümdür.
İndirimli Satış Duyurusu Kuralları Nedir?: İndirimli satış duyurusu kuralları, mağazaların ve e-ticaret sitelerinin indirim, kampanya ve fiyat düşüşlerini müşteriye duyururken uyması gereken fiyat gösterimi ve dürüstlük kurallarıdır.
İş Gücü Yönetimi (Workforce Management) Nedir?: İş gücü yönetimi, perakendecinin personel ihtiyacını tahmin etme, vardiya planlama, çalışma saatlerini takip etme ve iş gücü maliyetini satışla dengeleme süreçlerini bir arada yöneten yaklaşım ve yazılım bütünüdür.
İşçilik Ücreti (Kuyumculuk) Nedir?: İşçilik ücreti, kuyumculukta bir altın takının fiyatına, içerdiği altının değerine ek olarak eklenen ve üretim, tasarım, işçilik ile satıcı kârını karşılayan bedeldir; genellikle gram başına ya da toplam fiyat üzerinden…
İşgaliye Harcı Nedir?: İşgaliye harcı, mağazaların kaldırım, meydan ya da pazar yeri gibi belediyeye ait kamusal alanları teşhir, masa, sandalye veya satış amacıyla geçici olarak kullanması karşılığında belediyeye ödenen harçtır.
İşgücü Standartları (Labor Standards) Nedir?: İşgücü standartları, mağazada tekrarlanan her işin, örneğin koli açma, raf dolumu ya da kasa işleminin, ne kadar sürede yapılması gerektiğini gösteren ve personel ihtiyacını hesaplamaya yarayan zaman ölçütleridir.
İşletme Onay Belgesi (Gıda) Nedir?: İşletme onay belgesi (gıda), hayvansal kökenli gıdaları üreten, işleyen ya da depolayan ve daha sıkı denetime tabi gıda işletmelerine, yerinde denetim sonrası Tarım ve Orman Bakanlığınca verilen onaydır.
İşletme Sermayesi (Working Capital) Nedir?: İşletme sermayesi, bir perakendecinin dönen varlıkları ile kısa vadeli borçları arasındaki farktır; perakendede en çok stok, alacaklar ve tedarikçi borçlarının dengesiyle şekillenir.
İstasyon Market Dönüşümü (Pump-to-Store Conversion) Nedir?: İstasyon market dönüşümü, akaryakıt istasyonunda yakıt alan müşterilerden istasyon marketine girip alışveriş yapanların oranıdır ve yakıt dışı gelir potansiyelinin temel göstergesidir.
İstasyon Perakendesi (Metro ve Tren) Nedir?: İstasyon perakendesi, metro, banliyö ve tren istasyonlarındaki yolcu akışına hizmet veren market, kafe, büfe ve hizmet noktalarından oluşan, hız ve anlık tüketim üzerine kurulu perakende formatıdır.
İstek Listesi (Wishlist) Nedir?: İstek listesi, e-ticaret sitesinde veya uygulamasında müşterinin beğendiği ama henüz satın almadığı ürünleri daha sonra bakmak ya da başkalarıyla paylaşmak için kaydettiği listedir; perakendeciye değerli bir talep…
İstisna Bazlı Raporlama (EBR) Nedir?: İstisna bazlı raporlama, kasa, stok ve satış verilerinde normal davranıştan sapan işlemleri otomatik olarak tespit edip yalnızca bunları raporlayan, kayıp önleme ve operasyon denetiminde kullanılan analiz yöntemidir.
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Nedir?: İşyeri açma ve çalışma ruhsatı, bir işyerinin faaliyete geçebilmesi için belediye ya da yetkili idareden alınan ve işyerinin imar, sağlık, yangın ve çevre şartlarına uygunluğunu gösteren izin belgesidir.
İşyeri Dışında Kurulan Sözleşme Nedir?: İşyeri dışında kurulan sözleşme, satıcının sürekli faaliyet gösterdiği işyeri dışında, tüketiciyle fiziksel olarak bir arada bulunarak yaptığı ve tüketiciye cayma hakkı tanınan sözleşmedir.
İTS (İlaç Takip Sistemi) Nedir?: İTS (İlaç Takip Sistemi), Türkiye'de her ilaç kutusunu üzerindeki karekodla tekil olarak tanımlayıp üretimden eczanede hastaya satışa kadar tüm hareketlerini kayıt altına alan devlet takip sistemidir.
İyi Tarım Uygulamaları (İTU) Nedir?: İyi Tarım Uygulamaları (İTU), tarımsal üretimin insan sağlığına, çevreye ve hayvan refahına zarar vermeden, izlenebilir ve kayıtlı şekilde yapılmasını hedefleyen, denetimle belgelenen üretim standardıdır.
İyi-Daha İyi-En İyi (Good-Better-Best) Nedir?: İyi-daha iyi-en iyi (good-better-best), bir ürün grubunun ekonomik, standart ve premium olmak üzere üç kalite ve fiyat seviyesinde sunulduğu ürün ve fiyat konumlandırma modelidir.
İYS (İleti Yönetim Sistemi) Nedir?: İYS, işletmelerin SMS, e-posta ve arama yoluyla gönderdiği ticari elektronik ileti onaylarının kaydedildiği ve alıcıların bu onayları tek yerden yönetebildiği ulusal sistemdir.
İzlenebilirlik (Traceability) Nedir?: İzlenebilirlik, bir ürünün ve bileşenlerinin üretimden tüketiciye kadar hangi aşamalardan, hangi işletmelerden ve hangi partilerle geçtiğinin kayıt altına alınarak geriye ve ileriye doğru takip edilebilmesidir.
İzokron (Sürüş Süresi Bölgesi) Nedir?: İzokron, bir mağazadan ya da depodan belirli bir süre içinde araçla, yürüyerek veya toplu taşımayla ulaşılabilen alanı gösteren eş zamanlı erişim haritasıdır.

I

IFS ve BRCGS Gıda Güvenliği Standartları Nedir?: IFS ve BRCGS, perakendecilerin özellikle özel marka gıda tedarikçilerinden talep ettiği, GFSI tarafından tanınan ve bağımsız kuruluşlarca denetlenen uluslararası gıda güvenliği sertifika standartlarıdır.
IMEI Kaydı Nedir?: IMEI kaydı, cep telefonu gibi mobil cihazların 15 haneli kimlik numarasının Türkiye'deki kayıt sistemine işlenmesidir; kayıtsız cihazlar Türk operatörlerinin şebekesinde kullanılamaz.
IMU (Başlangıç Kâr Oranı / Initial Markup) Nedir?: IMU, bir ürünün ilk satış fiyatı ile maliyeti arasındaki farkın ilk satış fiyatına oranıdır; perakendecinin sezon başında fiyat koyarken hedeflediği brüt marjı ve indirimler için bıraktığı payı gösterir.
In-Out Ürün Nedir?: In-out ürün, mağazaya sınırlı süre ve adetle giren, satış dönemi bitince yeniden sipariş edilmeden çıkarılan ve kalıcı ürün çeşidinde yer almayan kampanya ya da fırsat ürünüdür.
In-Store Medya (Mağaza İçi Reklam) Nedir?: In-store medya, perakendecinin mağaza içindeki ekranlar, raf alanları, anonslar, giriş panoları ve zemin uygulamaları gibi reklam alanlarını markalara ücret karşılığı satması ve bu alanlarda yayınlanan reklamların…
INCI (Kozmetik İçerik Listesi) Nedir?: INCI, kozmetik ürünlerin içerik listesinde bileşenlerin uluslararası standart adlarla yazılmasını sağlayan adlandırma sistemidir ve ambalajdaki içindekiler listesinin ortak dilini oluşturur.
Influencer Pazarlama Nedir?: Influencer pazarlama, perakendecilerin ve markaların sosyal medyada belirli bir takipçi kitlesi üzerinde etkisi olan içerik üreticileriyle iş birliği yaparak ürünlerini tanıttığı pazarlama yöntemidir.
Insert (Gazete Arası Broşür) Nedir?: Insert, perakendecinin kampanya ürünlerini ve fiyatlarını tanıttığı basılı broşürün gazete, dergi ya da dağıtım paketlerinin arasına konarak hane halkına ulaştırılmasıdır.
Interland Nedir?: Interland, bazı perakende zincirlerinde merkez depo ile mağazalar ve mağazaların kendi aralarındaki ürün akışının tek bir ağ olarak, merkezi stok görünürlüğüyle yönetildiği yapıyı anlatan terimdir.
IRS (Perakende Doygunluk Endeksi) Nedir?: IRS (perakende doygunluk endeksi), bir bölgedeki toplam perakende harcama potansiyelini o bölgedeki perakende satış alanına bölerek metrekare başına düşen talebi ölçen yer seçimi göstergesidir.
ISBN (Uluslararası Standart Kitap Numarası) Nedir?: ISBN (Uluslararası Standart Kitap Numarası), her kitabın her baskı biçimine verilen ve kitapçılarda barkod, stok ve sipariş takibinde ürün kimliği olarak kullanılan 13 haneli numaradır.
Isı Haritası (Heatmap) Nedir?: Isı haritası, mağazada ya da web sayfasında ziyaretçilerin en çok bulunduğu, durduğu veya tıkladığı alanları sıcak, az ilgi gören alanları soğuk renklerle gösteren görsel analiz aracıdır.
ITF-14 (Koli Barkodu) Nedir?: ITF-14, bir ürünün tek tek satılan adedini değil, onu taşıyan koli ya da dış ambalajı tanımlayan 14 haneli GS1 numarasının oluklu mukavva üzerine basılan barkod biçimidir.
Izgara Yerleşim (Grid Layout) Nedir?: Izgara yerleşim, rafların birbirine paralel uzun sıralar halinde dizildiği, koridorların düz hatlarla birbirini dik kestiği ve özellikle süpermarketlerde kullanılan mağaza düzenidir.

J

JBP (Ortak İş Planı) Nedir?: JBP (Joint Business Plan), perakendeci ile tedarikçinin ortak büyüme hedeflerini, bu hedeflere ulaşmak için yapılacak faaliyetleri ve yatırımları birlikte belirlediği yıllık ya da çok yıllık iş planıdır.

K

K-Beauty (Kore Kozmetiği) Nedir?: K-Beauty, Güney Kore kaynaklı cilt bakımı ve makyaj ürünlerini ve bu ürünlerin çok adımlı bakım rutini, kâğıt maske, esans ve serum gibi ürün tiplerini öne çıkaran yaklaşımını anlatan kozmetik kategori adıdır.
Kabin Görevlisi (Fitting Room Attendant) Nedir?: Kabin görevlisi, giyim mağazalarında deneme kabinlerinin girişinde müşterilerin götürdüğü ürünleri sayan, kabinleri düzenleyen, beden ve ürün önerisinde bulunan ve bırakılan ürünleri reyona geri gönderen çalışandır.
Kademeli Kira (Step Rent) Nedir?: Kademeli kira, mağaza kira sözleşmelerinde kira bedelinin sözleşme süresi boyunca önceden belirlenmiş aralıklarla ve tutarlarla artırıldığı kira yapısıdır; yeni açılan mağazanın ilk yıllarında kira yükünü hafifletmek…
Kademeli Markdown (Staged Markdown) Nedir?: Kademeli markdown, satılmayan ürünün fiyatının tek seferde değil, önceden planlanmış adımlarla ve belirli aralıklarla giderek artan oranlarda indirilmesidir; moda perakendesinde sezon sonu stokunu marjı koruyarak…
Kademeli Sadakat Programı (Tiered Loyalty) Nedir?: Kademeli sadakat programı, üyeleri harcama ya da alışveriş sıklığına göre farklı seviyelere ayıran ve üst seviyelere daha fazla ayrıcalık tanıyarak müşteriyi daha çok alışverişe teşvik eden sadakat modelidir.
Kafessiz Yumurta Taahhüdü Nedir?: Kafessiz yumurta taahhüdü, market zincirlerinin ve gıda şirketlerinin belirli bir tarihe kadar yalnızca kafes dışı sistemlerde üretilen yumurtaları satma ya da kullanma sözü vermesidir.
Kafeterya (Self-Servis Restoran) Nedir?: Kafeterya, müşterinin tepsisini alıp tezgâh boyunca ilerleyerek yemeklerini kendisinin seçtiği ya da tezgâhtardan aldığı, ödemeyi hat sonundaki kasada yaptığı self servis yemek işletmesidir.
Kahvaltılık Kategorisi Nedir?: Kahvaltılık kategorisi, Türk market raflarında peynir, zeytin, tereyağı, bal, reçel, kaymak, tahin pekmez ve sürülebilir ürünler gibi kahvaltıda tüketilen ürünlerin bir arada yönetildiği kategoridir.
Kahvehane Nedir?: Kahvehane, çay, Türk kahvesi ve soğuk içecek satışı yapan, oyun ve sohbet için bir araya gelinen geleneksel mahalle işletmesidir ve içecek üreticileri için ev dışı tüketim kanalının önemli bir parçasıdır.
Kahverengi Eşya Nedir?: Kahverengi eşya, televizyon, ses sistemleri, video ve görüntü cihazları gibi eğlence amaçlı tüketici elektroniğini tanımlamak için kullanılan ve beyaz eşyadan ayrılan ürün grubudur.
Kalabalık Algısı (Crowding) Nedir?: Kalabalık algısı, müşterinin mağazadaki insan yoğunluğunu, dar koridorları ve yoğun teşhiri hareket alanını kısıtlayan bir sıkışıklık olarak hissetmesi ve bunun alışveriş süresine, memnuniyete ve harcamaya etkisidir.
Kaldırım Satışı (Sidewalk Sale) Nedir?: Kaldırım satışı, cadde mağazalarının ürünlerini mağaza önündeki kaldırıma ya da AVM'lerde koridora taşıyarak indirimli ya da dikkat çekici biçimde sattığı, genellikle sınırlı süreli kampanya uygulamasıdır.
Kalibre (Meyve-Sebze Boy Sınıflandırması) Nedir?: Kalibre, meyve ve sebzelerin çap, ağırlık ya da adet ölçüsüne göre boy sınıflarına ayrılmasıdır ve market zincirleri ile tedarikçiler arasında ürün standardı, fiyat ve raf görünümünü belirleyen temel kriterdir.
Kalıp (Fit) Nedir?: Kalıp (fit), bir giysinin vücuda nasıl oturduğunu belirleyen kesim tipidir; slim, regular, oversize gibi adlarla etiketlenir ve aynı bedende farklı rahatlık sunar.
Kamçı Etkisi (Bullwhip Effect) Nedir?: Kamçı etkisi, tüketici talebindeki küçük dalgalanmaların tedarik zincirinde perakendeciden toptancıya, üreticiye ve hammadde tedarikçisine doğru ilerledikçe giderek büyüyen sipariş dalgalanmalarına dönüşmesidir.
Kampanya Değişimi (Promo Changeover) Nedir?: Kampanya değişimi, biten promosyonun fiyat, etiket ve teşhir malzemelerinin kaldırılıp yeni kampanyanın fiyatlarının, raf etiketlerinin ve teşhirlerinin mağazada aynı anda devreye alınması işidir.
Kampanya Mekaniği Nedir?: Kampanya mekaniği, bir promosyonda müşterinin avantajı hangi koşulla ve hangi biçimde kazanacağını tanımlayan kurgudur; yüzde indirim, 3 al 2 öde, sepette indirim, hediye ürün ve puan kazanımı bunun örnekleridir.
Kampanya Motoru (Promotion Engine) Nedir?: Kampanya motoru, perakendecinin indirim, çoklu alım, sepet eşiği, kupon ve sadakat kampanyalarını tanımladığı, kasada ve online satışta hangi kampanyanın hangi sepete uygulanacağını otomatik hesaplayan yazılımdır.
Kamu İskontosu (Eczane) Nedir?: Kamu iskontosu, Sosyal Güvenlik Kurumu'nun geri ödeme kapsamındaki ilaçlar için ödediği bedelden, ilaç firmaları ve eczaneler tarafından kuruma yapılan indirimlerin genel adıdır.
Kanal Bazlı Fiyatlandırma (Online-Offline Fiyat Farkı) Nedir?: Kanal bazlı fiyatlandırma, bir perakendecinin aynı ürünü fiziksel mağaza, kendi e-ticaret sitesi, mobil uygulama ya da pazaryeri gibi kanallarda farklı fiyatlarla satması uygulamasıdır.
Kanal Kârlılığı (Channel Profitability) Nedir?: Kanal kârlılığı, bir perakendecinin fiziksel mağaza, kendi e-ticaret sitesi, pazaryeri ve hızlı teslimat gibi satış kanallarının her birinin gelir ve maliyetleri ayrı hesaplanarak bulunan kârlılığıdır.
Kanal Tercihi (Channel Preference) Nedir?: Kanal tercihi, müşterinin bilgi arama, satın alma, ödeme, teslim alma ve destek alma gibi adımlar için mağaza, web sitesi, mobil uygulama ya da telefon gibi kanallardan hangisini seçtiğini ifade eder.
Kanibalizasyon Nedir?: Kanibalizasyon, yeni bir ürünün, kampanyanın ya da mağazanın aynı şirketin mevcut ürün, kampanya veya mağazalarının satışını kendi üzerine çekmesidir; toplam satış beklenen kadar artmaz.
Kantin (Okul ve İşyeri Kantini) Nedir?: Kantin, okul, fabrika, hastane ve işyerlerinde öğrenci ya da çalışanlara atıştırmalık, içecek ve hazır gıda satan küçük perakende noktasıdır; FMCG firmaları için ayrı yönetilen bir satış kanalıdır.
Kapak Altı Kampanyası Nedir?: Kapak altı kampanyası, içecek ve gıda ürünlerinin kapağının içine basılan kod, ödül veya mesajla tüketiciye hediye, indirim ya da çekiliş hakkı sunan, satış noktasında tekrar alımı teşvik eden promosyon türüdür.
Kapaklı Soğutucu Dolap Dönüşümü Nedir?: Kapaklı soğutucu dolap dönüşümü, marketlerde süt, şarküteri ve içecek ürünlerinin bulunduğu açık önlü soğutucu reyonlara cam kapak takılması ya da kapaklı dolaplarla değiştirilmesidir; amaç enerji tasarrufudur.
Kapalı Döngü Ölçümleme (Closed-Loop Measurement) Nedir?: Kapalı döngü ölçümleme (closed-loop measurement), bir reklamın gösterildiği kişilerin daha sonra mağazada ya da online kanalda ilgili ürünü satın alıp almadığını perakendecinin satış verisiyle eşleştirerek ölçme…
Kapıda Değişim Nedir?: Kapıda değişim, online alışverişte müşterinin değiştirmek istediği ürünün kurye tarafından yeni ürün teslim edilirken aynı anda kapıdan teslim alınması ve iade ile yeni gönderimin tek ziyarette tamamlanmasıdır.
Kapıda Ödeme (Cash on Delivery) Nedir?: Kapıda ödeme, online verilen siparişin bedelinin müşteri tarafından ürün teslim alınırken kuryeye nakit ya da kartla ödendiği ödeme yöntemidir; online ödemeye güvenmeyen veya kartı olmayan müşteriler için kullanılır.
Kapora (Sipariş Ön Ödemesi) Nedir?: Kapora, mobilya, mutfak, perde ve ölçüye özel üretim gibi siparişlerde müşterinin siparişi kesinleştirmek için satış bedelinin bir kısmını peşin ödemesi ve kalan tutarı teslimatta ödemesi uygulamasıdır.
Kapsam 3 Emisyonları (Scope 3) Nedir?: Kapsam 3 emisyonları (Scope 3), bir şirketin doğrudan kontrolü dışında kalan, satın alınan ürünlerin üretiminden satılan ürünlerin kullanımına kadar değer zincirinde oluşan dolaylı sera gazı emisyonlarıdır.
Kapsül Koleksiyon Nedir?: Kapsül koleksiyon, bir markanın ana koleksiyonundan ayrı olarak belirli bir tema, iş birliği ya da dönem için hazırladığı, az sayıda ve birbiriyle uyumlu parçadan oluşan sınırlı koleksiyondur.
Kara Hudut Mağazası (Sınır Kapısı Duty Free) Nedir?: Kara hudut mağazası, kara sınır kapılarında ülkeden çıkan ya da ülkeye giren yolculara gümrük vergisi uygulanmadan satış yapan, ilgili kurumların izniyle işletilen gümrüksüz satış mağazasıdır.
Karanlık Tasarım (Dark Pattern) Nedir?: Karanlık tasarım (dark pattern), e-ticaret sitesi veya uygulamanın arayüzünü kullanıcıyı istemediği bir satın alma, abonelik ya da veri paylaşımına yönlendirecek biçimde kurgulamasıdır.
Karbon Ayak İzi Nedir?: Karbon ayak izi, bir şirketin, ürünün, hizmetin ya da kişinin faaliyetleri sonucu doğrudan ve dolaylı olarak atmosfere salınan sera gazlarının karbondioksit eşdeğeri cinsinden toplam miktarıdır.
Kargo Ambalajı Azaltımı (Right-Sizing) Nedir?: Kargo ambalajı azaltımı, e-ticaret siparişlerinin ürün ölçüsüne uygun kutu ya da zarfla gönderilerek boş hacim, dolgu malzemesi ve ambalaj atığının azaltılmasıdır; İngilizcede right-sizing denir.
Kargo Entegratörü Nedir?: Kargo entegratörü, e-ticaret sitelerini ve pazaryeri satıcılarını birden fazla kargo firmasına tek bir arayüzden bağlayan, etiket basma, gönderi oluşturma, takip ve fiyat karşılaştırmayı tek yerde toplayan yazılım…
Kargo Hasar Tutanağı Nedir?: Kargo hasar tutanağı, gönderinin alıcıya hasarlı, ezik, ıslak ya da eksik ulaştığını kurye ile alıcının birlikte kayda geçirdiği ve tazmin sürecinde temel kanıt olarak kullanılan belgedir.
Kargo Takip Bildirimi Nedir?: Kargo takip bildirimi, siparişin hazırlanma, kargoya verilme, dağıtıma çıkma ve teslim edilme gibi aşamalarında müşteriye SMS, e-posta veya uygulama bildirimiyle gönderilen otomatik durum mesajıdır.
Kargoya Teslim Süresi (Handling Time) Nedir?: Kargoya teslim süresi, online siparişin onaylanmasından paketin kargo firmasına teslim edilmesine kadar satıcının hazırlık için taahhüt ettiği ve ürün sayfasında gösterilen süredir.
Karışık Palet (Rainbow Pallet) Nedir?: Karışık palet, aynı palet üzerinde birden fazla ürün çeşidinin, farklı SKU'ların katmanlar ya da bloklar halinde birlikte taşındığı sevkiyat birimidir; İngilizcede rainbow pallet olarak da geçer.
Karkas Et Nedir?: Karkas et, kesimden sonra hayvanın derisi, başı, ayakları ve iç organları ayrıldıktan sonra kalan, genellikle bütün ya da yarım olarak kesimhaneden kasap ve market reyonlarına gönderilen ana et gövdesidir.
Kârlılık Analizi Nedir?: Kârlılık analizi, bir mağazanın, kategorinin, ürünün ya da kanalın satışından maliyet ve giderler düşüldükten sonra ne kadar kazanç kaldığını ölçen ve karşılaştıran değerlendirme sürecidir.
Karma Kullanım Projesi (Mixed-Use) Nedir?: Karma kullanım projesi (mixed-use), konut, ofis, otel, perakende ve sosyal alanlar gibi farklı kullanımları aynı yapıda ya da aynı yerleşke içinde bir araya getiren gayrimenkul geliştirme modelidir.
Karne Dönemi Kampanyası Nedir?: Karne dönemi kampanyası, okullarda dönem sonu karnelerinin verildiği günlerde oyuncak, kitap, kırtasiye ve eğlence perakendecilerinin çocuklara ve ailelere yönelik indirim, hediye ve etkinliklerle yürüttüğü dönemsel…
Karşılama Görevlisi (Greeter) Nedir?: Karşılama görevlisi (greeter), mağaza girişinde müşterileri selamlayan, yön tarif eden, kampanyalar hakkında bilgi veren ve girişte ilk temas noktası olan mağaza çalışanıdır.
Karşılaştırmalı Reklam Nedir?: Karşılaştırmalı reklam, bir markanın kendi ürününü rakip bir ürün ya da markayla açıkça veya ima yoluyla kıyasladığı, belirli şartlara uyulduğunda yapılabilen reklam türüdür.
Kart Puanıyla Ödeme Nedir?: Kart puanıyla ödeme, kredi kartı programlarında biriken puan ya da para puanların mağaza kasasında veya online ödemede alışveriş tutarının tamamı ya da bir kısmı için kullanılmasıdır.
Kartela Nedir?: Kartela, kumaş, boya, parke ya da seramik gibi ürünlerin renk ve desen seçeneklerini küçük numuneler halinde bir arada gösteren ve müşterinin seçim yapmasını sağlayan numune kataloğudur.
Kartlı Harcama İstatistikleri Nedir?: Kartlı harcama istatistikleri, banka ve kredi kartlarıyla yapılan ödemelerin tutar ve adetlerinin sektör, kanal ve dönem bazında derlenmesiyle oluşan, perakende talebini izlemeye yarayan verilerdir.
Kartlı Ödemede Ek Ücret (Surcharge) Nedir?: Kartlı ödemede ek ücret, satıcının kredi kartıyla ödeme yapan müşteriden kart komisyonunu karşılamak için ürün fiyatına ek bir bedel talep etmesidir; Türkiye'de bu uygulama mevzuat ve banka kurallarıyla sınırlanmıştır.
Kartlı Satış Oranı Nedir?: Kartlı satış oranı, bir perakendecinin toplam satışları içinde sadakat kartı veya üyelik numarasıyla müşteriye bağlanabilen satışların payını gösteren, müşteri verisinin kapsamını ölçen göstergedir.
Karton Balyalama (Mağazada Atık Karton) Nedir?: Karton balyalama, mağaza ve depolarda ürün kolilerinden çıkan atık kartonun pres makinesiyle sıkıştırılıp balya haline getirilmesi ve geri dönüşüm firmalarına verilmesidir.
Kartonlama (Cartonization) Nedir?: Kartonlama, bir siparişteki ürünlerin ölçü ve ağırlık bilgilerine göre en uygun koli boyutunun ve koli sayısının yazılımla önceden belirlenmesidir, kargo maliyetini ve ambalaj israfını azaltır.
Kasa Açığı Nedir?: Kasa açığı, vardiya ya da gün sonunda kasada sayılan tutarın, satış sisteminin kayıtlarına göre kasada bulunması gereken tutardan az çıkmasıyla oluşan farktır.
Kasa Arkası Rafı Nedir?: Kasa arkası rafı, kasiyerin arkasında yer alan ve sigara, alkol, pil gibi yaş sınırlı ya da hırsızlık riski yüksek ürünlerin yalnızca kasiyer aracılığıyla satıldığı raf veya dolaptır.
Kasa Avansı (Float) Nedir?: Kasa avansı (float), kasiyerin vardiya başında para üstü verebilmesi için kasaya konan, tutarı önceden belirlenmiş bozuk para ve küçük banknotlardan oluşan nakit fonudur.
Kasa Bandı (Checkout Conveyor) Nedir?: Kasa bandı, market kasalarında müşterinin ürünlerini yerleştirdiği ve ürünleri kasiyerin barkod okuyucusuna doğru taşıyan motorlu yürüyen bant sistemidir; kasa hızını ve ergonomiyi doğrudan etkiler.
Kasa Fişi Kampanyası Nedir?: Kasa fişi kampanyası, müşterinin belirli ürünleri ya da belirli tutarda alışverişi kanıtlayan fişini SMS, uygulama veya web üzerinden kaydettirerek hediye, puan ya da çekiliş hakkı kazandığı promosyon türüdür.
Kasa Hattı Konfigürasyonu (Lane Mix) Nedir?: Kasa hattı konfigürasyonu, bir mağazanın kasa bölgesinde klasik kasa, hızlı kasa, self servis kasa ve özel amaçlı kasaların sayısını, yerleşimini ve açılış önceliğini müşteri trafiğine göre planlamasıdır.
Kasa İptal İşlemi (Void) Nedir?: Kasa iptal işlemi (void), satış tamamlanmadan önce okutulan bir ürünün ya da fişin tamamının POS sisteminden silinmesidir; genellikle yetkili onayı gerektirir ve ayrı raporlanır.
Kasa Kapanışı Nedir?: Kasa kapanışı, vardiya ya da iş günü sonunda kasadaki nakit ve diğer tahsilatların sayılıp satış sistemi kayıtlarıyla karşılaştırıldığı, gün sonu raporunun alındığı işlemdir.
Kasa Kuponu (Checkout Coupon) Nedir?: Kasa kuponu, alışveriş tamamlandığında müşterinin sepetine ve geçmiş alışverişlerine göre kasada otomatik olarak basılan ya da dijital olarak verilen, bir sonraki alışverişte kullanılacak indirim kuponudur.
Kasa Mutabakatı Nedir?: Kasa mutabakatı, mağaza kasalarındaki nakit, kart, yemek kartı ve diğer tahsilat kayıtlarının banka hesapları, POS gün sonu raporları ve muhasebe kayıtlarıyla eşleştirilerek farkların tespit edilmesidir.
Kasa Önü Ürünleri Nedir?: Kasa önü ürünleri, ödeme sırasında bekleyen müşterinin gözü ve eli önünde, kasa hattına yerleştirilen sakız, çikolata, pil ve küçük kişisel bakım ürünleri gibi düşük fiyatlı ve dürtüsel alınan ürünlerdir.
Kasa Şefi Nedir?: Kasa şefi, bir mağazadaki kasiyerlerin vardiya planından kasa açılış ve kapanışına, iptal onaylarından nakit yönetimine kadar tüm kasa operasyonunu yöneten sorumludur.
Kasada Fatura Tahsilatı Nedir?: Kasada fatura tahsilatı, market ve zincir mağazaların kasalarında elektrik, su, doğalgaz, telefon ve internet gibi kurum faturalarının, tahsilat kuruluşlarıyla yapılan anlaşma çerçevesinde ödenebilmesidir.
Kasada Yuvarlama Bağışı (Round-Up) Nedir?: Kasada yuvarlama bağışı (round-up), müşterinin alışveriş tutarını bir üst tam sayıya ya da belirli bir tutara yuvarlayıp aradaki küçük farkı perakendecinin iş birliği yaptığı bir yardım kuruluşuna bağışlamasıdır.
Kasadan Para Çekme (Cash-Out) Nedir?: Kasadan para çekme, müşterinin market kasasında banka kartıyla alışveriş tutarının üzerinde ek bir tutar ödeyip bu ek tutarı kasiyerden nakit olarak almasıdır; mağaza bir tür mini ATM işlevi görür.
Kasap Reyonu (Et Reyonu) Nedir?: Kasap reyonu, süpermarket ve hipermarketlerde kırmızı et, tavuk ve et ürünlerinin kasap tarafından parçalanıp tartılarak servis tezgâhında ya da paketlenmiş olarak satıldığı taze ürün bölümüdür.
Kasasız Mağaza (Checkout-Free Store) Nedir?: Kasasız mağaza, müşterinin aldığı ürünleri kamera, sensör veya mobil uygulama ile otomatik algılayıp çıkışta kasada beklemeden ödemenin kendiliğinden tahsil edildiği mağaza modelidir.
Kat Müdürü (Floor Manager) Nedir?: Kat müdürü (floor manager), çok katlı ya da büyük mağazalarda belirli bir katın veya satış alanının personelini, düzenini, satışını ve müşteri hizmetini yöneten orta kademe yöneticidir.
Katalog Eşleştirme (Pazaryeri Ürün Eşleştirme) Nedir?: Katalog eşleştirme, bir satıcının pazaryerine yüklediği ürünün platformda zaten bulunan aynı ürün kartına bağlanması ve birden çok satıcının tek ürün sayfasında listelenmesi işlemidir.
Katalogla Satış (Catalog Retailing) Nedir?: Katalogla satış, perakendecinin ürünlerini basılı veya dijital katalogda tanıtıp siparişleri posta, telefon, satış temsilcisi ya da internet üzerinden aldığı ve ürünü müşteriye gönderdiği satış modelidir.
Kategori Ağacı (Ürün Hiyerarşisi) Nedir?: Kategori ağacı, perakendecinin tüm ürünlerini departman, kategori, alt kategori ve segment gibi iç içe seviyelerde sınıflandırdığı ürün hiyerarşisidir; raporlama, raf planlama ve site gezintisinin temelini oluşturur.
Kategori Akışı (Raf Akış Mantığı) Nedir?: Kategori akışı, bir kategorideki ürünlerin rafta hangi sırayla, hangi yönde ve hangi gruplama mantığıyla dizileceğini belirleyen, müşterinin karar sürecine göre kurulan raf akış düzenidir.
Kategori Doğrulayıcısı (Category Validator) Nedir?: Kategori doğrulayıcısı, perakendecinin kategori kaptanı olarak seçtiği tedarikçinin raf, çeşit ve fiyat önerilerini bağımsız gözle kontrol etmesi için görevlendirdiği ikinci tedarikçidir.
Kategori Görünürlüğü Nedir?: Kategori görünürlüğü, bir ürün kategorisinin mağazada ya da e-ticaret sitesinde müşteri tarafından ne kadar kolay fark edildiğini ve bulunduğunu anlatır; yerleşim, teşhir ve yönlendirmeyle sağlanır.
Kategori İncelemesi (Category Review) Nedir?: Kategori incelemesi, bir kategorinin satış, kâr, pazar payı, çeşit, fiyat, raf ve promosyon performansının belirli aralıklarla ayrıntılı biçimde değerlendirilip değişiklik kararlarının alındığı süreçtir.
Kategori Kaptanı (Category Captain) Nedir?: Kategori kaptanı, perakendecinin bir kategorinin analizinde ve planlanmasında danışman olarak seçtiği, genellikle o kategorinin lider üreticisi olan tedarikçidir.
Kategori Komşuluğu (Adjacency) Nedir?: Kategori komşuluğu (adjacency), mağazada hangi ürün kategorilerinin yan yana yerleştirileceğinin müşterinin alışveriş mantığına göre planlanmasıdır.
Kategori Puan Kartı (Category Scorecard) Nedir?: Kategori puan kartı, bir kategorinin satış, marj, pazar payı, stok ve müşteri göstergelerini hedeflerle karşılaştırarak tek sayfada izleyen, perakendeci ile tedarikçinin ortak kullandığı ölçüm tablosudur.
Kategori Rolü (Category Role) Nedir?: Kategori rolü, perakendecinin bir ürün kategorisine mağaza stratejisi içinde biçtiği görevdir; kategorinin trafik mi çekeceğini, kâr mı bırakacağını yoksa tamamlayıcı mı olacağını belirler.
Kategori Tanımı (Category Definition) Nedir?: Kategori tanımı, kategori yönetiminin ilk adımı olarak bir kategoriye hangi ürünlerin girdiğini, hangi alt gruplara ayrıldığını ve müşterinin bu ürünleri birbirinin yerine kullanıp kullanmadığını belirleyen çalışmadır.
Kategori Yöneticisi Ne İş Yapar? Maaşı & Görevleri: Kategori yöneticisi, belirli bir ürün grubunun çeşidini, fiyatını, promosyonlarını ve tedarikçi ilişkilerini yöneterek o kategorinin satış ve kârlılık hedeflerinden sorumlu olan perakende yöneticisidir.
Kategori Yönetimi Nedir?: Kategori yönetimi, perakendecinin ürünleri müşterinin ihtiyacına göre gruplayıp her grubu ayrı bir iş birimi gibi ele aldığı; çeşit, fiyat, raf ve promosyon kararlarını birlikte verdiği yönetim yaklaşımıdır.
Katkı Marjı (Contribution Margin) Nedir?: Katkı marjı, satış gelirinden değişken maliyetlerin düşülmesiyle kalan ve sabit giderleri karşılamaya ve kâra katkıda bulunan tutardır; ürün, kanal ve sipariş kârlılığı analizinde kullanılır.
Kaybedilen Satış (Lost Sales) Nedir?: Kaybedilen satış, müşterinin almak istediği ürünü stokta bulamaması, kuyrukta beklemekten vazgeçmesi ya da benzeri nedenlerle gerçekleşmeyen ve satış raporunda hiç görünmeyen satıştır.
Kayıp Önleme (Loss Prevention) Nedir?: Kayıp önleme, perakendecinin hırsızlık, idari hata, tedarikçi kaynaklı eksik ve ürün bozulması gibi nedenlerle uğradığı stok ve para kayıplarını azaltmaya yönelik politika, ekip ve uygulamaların bütünüdür.
Kayıp Talep Kaydı (Ürün Talep Defteri) Nedir?: Kayıp talep kaydı, müşterinin mağazada aradığı ama bulamadığı ya da mağazanın hiç satmadığı ürün taleplerinin personel tarafından deftere veya sisteme yazılarak satın alma ve kategori ekiplerine iletilmesidir.
Kayıptan Kaçınma (Loss Aversion) Nedir?: Kayıptan kaçınma, insanların aynı büyüklükteki bir kaybın verdiği acıyı, eşit bir kazancın verdiği memnuniyetten daha güçlü hissetmesi ve bu nedenle kayıp ihtimalinden kaçınmaya yönelmesidir.
Kaynakta Etiketleme (Source Tagging) Nedir?: Kaynakta etiketleme, hırsızlık önleme ya da RFID etiketlerinin ürünlere mağazada değil, üretim veya paketleme aşamasında üretici ya da tedarikçi tarafından yerleştirilmesidir.
KDS (Mutfak Ekran Sistemi) Nedir?: KDS (Kitchen Display System, mutfak ekran sistemi), restoran siparişlerini kâğıt fiş yerine mutfaktaki ekranlara ileten, hazırlık sürelerini ölçen ve istasyonlar arası akışı düzenleyen yazılım ve donanım sistemidir.
KDV (Katma Değer Vergisi) Nedir?: KDV (katma değer vergisi), mal ve hizmet teslimlerinin her aşamasında yaratılan katma değer üzerinden alınan, yükü nihai tüketiciye yansıyan ve işletmelerin indirim mekanizmasıyla yalnızca farkı ödediği genel tüketim…
Kendi Bardağını Getir İndirimi Nedir?: Kendi bardağını getir indirimi, kahve ve içecek zincirlerinin, müşteri tek kullanımlık bardak yerine kendi termos ya da kupasını getirdiğinde içecek fiyatından indirim yapmasıdır.
Kendi Markasını Kayırma (Self-Preferencing) Nedir?: Kendi markasını kayırma (self-preferencing), hem platform işleten hem de o platformda satış yapan bir şirketin arama, sıralama, görünürlük veya veri erişiminde kendi ürünlerine rakiplerinden daha avantajlı muamele…
Keşif ve Ölçü Alma Hizmeti Nedir?: Keşif ve ölçü alma hizmeti, mobilya, mutfak, perde, banyo ve ankastre gibi ürünlerde satış öncesinde uzman ekibin müşterinin evine giderek alanı ölçmesi ve ürünün uygunluğunu yerinde değerlendirmesidir.
Kesintisiz Deneyim (Seamless Experience) Nedir?: Kesintisiz deneyim, müşterinin bir markayla mağaza, web sitesi, uygulama ve çağrı merkezi arasında geçiş yaparken bilgi, fiyat ve hizmet açısından kopukluk yaşamamasını hedefleyen yaklaşımdır.
Kesme Meyve-Sebze (Fresh-Cut) Nedir?: Kesme meyve-sebze, yıkanmış, soyulmuş, doğranmış ve paketlenmiş halde, hemen tüketime ya da pişirmeye hazır olarak soğuk reyonda satılan taze meyve ve sebze ürünleridir.
Key Account Manager (Kilit Müşteri Yöneticisi) Nedir?: Key account manager, bir üretici ya da tedarikçi şirkette ulusal zincirler, pazaryerleri gibi büyük müşterilerle ticari ilişkiyi, yıllık anlaşmaları ve ortak iş planlarını yöneten satış yöneticisidir.
Key Ürün Nedir?: Key ürün, bir kategorinin ya da mağazanın satış, trafik ve fiyat algısında en belirleyici rolü taşıyan, bu yüzden stoğu, fiyatı ve raf görünürlüğü öncelikli izlenen anahtar üründür.
Keyholder (Anahtar Sorumlusu) Nedir?: Keyholder (anahtar sorumlusu), mağazanın anahtarlarını ve alarm şifresini taşıyan, mağazayı açıp kapatmaya yetkili ve müdür yokken sorumluluğu üstlenen deneyimli mağaza çalışanıdır.
Kick-Out Maddesi (Ciro Bazlı Fesih) Nedir?: Kick-out maddesi (ciro bazlı fesih), kira sözleşmesinde kiracıya veya kiraya verene, mağazanın cirosu belirli bir seviyenin altında kalırsa sözleşmeyi süresinden önce feshetme hakkı tanıyan hükümdür.
Kilitli Teşhir (Locked Display) Nedir?: Kilitli teşhir (locked display), telefon, parfüm, kulaklık gibi değerli ürünlerin müşteriye görünür ama erişilemez biçimde kilitli vitrin ya da dolapta sergilenmesidir.
Kiosk (Self Servis Kiosk) Nedir?: Kiosk, mağaza veya restoranda müşterinin dokunmatik ekran üzerinden kendi başına sipariş verdiği, ürün aradığı, stok sorguladığı ya da ödeme yaptığı self servis terminaldir.
Kira Depozitosu Nedir?: Kira depozitosu, kiracının kira sözleşmesinden doğan borçlarını ve mülke verebileceği zararları güvence altına almak için sözleşme başında kiraya verene ya da bankaya yatırdığı teminat bedelidir.
Kira Endekslemesi Nedir?: Kira endekslemesi, kira bedelinin belirli dönemlerde tüketici fiyat endeksi, döviz kuru ya da sözleşmede belirlenen başka bir ölçüte göre otomatik olarak güncellenmesini sağlayan sözleşme mekanizmasıdır.
Kira Maliyeti Oranı (Occupancy Cost Ratio) Nedir?: Kira maliyeti oranı, bir mağazanın kira, ortak alan gideri ve diğer gayrimenkul maliyetlerinin toplamının aynı dönemdeki net satış cirosuna oranıdır ve lokasyonun sürdürülebilirliğini gösterir.
Kira Muafiyet Dönemi (Rent-Free Period) Nedir?: Kira muafiyet dönemi, kiracının kira sözleşmesi başladığı halde belirli bir süre kira ödemediği ya da indirimli kira ödediği, genellikle mağaza kurulumu ve açılış için tanınan dönemdir.
Kira Sözleşmesi Yenileme Opsiyonu Nedir?: Kira sözleşmesi yenileme opsiyonu, kiracıya sözleşme süresinin sonunda önceden belirlenmiş koşullarla kirayı yeni bir dönem için tek taraflı olarak uzatma hakkı veren sözleşme hükmüdür.
Kiracı Karması (Tenant Mix) Nedir?: Kiracı karması, bir alışveriş merkezinde hangi kategorilerden, hangi marka ve büyüklükteki kiracıların hangi oranlarda ve hangi konumlarda yer alacağını belirleyen planlama yaklaşımıdır.
Kiracı Katkı Payı (Tenant Allowance) Nedir?: Kiracı katkı payı, mal sahibinin bir kiracıyı çekmek ya da tutmak amacıyla mağazanın iç mimari ve kurulum masraflarının bir kısmını nakit, mahsup ya da yapılan iş olarak üstlenmesidir.
Kiracı Tasarım Kılavuzu (Tenant Criteria) Nedir?: Kiracı tasarım kılavuzu, AVM ya da alışveriş caddesi yönetiminin kiracı mağazalardan uymasını beklediği cephe, vitrin, tabela, malzeme, aydınlatma ve teknik altyapı kurallarını belirleyen belgedir.
Kiralık Mobilya (Furniture Rental) Nedir?: Kiralık mobilya, mobilyanın satın alınmak yerine aylık bedelle belirli bir süre için kiralandığı, süre sonunda iade, uzatma ya da satın alma seçeneklerinin sunulduğu perakende modelidir.
Kişi Başı Satış Limiti (Purchase Limit) Nedir?: Kişi başı satış limiti, perakendecinin bir ürünün tek müşteriye ya da tek alışverişe satılabilecek azami miktarını sınırlamasıdır; derin indirimlerde, kıtlık dönemlerinde ve stoğu sınırlı kampanyalarda kullanılır.
Kişi Sayacı (People Counter) Nedir?: Kişi sayacı, mağaza girişine veya alanlara yerleştirilen sensör ya da kameralarla içeri giren ve çıkan ziyaretçi sayısını otomatik ölçen, dönüşüm oranı hesaplamasının temelini oluşturan sistemdir.
Kişiselleştirilmiş Fiyat (Personalized Pricing) Nedir?: Kişiselleştirilmiş fiyat, perakendecinin aynı ürün için müşterinin geçmiş alışverişlerine, sadakat durumuna veya davranışına göre farklı fiyat ya da indirim sunmasıdır; genellikle kişiye özel kuponlarla uygulanır.
Kişiselleştirme (Personalization) Nedir?: Kişiselleştirme, perakendecinin müşteri verisini kullanarak ürün önerilerini, içerikleri, teklifleri ve iletişimi her müşterinin tercih ve davranışına göre uyarlamasıdır.
Kırık Koli Toplama (Broken Case Picking) Nedir?: Kırık koli toplama, depoda kolinin tamamı yerine koli açılarak içinden yalnızca istenen adet kadar ürünün toplanmasıdır; küçük mağaza siparişlerinde ve e-ticarette yaygın, emek yoğun bir toplama türüdür.
Kırtasiye Listesi (Okul İhtiyaç Listesi) Nedir?: Kırtasiye listesi, okulların ya da öğretmenlerin yeni eğitim dönemi öncesinde velilere ilettiği defter, kalem, boya ve benzeri ihtiyaçların listesidir; kırtasiye ve market zincirleri sezon planını bu listelere göre…
Kısmi Süreli Çalışma (Part-Time) Nedir?: Kısmi süreli çalışma, çalışanın haftalık çalışma süresinin aynı işi yapan tam süreli çalışana göre önemli ölçüde daha az belirlendiği iş sözleşmesi türüdür ve perakendede yoğun saatleri karşılamak için yaygın kullanılır.
Kıtlık Etkisi (Scarcity Effect) Nedir?: Kıtlık etkisi, bir ürünün sınırlı sayıda, sınırlı sürede ya da tükenmek üzere olduğu algısının tüketicinin o ürüne verdiği değeri ve satın alma isteğini artırmasıdır.
Klasman Nedir?: Klasman, ürünlerin model, kullanım alanı, fiyat segmenti, sezon ya da hedef kitle gibi özelliklere göre ayrıldığı alt grup ve sınıflandırma yapısıdır; özellikle moda ve ayakkabı perakendesinde kullanılır.
Koalisyon Sadakat Programı Nedir?: Koalisyon sadakat programı, farklı sektörlerden birden fazla şirketin tek bir ortak program altında birleştiği, müşterinin puanını bir ortakta kazanıp başka bir ortakta harcayabildiği sadakat modelidir.
Kohort Analizi Nedir?: Kohort analizi, aynı dönemde aynı olayı yaşayan müşteri gruplarını, örneğin aynı ay ilk alışverişini yapanları, zaman içinde izleyerek tekrar alım, harcama ve kayıp eğilimlerini karşılaştıran analiz yöntemidir.
Koku Kartı (Blotter) Nedir?: Koku kartı, parfüm mağazalarında müşterinin bir kokuyu cildine sıkmadan önce denemesi için kullanılan, emici kâğıttan yapılmış ince şerittir; blotter ya da mouillette olarak da anılır.
Koku Notaları (Parfüm Piramidi) Nedir?: Koku notaları, bir parfümün zamanla açığa çıkan üst, orta ve alt katmanlarını anlatır; parfüm piramidi bu katmanların şemasıdır ve parfümeri satış danışmanlığında temel araç olarak kullanılır.
Koku Pazarlaması Nedir?: Koku pazarlaması, mağazada markaya özel ya da ürünle ilişkili kokular kullanarak müşterinin ortamı algılayışını, mağazada kalma isteğini ve markayı hatırlamasını etkilemeye yönelik uygulamadır.
Kolay İade Nedir?: Kolay iade, online satın alınan ürünün müşteri tarafından ek belge, ödeme veya karmaşık adım gerektirmeden kısa bir süreç içinde geri gönderilebilmesini sağlayan iade hizmetidir.
Koli İçi Adet (Case Pack) Nedir?: Koli içi adet, bir tedarikçinin ürünü sevk ettiği standart kolide kaç satış birimi bulunduğunu gösteren miktardır; sipariş, depolama ve mağaza raf yenileme kararlarında temel birim olarak kullanılır.
Kombin Önerisi (Complete the Look) Nedir?: Kombin önerisi, giyim e-ticaretinde ve mağazalarda incelenen ürünle birlikte giyilebilecek tamamlayıcı parçaların bütün bir görünüm olarak sunulması ve tek tıkla sepete eklenebilmesidir.
Kombo Menü (Combo Meal) Nedir?: Kombo menü, ana ürün, yan ürün ve içeceğin tek bir paket halinde, ayrı ayrı alınmalarına göre daha düşük toplam fiyatla sunulduğu restoran satış kurgusudur; fast food zincirlerinde ortalama adisyonu yükseltmek için…
Komisyon Bazlı Ücret Nedir?: Komisyon bazlı ücret, perakende satış çalışanının kazancının tamamen ya da önemli bir bölümünün yaptığı satışın belirli bir yüzdesi üzerinden hesaplandığı ücretlendirme modelidir.
Konsinye Satış Nedir?: Konsinye satış, tedarikçinin ürünlerini mülkiyeti kendisinde kalacak şekilde perakendeciye bıraktığı, perakendecinin yalnızca sattığı ürünlerin bedelini ödediği ve satılmayanları iade ettiği satış modelidir.
Kontakt Lens Perakendesi Nedir?: Kontakt lens perakendesi, günlük, aylık ya da renkli kontakt lenslerin ve lens solüsyonlarının optik mağazaları ve izin verilen kanallar üzerinden satışını, takibini ve tekrar alımını kapsayan perakende alanıdır.
Kontrol Kulesi (Supply Chain Control Tower) Nedir?: Kontrol kulesi (Supply Chain Control Tower), tedarik zincirindeki sipariş, stok, sevkiyat ve teslimat verilerini tek ekranda toplayıp sapmaları anında gösteren merkezi izleme ve karar destek yapısıdır.
Konuşma Ticareti (Conversational Commerce) Nedir?: Konuşma ticareti, müşterinin ürün araması, soru sorması, sipariş vermesi ve sipariş takibi yapması gibi alışveriş adımlarını mesajlaşma uygulamaları, sohbet robotları ya da yapay zekâ asistanlarıyla yazışarak…
Konut Altı Ticari Ünite Nedir?: Konut altı ticari ünite, apartman ve site projelerinin zemin katında yer alan, cadde veya site içine açılan dükkânlardır; market, fırın, eczane ve kafe gibi mahalle perakendesinin en yaygın mekânıdır.
Kooperatif Marketi Nedir?: Kooperatif marketi, bir kooperatifin ortaklarına ya da halka ürün satmak için işlettiği, kâr dağıtımından çok uygun fiyat ve ortak yararı hedefleyen market işletmesidir.
Kör Sayım (Blind Count) Nedir?: Kör sayım, sayımı yapan kişiye sistemde kayıtlı stok miktarı gösterilmeden yapılan sayımdır. Amaç, sayan kişinin beklenen rakama göre sayım yapmasını önleyerek doğruluğu artırmaktır.
Kör Tadım Testi (Blind Taste Test) Nedir?: Kör tadım testi, katılımcıların hangi markayı tattıklarını bilmeden iki ya da daha fazla ürünü değerlendirdiği, perakendecilerin özel marka ürünlerini lider markalarla karşılaştırmak için kullandığı duyusal testtir.
Kordaj Hizmeti (Raket) Nedir?: Kordaj hizmeti, spor mağazalarında tenis, badminton ve squash raketlerinin telinin oyuncunun tercih ettiği tel tipi ve gerginlikle makinede yeniden gerilmesidir.
Koridor Genişliği (Aisle Width) Nedir?: Koridor genişliği, mağazada raf sıraları arasındaki yürüme alanının genişliğidir ve müşteri konforunu, alışveriş arabası geçişini, raf kapasitesini ve güvenlik gereklerini birlikte belirler.
Koşu Analizi (Gait Analysis) Nedir?: Koşu analizi, spor mağazalarında müşterinin koşu ya da yürüyüş sırasında ayağının yere basış biçiminin kamera, koşu bandı veya basınç platformuyla incelenip uygun ayakkabının önerildiği hizmettir.
Koşu Kulübü (Mağaza Topluluğu) Nedir?: Koşu kulübü, spor mağazalarının mağazadan başlayıp mağazada biten düzenli grup koşuları düzenleyerek müşterileri etrafında bir topluluk oluşturduğu sadakat ve pazarlama uygulamasıdır.
Kozmetik Kontuarı (Beauty Counter) Nedir?: Kozmetik kontuarı (beauty counter), büyük mağaza veya parfümerilerde bir kozmetik markasına ayrılan, markanın tasarımıyla kurulan ve çoğunlukla markanın kendi danışmanlarıyla işletilen satış tezgâhıdır.
KPI Nedir?: KPI (Key Performance Indicator), Türkçede anahtar performans göstergesi; bir işletmenin, mağazanın ya da ekibin hedeflerine ne ölçüde ulaştığını ölçmek için seçilen sayısal göstergedir.
Kredi Kartı Taksit Maliyeti Nedir?: Kredi kartı taksit maliyeti, bir işletmenin taksitli kartlı satışlarda bankaya ya da ödeme kuruluşuna ödediği ek komisyon ile paranın taksit dönemlerine yayılarak geç tahsil edilmesinden doğan finansman yükünün…
Kredi Kartı Taksit Sınırı Nedir?: Kredi kartı taksit sınırı, bankacılık düzenlemeleriyle belirlenen ve kredi kartıyla yapılan alışverişlerde ürün grubuna göre uygulanabilecek azami taksit sayısını ya da taksit yasağını ifade eder.
Kuaför Kanalı (Profesyonel Saç Bakımı) Nedir?: Kuaför kanalı, profesyonel saç bakım ve boya ürünlerinin market ve kozmetik raflarından ayrı olarak kuaför salonları üzerinden satıldığı, salonda kullanılan ve müşteriye satılan ürünlerden oluşan dağıtım kanalıdır.
Küçük Ev Aletleri (SDA) Nedir?: Küçük ev aletleri (SDA, Small Domestic Appliances), çaycı, kahve makinesi, blender, süpürge, ütü ve saç kurutma makinesi gibi taşınabilir, kurulum gerektirmeyen elektrikli ev cihazlarını kapsayan ürün kategorisidir.
Küçük Format Mağaza Nedir?: Küçük format mağaza, sınırlı satış alanında seçilmiş ürünlerle hizmet veren, mahalle ve şehir merkezlerinde müşteriye yakın konumlanan, sık ve kısa alışverişleri hedefleyen mağaza formatıdır.
KÜGR (Kozmetik Ürün Güvenlik Raporu) Nedir?: KÜGR (Kozmetik Ürün Güvenlik Raporu), bir kozmetik ürünün insan sağlığı açısından güvenli olduğunu formül, içerik ve maruziyet verileriyle belgeleyen ve yetkin bir güvenlik değerlendiricisinin imzaladığı rapordur.
Kullanım Kılavuzu Zorunluluğu Nedir?: Kullanım kılavuzu zorunluluğu, belirli sanayi ürünlerinin tüketiciye Türkçe tanıtma ve kullanma kılavuzuyla birlikte satılmasını öngören ve üretici, ithalatçı ve satıcıya yükümlülük getiren kuraldır.
Kulüp ve Takım Satışı (Team Sales) Nedir?: Kulüp ve takım satışı, spor mağazalarının okul, kulüp, belediye ve şirket takımlarına forma, ayakkabı ve ekipmanı toplu, çoğu zaman baskılı ve kişiselleştirilmiş olarak satmasıdır.
Kupon Nedir?: Kupon, müşteriye belirli bir ürün, kategori ya da alışveriş tutarı için indirim, hediye veya avantaj sağlayan; basılı, dijital ya da kod biçiminde dağıtılan promosyon aracıdır.
Kupon Yığılması (Coupon Stacking) Nedir?: Kupon yığılması, müşterinin aynı alışverişte birden fazla indirim kuponunu veya kampanyayı üst üste kullanmasıdır; e-ticaret sitelerinde kampanya kurallarıyla izin verilir ya da sınırlandırılır.
Kuru Buz ve Soğuk Paket (E-Ticarette Soğuk Zincir) Nedir?: Kuru buz ve soğuk paket, e-ticarette dondurulmuş ve soğuk gıdaların kargo ile gönderilirken yalıtımlı kutu içinde belirli bir süre soğuk kalmasını sağlayan soğutucu malzemelerdir.
Kuru Dinlendirme (Dry Aging) Nedir?: Kuru dinlendirme, sığır etinin ambalajsız olarak, sıcaklık, nem ve hava akışı kontrol edilen dolaplarda haftalarca bekletilerek lezzetinin yoğunlaştırıldığı ve dokusunun yumuşatıldığı olgunlaştırma yöntemidir.
Kuru Gıda (Dry Grocery) Nedir?: Kuru gıda, soğuk zincir gerektirmeyen ve oda sıcaklığında uzun süre saklanabilen bakliyat, makarna, un, şeker, yağ, konserve, kahvaltılık sürülebilir ürünler ve atıştırmalıklardan oluşan market kategorisidir.
Kurumsal Satış (B2B Hediye Çeki Satışı) Nedir?: Kurumsal satış, perakendecinin şirketlere çalışan ödülü, bayram hediyesi ya da müşteri kampanyası amacıyla toplu hediye çeki ve hediye kartı sattığı işletmeden işletmeye satış kanalıdır.
Kuruyemişçi Nedir?: Kuruyemişçi, fındık, fıstık, ceviz, leblebi, çekirdek ve kuru meyve gibi ürünleri çoğunlukla açıkta, tartılı olarak satan ve bir kısmını mağazada kavuran perakende işletmesidir; mahalle dükkânından zincir mağazaya kadar…
Kurye Kullanım Oranı (Courier Utilization) Nedir?: Kurye kullanım oranı, bir kuryenin vardiyasında fiilen teslimat yaparak geçirdiği sürenin toplam çalışma süresine oranıdır; hızlı ticaret ve market teslimatında kurye verimliliğinin ana göstergesidir.
Kutu Açılış Deneyimi (Unboxing) Nedir?: Kutu açılış deneyimi, online sipariş edilen ürünün müşteriye ulaştığı paketin açılması sırasında yaşanan ambalaj, sunum, not ve ek materyallerden oluşan deneyimdir; e-ticarette mağaza deneyiminin yerini kısmen alır.
Kuver Sayısı (Cover Count) Nedir?: Kuver sayısı, bir restoranın belirli bir öğünde, günde ya da dönemde servis verdiği misafir sayısıdır ve kişi başı harcama, masa verimi ile personel planlamasının temel girdisi olarak kullanılır.
Kuyruk Terk Oranı (Balking) Nedir?: Kuyruk terk oranı, kasa ya da hizmet noktasındaki kuyruğu görüp sıraya girmeden vazgeçen veya sıraya girdikten sonra beklemeyi bırakıp ayrılan müşterilerin toplam müşterilere oranıdır.
Kuyruk Yönetimi Nedir?: Kuyruk yönetimi, mağazalarda kasa, servisli reyon, iade masası ve teslim noktalarında müşterilerin bekleme süresini kısaltmak ve bekleme deneyimini iyileştirmek için uygulanan planlama, teknoloji ve düzenleme…
Kuyumcu (Kuyum Perakendesi) Nedir?: Kuyumcu, altın, gümüş ve değerli taşlardan yapılan takı ile ziynet ve yatırım altını satan, aynı zamanda alım, bozdurma ve onarım hizmeti veren perakende işletmesidir; sektör kuyum perakendesi olarak anılır.
KVI (Bilinen Değer Ürünü) Nedir?: KVI (Known Value Item), müşterilerin fiyatını iyi bildiği ve mağazanın genel fiyat seviyesini değerlendirirken referans aldığı, sık satın alınan bilinen değer ürünüdür.
KVKK (Kişisel Verilerin Korunması Kanunu) Nedir?: KVKK, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'dur; kişisel verilerin işlenmesinde uyulacak ilkeleri, veri sorumlusunun yükümlülüklerini ve ilgili kişinin haklarını düzenler.

L

Lab Dip (Renk Onayı) Nedir?: Lab dip, hazır giyim üretiminde kumaşın hedef renge göre laboratuvarda boyanmış küçük deneme parçalarıdır; perakendecinin ürün ekibi bu parçalardan birini onaylayarak toplu boyamanın rengini belirler.
Landed Cost (Teslim Edilmiş Maliyet) Nedir?: Landed cost (teslim edilmiş maliyet), bir ürünün tedarikçiden alıcının deposuna ulaşana kadar oluşan ürün bedeli, navlun, sigorta, gümrük vergisi ve diğer tüm giderlerin toplamıdır.
Lansman Fiyatı (Introductory Pricing) Nedir?: Lansman fiyatı, yeni bir ürün rafa ya da online mağazaya ilk girdiğinde müşteriyi denemeye teşvik etmek için sınırlı süreyle uygulanan, kalıcı fiyatın altındaki tanıtım fiyatıdır.
LFL (Like for Like Sales) Nedir?: LFL (Like for Like Sales), Türkçede benzer mağaza satışları; yeni açılan ve kapanan mağazaların etkisi çıkarılarak yalnızca karşılaştırılabilir mağazaların satışındaki değişimi ölçen büyüme göstergesidir.
Lifestyle Center (Yaşam Merkezi) Nedir?: Lifestyle center (yaşam merkezi), açık hava düzeninde kurulan, üst-orta segment mağazaları, restoranları ve sosyal alanları bir araya getirerek alışverişi bir şehir sokağı deneyimine dönüştüren perakende merkezidir.
Line Busting (Kuyruk Kırma) Nedir?: Line busting, kasa kuyruğu uzadığında personelin el terminali ya da mobil POS ile sıradaki müşterilerin ürünlerini önceden okutması veya ödemelerini sırada almasıyla kuyruğun kısaltılması uygulamasıdır.
Line Nedir? (Mağaza): Line, moda ve ayakkabı perakendesinde aynı modele ait tüm renk ve beden varyantlarını bir arada tanımlayan ürün satırı ya da model bazlı ürün ailesidir; planlama ve sergileme bu birimle yapılır.
Lisanslı Mağaza Modeli (Licensed Store) Nedir?: Lisanslı mağaza modeli (licensed store), bir markanın, havalimanı, hastane, üniversite ya da süpermarket gibi başka bir işletmenin kontrolündeki alanlarda, o işletmenin markanın konseptiyle mağaza açmasına lisans…
Lisanslı Ürün Nedir?: Lisanslı ürün, bir çizgi film karakteri, spor kulübü, film, oyun ya da marka gibi korunan bir fikri mülkiyetin, hak sahibinden alınan izinle ve genellikle satış üzerinden telif ödenerek üretilip satılan ürünüdür.
Listeleme Bedeli (Slotting Fee) Nedir?: Listeleme bedeli, tedarikçinin yeni bir ürününün perakendecinin sistemine ve raflarına alınması karşılığında ödediği tek seferlik ücrettir; İngilizcede slotting fee olarak bilinir.
Listeleme Kalitesi (İçerik Puanı) Nedir?: Listeleme kalitesi, bir ürünün pazaryeri ya da e-ticaret sitesindeki sayfasının başlık, açıklama, görsel, özellik ve kategori bilgilerinin ne kadar eksiksiz ve doğru olduğunu gösteren, genellikle içerik puanıyla ifade…
Listeleme Komitesi (Ürün Kabul Komitesi) Nedir?: Listeleme komitesi, bir perakende zincirinde yeni ürünlerin raflara alınmasına, mevcut ürünlerin çıkarılmasına ve tedarikçi tekliflerinin onaylanmasına karar veren iç kuruldur.
Lojistik Katkı Payı (Merkez Depo Bedeli) Nedir?: Lojistik katkı payı, perakende zincirinin tedarikçinin ürünlerini merkez deposundan mağazalara dağıtması karşılığında tedarikçiden aldığı, genellikle alım tutarı üzerinden yüzde olarak belirlenen bedeldir.
Lojistik Maliyet Oranı Nedir?: Lojistik maliyet oranı, bir perakendecinin depolama, taşıma ve dağıtım giderlerinin net satışlarına bölünmesiyle bulunan ve tedarik zincirinin maliyet verimliliğini gösteren orandır.
Lojistik Ürün Verisi (Ölçü ve Ağırlık) Nedir?: Lojistik ürün verisi, bir ürünün adet, koli ve palet seviyesindeki boyut, ağırlık, istif ve saklama koşulu bilgileridir; depo yerleşimi, araç planlaması ve kargo ücretlendirmesi bu veriye dayanır.
Lokanta (Esnaf Lokantası) Nedir?: Lokanta, hazır yemeklerin tezgâhta sergilenip müşterinin seçimine göre tabağa konduğu, ev yemeği ağırlıklı ve uygun fiyatlı Türk usulü yemek işletmesidir; esnaf lokantası olarak da bilinir.
Lokasyon Bazlı Pazarlama Nedir?: Lokasyon bazlı pazarlama, müşterinin bulunduğu konum ya da mağazaya yakınlığına göre ona mağaza bilgisi, kampanya veya kişisel teklif sunan, mobil cihaz konum verisine dayalı pazarlama yöntemidir.
Lookbook Nedir?: Lookbook, bir moda markasının sezon koleksiyonunu kombinler halinde gösteren fotoğraf kataloğudur; ürünleri tek tek değil, birlikte nasıl giyileceğini göstererek sunar.
Lot Takibi (Parti Takibi) Nedir?: Lot takibi, aynı üretim koşullarında üretilmiş ürün grubuna verilen parti numarasının mal kabulden rafa kadar kayıt altında tutulması ve gerektiğinde belirli bir partinin hangi depo ve mağazalarda olduğunun…
Loyalty Program Nedir?: Loyalty program, müşterinin aynı perakendeciden tekrar alışveriş yapmasını puan, indirim ya da ayrıcalıklarla ödüllendiren sadakat sistemidir; aynı zamanda müşteri verisinin toplandığı başlıca kanaldır.
Loyalty Program Nedir?: Loyalty program (sadakat programı), müşterilerin tekrar alışveriş yapmasını teşvik etmek için puan, indirim ve kişiye özel avantajlar sunan, müşteri ilişkisini veriye dayalı yöneten ödüllendirme sistemidir.
LSM (Yerel Mağaza Pazarlaması) Nedir?: LSM, yani yerel mağaza pazarlaması, bir zincirin tek bir şubenin çevresindeki mahalle, okul, iş yeri ve topluluklara yönelik yaptığı, o mağazanın trafiğini artırmayı hedefleyen pazarlama faaliyetleridir.
LTO (Sınırlı Süreli Ürün) Nedir?: LTO, yeme içme zincirlerinin ve perakendecilerin menüye ya da rafa yalnızca belirli bir süre için koyduğu, merak ve ziyaret sıklığı yaratmak amacıyla kullanılan sınırlı süreli üründür.
Lüks Fiyat Uyumlaştırma (Price Harmonization) Nedir?: Lüks fiyat uyumlaştırma, lüks markaların aynı ürünün farklı ülkelerdeki satış fiyatları arasındaki farkı daraltarak paralel ticareti, fiyat avcılığını ve marka imajına zarar veren fiyat dengesizliklerini azaltma…

M

M-Commerce (Mobil Ticaret) Nedir?: M-commerce (mobil ticaret), ürün ve hizmetlerin akıllı telefon ve tablet gibi mobil cihazlar üzerinden, mobil uyumlu web siteleri, uygulamalar ve mobil ödeme araçları kullanılarak satın alınmasıdır.
Maaş Günü Etkisi (Payday Effect) Nedir?: Maaş günü etkisi (payday effect), maaş, emekli aylığı ve benzeri ödemelerin yattığı günlerin hemen ardından perakende satışların ve sepet tutarlarının belirgin biçimde yükselmesidir.
MACH Mimarisi Nedir?: MACH mimarisi, mikroservis tabanlı, API öncelikli, bulutta yerel çalışan ve ön yüzü arka yüzden ayrılmış (headless) yazılım bileşenleriyle kurulan esnek e-ticaret ve dijital ticaret altyapısı yaklaşımıdır.
Made to Measure (Ölçüye Özel Dikim) Nedir?: Made to measure, hazır bir kalıbın müşterinin ölçülerine göre uyarlanarak takım elbise, gömlek ya da ceketin sipariş üzerine dikildiği, hazır giyim ile tamamen el yapımı ısmarlama arasındaki dikim hizmetidir.
Made-for-Outlet (Outlet İçin Üretim) Nedir?: Made-for-outlet, markaların normal mağazalarından kalan stok yerine doğrudan outlet mağazaları için, genellikle daha basit malzeme ve tasarımla ve daha düşük maliyetle ürettirdiği ürünlerdir.
Mağaza Açılış Katkı Payı Nedir?: Mağaza açılış katkı payı, bir perakende zinciri yeni şube açtığında tedarikçiden talep ettiği, nakit bedel, ek iskonto ya da bedelsiz ürün şeklinde verilen ve yeni mağazanın ilk stok ve tanıtım maliyetine katkı sayılan…
Mağaza Açılış Planı (Store Pipeline) Nedir?: Mağaza açılış planı, bir perakende zincirinin önümüzdeki dönemde açmayı hedeflediği mağazaların aday, görüşmede, sözleşmesi imzalanmış ve inşaatta gibi aşamalara göre izlendiği listedir.
Mağaza Ağı Planlaması Nedir?: Mağaza ağı planlaması, bir perakendecinin hangi şehir ve semtlerde, hangi formatta ve kaç mağazayla bulunacağını; hangi mağazaların açılacağını, taşınacağını veya kapanacağını belirleyen stratejik planlama sürecidir.
Mağaza Atfı (Online Satışın Mağazaya Yazılması) Nedir?: Mağaza atfı, online kanalda gerçekleşen bir satışın tamamının ya da bir bölümünün, siparişe aracılık eden, teslim eden veya müşteriyi yönlendiren fiziksel mağazanın satışı olarak kaydedilmesidir.
Mağaza Atmosferi (Store Atmospherics) Nedir?: Mağaza atmosferi, bir mağazanın ışık, müzik, koku, renk, sıcaklık, düzen ve kalabalık gibi fiziksel ve duyusal unsurlarının müşteride yarattığı genel izlenim ve bu unsurların bilinçli tasarımıdır.
Mağaza Aydınlatması Nedir?: Mağaza aydınlatması, satış alanında ürünlerin doğru renk ve netlikte görünmesini, müşterinin rahat dolaşmasını ve mağazanın istenen atmosferi yansıtmasını sağlayan ışık planlamasıdır.
Mağaza Başına Düşen Nüfus Nedir?: Mağaza başına düşen nüfus, bir bölgedeki toplam nüfusun o bölgedeki mağaza sayısına bölünmesiyle bulunan ve pazarın mağaza yoğunluğunu ve büyüme alanını gösteren göstergedir.
Mağaza Bulucu (Store Locator) Nedir?: Mağaza bulucu, perakendecinin web sitesinde ya da uygulamasında müşterinin konumuna göre en yakın mağazaları, adres, çalışma saati, hizmet ve stok bilgileriyle harita üzerinde gösteren araçtır.
Mağaza Cephesi (Frontage) Nedir?: Mağaza cephesi, bir mağazanın caddeye ya da AVM koridoruna bakan ön yüzünün genişliğidir; vitrin görünürlüğünü, müşteri girişini ve çoğu zaman kira değerini belirleyen başlıca fiziksel özelliktir.
Mağaza Çıkış Anketi (Exit Survey) Nedir?: Mağaza çıkış anketi, alışverişini bitirip mağazadan çıkan müşterilere deneyimleri, satın aldıkları ve alamadıkları ürünler hakkında kısa sorular sorularak yapılan yüz yüze ya da dijital araştırmadır.
Mağaza Değiştirme (Store Switching) Nedir?: Mağaza değiştirme, tüketicinin düzenli alışveriş yaptığı mağazayı ya da zinciri fiyat, stok, hizmet veya konum gibi nedenlerle bırakarak alışverişini kısmen ya da tamamen başka bir perakendeciye kaydırmasıdır.
Mağaza Denetimi (Store Audit) Nedir?: Mağaza denetimi, bir mağazanın operasyon, temizlik, raf düzeni, fiyat doğruluğu, güvenlik ve müşteri hizmeti standartlarına ne ölçüde uyduğunun belirli bir kontrol listesiyle düzenli olarak incelenmesidir.
Mağaza Depo Sorumlusu Nedir?: Mağaza depo sorumlusu, şubenin arka deposunda mal kabulü, stok yerleşimini, iade ve transfer işlemlerini, depo düzenini ve sayım hazırlığını yöneten çalışandır.
Mağaza Destek Merkezi (Store Support Center) Nedir?: Mağaza destek merkezi, perakende zincirinin genel müdürlüğüne verilen, merkez ofisin mağazalara hizmet eden bir birim olduğunu vurgulayan addır; satın alma, İK, finans ve operasyon ekiplerini kapsar.
Mağaza Eğitmeni (Store Trainer) Nedir?: Mağaza eğitmeni, perakende zincirinde yeni işe başlayanlara ve mevcut ekiplere satış, kasa, ürün ve operasyon standartlarını sahada öğreten, eğitim sonrası uygulamayı da takip eden çalışandır.
Mağaza Enerji Yoğunluğu (kWh/m²) Nedir?: Mağaza enerji yoğunluğu, bir mağazanın belirli bir dönemde tükettiği elektrik ve diğer enerjinin metrekare başına düşen miktarıdır; genellikle yıllık kWh/m² olarak ölçülür.
Mağaza Erişilebilirliği Nedir?: Mağaza erişilebilirliği, engelli bireyler, yaşlılar, bebek arabalı ebeveynler ve geçici hareket kısıtı olanlar dahil herkesin mağazaya girip ürünlere ulaşabilmesi ve alışverişini bağımsız tamamlayabilmesidir.
Mağaza Formatı Nedir?: Mağaza formatı, bir perakende noktasının büyüklüğü, ürün çeşitliliği, fiyat konumu, hizmet düzeyi ve lokasyonu gibi özelliklerinin birlikte oluşturduğu iş modelidir: hipermarket, süpermarket ve yakın market gibi.
Mağaza Güvenlik Görevlisi Nedir?: Mağaza güvenlik görevlisi, mağaza giriş-çıkışında ve satış alanında hırsızlığı caydıran, alarm durumlarına müdahale eden, müşteri ve çalışan güvenliğini sağlayan ve olayları kayda geçiren çalışandır.
Mağaza Hırsızlığı (Shoplifting) Nedir?: Mağaza hırsızlığı, müşteri gibi mağazaya giren kişilerin ürünleri ödeme yapmadan, gizleyerek ya da kasadan geçirmeden mağazadan çıkarmasıdır ve envanter kaybının başlıca nedenlerinden biridir.
Mağaza İçi Analitik (In-Store Analytics) Nedir?: Mağaza içi analitik, fiziksel mağazadaki ziyaretçi trafiği, reyon ziyaretleri, kalış süresi, kuyruk ve dönüşüm gibi verilerin sensör, kamera ve kasa verileriyle ölçülüp mağaza kararlarında kullanılmasıdır.
Mağaza İçi Atölye (Bisiklet Servisi) Nedir?: Mağaza içi atölye, spor ve bisiklet mağazalarında satılan ürünlerin kurulum, ayar, bakım ve onarımının mağazanın kendi servis alanında yapılmasıdır; bisiklet servisi bunun en yaygın örneğidir.
Mağaza İçi Karar Oranı (In-Store Decision Rate) Nedir?: Mağaza içi karar oranı, bir mağazada satın alınan ürünlerden ne kadarının alışverişe gelmeden önce değil, mağazanın içinde, raf ya da teşhir önünde karara bağlandığını gösteren orandır.
Mağaza İçi Konumlandırma (Indoor Positioning) Nedir?: Mağaza içi konumlandırma, GPS sinyalinin zayıf kaldığı kapalı alanlarda müşteri, çalışan veya ekipmanın konumunu Wi-Fi, Bluetooth, ultra geniş bant ya da kamera gibi teknolojilerle belirleyen sistemlerdir.
Mağaza İçi Yönlendirme (Wayfinding) Nedir?: Mağaza içi yönlendirme, müşterinin mağazada aradığı reyonu, ürünü, kasayı ve hizmet noktalarını kolayca bulabilmesi için kullanılan tabela, zemin işareti, harita ve dijital araçlardan oluşan sistemdir.
Mağaza İletişim Paketi Nedir?: Mağaza iletişim paketi, merkezin şubelere belirli bir dönem için gönderdiği kampanya talimatları, görsel malzemeler, fiyat değişiklikleri ve operasyon duyurularını bir arada içeren dosyadır.
Mağaza İmajı Nedir?: Mağaza imajı, tüketicinin bir mağaza ya da perakende zinciri hakkında fiyat, ürün çeşidi, kalite, hizmet, atmosfer ve konum gibi unsurlara dayanarak zihninde oluşturduğu genel algıdır.
Mağaza Kapatma (Store Closure) Nedir?: Mağaza kapatma, zarar eden, kira sözleşmesi biten ya da stratejiye uymayan bir şubenin faaliyetine son verilmesi ve stok, personel, kira ve ekipman konularının planlı biçimde tasfiye edilmesidir.
Mağaza Kâr-Zarar Tablosu (Store P&L) Nedir?: Mağaza kâr-zarar tablosu, tek bir şubenin satışlarını, brüt kârını, personel, kira ve enerji gibi doğrudan giderlerini ve çoğu zaman merkez gider payını gösteren şube bazlı gelir tablosudur.
Mağaza Kredi Kartı (Store Card) Nedir?: Mağaza kredi kartı (store card), bir perakendecinin bir bankayla birlikte çıkardığı, o perakendecinin mağazalarında ek taksit, indirim ya da puan gibi ayrıcalıklar sunan, perakendeci markasını taşıyan kredi kartıdır.
Mağaza Kümeleme (Store Clustering) Nedir?: Mağaza kümeleme, bir zincirin mağazalarını satış profili, müşteri yapısı, büyüklük ve konum gibi özelliklere göre benzer gruplara ayırmasıdır; çeşit, alan ve fiyat kararları her kümeye göre verilir.
Mağaza Modu (Uygulamada In-Store Mode) Nedir?: Mağaza modu, perakende mobil uygulamasının müşteri mağazaya girdiğinde arayüzünü değiştirerek o mağazanın stok, reyon konumu, fiyat sorgulama ve kampanya bilgilerini öne çıkardığı kullanım biçimidir.
Mağaza Müdür Yardımcısı Ne İş Yapar? Maaşı & Görevleri: Mağaza müdür yardımcısı, mağaza müdürüne bağlı çalışan, günlük operasyonu sahada koordine eden ve müdürün olmadığı vardiyalarda mağazanın tüm işleyişinden sorumlu olan yöneticidir.
Mağaza Müdürü Ne İş Yapar? Maaşı & Görevleri: Mağaza müdürü, bir perakende mağazasının satış, ekip, stok, kasa ve müşteri memnuniyeti dahil tüm operasyonundan sorumlu olan ve markanın müşteriyle temas ettiği noktayı yöneten kişidir.
Mağaza Olgunlaşma Eğrisi Nedir?: Mağaza olgunlaşma eğrisi, yeni açılan bir mağazanın satış ve kârlılığının açılıştan itibaren aylar ve yıllar içinde nasıl yükselip olgun seviyeye ulaştığını gösteren performans eğrisidir.
Mağaza Operasyon Görevlisi Ne İş Yapar? Maaşı & Görevleri: Mağaza operasyon görevlisi, mağazada mal kabulü, depo düzeni, raf doldurma ve stok takibi gibi arka plan işlerini yürüterek ürünün depodan rafa kesintisiz akmasını sağlayan perakende çalışanıdır.
Mağaza Puan Kartı (Store Scorecard) Nedir?: Mağaza puan kartı, bir şubenin satış, kârlılık, stok, müşteri memnuniyeti ve operasyon uyumu gibi temel göstergelerini hedef ve zincir ortalamasıyla birlikte tek sayfada gösteren performans raporudur.
Mağaza Radyosu (In-Store Radio) Nedir?: Mağaza radyosu, perakende zincirinin şubelerinde merkezi olarak yönetilen müzik yayını ile kampanya anonslarını ve tedarikçi reklamlarını birlikte yayınladığı mağaza içi ses kanalıdır.
Mağaza Sadakati (Store Loyalty) Nedir?: Mağaza sadakati, müşterinin belirli bir mağazayı ya da zinciri rakiplerine tercih ederek düzenli olarak orada alışveriş yapması ve bu tercihi fiyat farkı gibi küçük değişikliklerde de sürdürmesidir.
Mağaza Satış Danışmanı Ne İş Yapar? Maaşı & Görevleri: Mağaza satış danışmanı, müşteriyi karşılayan, ihtiyacını anlayıp doğru ürüne yönlendiren ve satış deneyimini doğrudan şekillendiren, mağazanın müşteriyle en çok temas eden çalışanıdır.
Mağaza Seçim Kriterleri (Store Choice) Nedir?: Mağaza seçim kriterleri, tüketicinin belirli bir alışveriş için hangi mağazaya gideceğine karar verirken dikkate aldığı yakınlık, fiyat, ürün çeşidi, hız, hizmet ve güven gibi etkenlerin bütünüdür.
Mağaza Sevkiyat Takvimi Nedir?: Mağaza sevkiyat takvimi, her mağazaya dağıtım merkezinden veya tedarikçiden hangi günlerde, hangi saat aralığında ve hangi ürün grupları için sevkiyat yapılacağını gösteren planlı teslimat çizelgesidir.
Mağaza Stok Sorgulama (Check Store Availability) Nedir?: Mağaza stok sorgulama, müşterinin bir ürünün hangi fiziksel mağazada, hangi beden veya renkte stokta bulunduğunu web sitesi ya da mobil uygulama üzerinden görmesini sağlayan özelliktir.
Mağaza Taşıma (Relocation) Nedir?: Mağaza taşıma, mevcut bir mağazanın aynı çekim alanı içinde daha uygun bir lokasyona, farklı bir AVM ya da caddeye veya aynı AVM içinde başka bir üniteye nakledilmesidir.
Mağaza Teslim Tarihi (Handover) Nedir?: Mağaza teslim tarihi, AVM ya da gayrimenkul sahibinin kiralanan dükkânı sözleşmede tanımlanan teknik durumda kiracıya teslim ettiği tarihtir; kiracının iç mimari çalışmaları, kira muafiyet süresi ve açılış takvimi bu…
Mağaza Wi-Fi Analitiği Nedir?: Mağaza Wi-Fi analitiği, mağazadaki kablosuz ağa bağlanan ya da ağ tarafından algılanan cihaz sinyallerinden ziyaretçi sayısı, kalış süresi, tekrar ziyaret ve bölge yoğunluğu gibi anonim verilerin üretilmesidir.
Mağaza Yaş Kohortu (Store Vintage) Nedir?: Mağaza yaş kohortu, bir zincirin mağazalarının açılış yılına göre gruplanması ve her grubun satış, kârlılık ve olgunlaşma performansının ayrı ayrı izlenmesidir.
Mağaza Yenileme (Remodeling) Nedir?: Mağaza yenileme, mevcut bir mağazanın yerleşim, dekorasyon, mobilya, aydınlatma ve teknoloji altyapısının güncellenerek satış performansının ve müşteri deneyiminin iyileştirilmesi çalışmasıdır.
Mağaza Yerleşimi (Store Layout) Nedir?: Mağaza yerleşimi, satış alanındaki raf, reyon, koridor, kasa ve servis noktalarının müşteri akışını, ürün görünürlüğünü ve operasyonu birlikte gözetecek biçimde planlanmasıdır.
Mağazada Kasiyer Ne İş Yapar? Maaşı & Görevleri: Mağazada kasiyer (kasa görevlisi), satış işlemini tamamlayan, ödemeyi alan, kasa dengesinden sorumlu olan ve müşterinin mağazadaki son temas noktasını yöneten perakende çalışanıdır.
Mağazada Paketleme (In-Store Pre-Packing) Nedir?: Mağazada paketleme, peynir, şarküteri, meyve-sebze, et ya da kuruyemiş gibi ürünlerin mağazada tartılıp porsiyonlanarak paketlenmesi ve barkodlu etiketle self servis rafa hazır hale getirilmesidir.
Mağazada Yüz Tanıma Nedir?: Mağazada yüz tanıma, mağaza kameralarından alınan görüntülerde kişilerin yüz özelliklerinin analiz edilerek tanımlanması ya da sınıflandırılmasıdır; güvenlik, ödeme ve analitik amaçlı kullanılır ve sıkı kişisel veri…
Mağazadan Depoya İade (Store Returns) Nedir?: Mağazadan depoya iade, mağazadaki hasarlı, geri çağrılan, fazla ya da sezonu geçmiş ürünlerin kayıt altına alınarak dağıtım merkezine geri gönderilmesi sürecidir.
Mağazadan Toplama (Store Picking) Nedir?: Mağazadan toplama, online siparişlerin depo yerine fiziksel mağazanın raflarından personel tarafından toplanıp paketlenerek müşteriye gönderilmesi ya da teslime hazırlanmasıdır.
Mağazalar Arası Transfer Nedir?: Mağazalar arası transfer, bir mağazada fazla duran ya da yavaş satan ürünlerin, aynı ürüne daha fazla talep olan başka bir mağazaya sevk edilerek stokun zincir içinde yeniden dengelenmesidir.
Mağazaya Özel Kampanya (Store-Specific Promotion) Nedir?: Mağazaya özel kampanya, bir perakende zincirinin tüm şubeleri yerine yalnızca belirli bir mağazada veya mağaza grubunda, yerel rekabet, stok ya da açılış gibi nedenlerle uyguladığı kampanyadır.
Mahalle Fırını Nedir?: Mahalle fırını, ekmeği kendi bünyesinde üretip semtindeki tüketicilere ve çevredeki bakkal ile marketlere satan, çoğu zaman pide, simit ve unlu mamul de sunan küçük ölçekli üretici perakendecidir.
Mahalle Merkezi (Neighborhood Center) Nedir?: Mahalle merkezi, genellikle bir süpermarketin çapa kiracı olduğu, eczane, fırın, kuru temizleme ve kafe gibi günlük ihtiyaç mağazalarını bir araya getiren, yakın çevreye hizmet veren küçük ölçekli alışveriş merkezidir.
Majistral İlaç Nedir?: Majistral ilaç, hazır endüstriyel ürün yerine eczacının reçeteye ya da formüle göre eczane laboratuvarında hazırladığı krem, merhem, solüsyon ve benzeri ilaçlardır.
Makro Alan Planlama (Macro Space Planning) Nedir?: Makro alan planlama, mağazanın toplam satış alanının departmanlar ve kategoriler arasında nasıl paylaştırılacağına ve bu alanların mağaza içinde nereye yerleştirileceğine karar verme sürecidir.
Mal Fazlası (Bedelsiz Ürün) Nedir?: Mal fazlası (bedelsiz ürün), tedarikçinin belirli bir miktarda alım yapan perakendeciye fiyat indirimi yerine ek olarak ücretsiz verdiği üründür; "10 alana 1 bedava" gibi oranlarla ifade edilir.
Mal Kabul Nedir?: Mal kabul, tedarikçiden ya da dağıtım merkezinden gelen ürünlerin mağaza veya depoda teslim alınması, sipariş ve irsaliyeyle karşılaştırılarak kontrol edilmesi ve stok kaydına geçirilmesi sürecidir.
Mali Hafıza Nedir?: Mali hafıza, ödeme kaydedici cihazın içinde günlük satış toplamlarını ve Z raporu bilgilerini silinemez ve değiştirilemez biçimde saklayan, cihazın mühürlü bölümündeki kalıcı kayıt birimidir.
Maliyet Artı Fiyatlandırma (Cost-Plus Pricing) Nedir?: Maliyet artı fiyatlandırma, bir ürünün satış fiyatının birim maliyetin üzerine sabit bir yüzde ya da tutar kâr payı eklenerek belirlendiği basit fiyatlandırma yöntemidir.
Management Trainee (Yönetici Adayı) Programı Nedir?: Management trainee programı, yeni mezun ya da az deneyimli adayların belirli bir süre boyunca farklı departman ve mağazalarda rotasyonla yetiştirilerek yönetici pozisyonlarına hazırlandığı hızlandırılmış gelişim…
Manav Nedir?: Manav, taze meyve ve sebzeyi tüketiciye satan dükkân ya da süpermarketlerde bu ürünlerin satıldığı reyondur; malını çoğunlukla toptancı halinden veya üreticiden günlük olarak alır.
Manifatura (Kumaş Mağazası) Nedir?: Manifatura, top halindeki kumaşları metreyle satan dükkânları ve bu ticareti ifade eder; perdecilik, terzilik, ev tekstili ve el işi müşterilerinin başvurduğu geleneksel perakende türüdür.
Manken Giydirme Nedir?: Manken giydirme, giyim mağazalarında vitrin ve reyon mankenlerine koleksiyondan seçilen ürünlerin kombin halinde giydirilerek müşteriye stil önerisi sunulması işidir.
MAP Politikası (Minimum İlan Fiyatı) Nedir?: MAP politikası, üreticinin bayi ve online satıcılarından ürünü belirli bir fiyatın altında ilan etmemelerini istediği fiyat iletişim kuralıdır; Türkiye'de rekabet hukuku açısından dikkatle değerlendirilmesi gerekir.
MAPE (Tahmin Hata Oranı) Nedir?: MAPE (ortalama mutlak yüzde hata), talep tahminlerinin gerçekleşen satışlardan ortalama yüzde kaç saptığını ölçen ve tahmin doğruluğunu raporlamak için yaygın kullanılan hata göstergesidir.
Marj Karması (Margin Mix) Nedir?: Marj karması, farklı kâr marjlarına sahip ürün, kategori ya da kanalların toplam satış içindeki paylarının dağılımıdır ve bu dağılım değiştiğinde fiyatlar sabit kalsa bile şirketin toplam brüt marjı değişir.
Marka Aktivasyonu Nedir?: Marka aktivasyonu, tüketicinin markayla doğrudan etkileşime girmesini sağlayan tadım, deneme, etkinlik, mağaza içi stant ve oyunlaştırılmış kampanya gibi uygulamalarla markayı somut bir deneyime dönüştürme çalışmasıdır.
Marka Bloklama (Brand Blocking) Nedir?: Marka bloklama, rafta aynı markaya ait ürünlerin dağınık değil bir arada, genellikle dikey bir blok halinde sergilenmesidir; markayı rafta görünür kılar ve markaya sadık müşterinin aramasını kolaylaştırır.
Marka Değiştirme (Brand Switching) Nedir?: Marka değiştirme, tüketicinin bir kategoride düzenli olarak aldığı markayı bırakıp başka bir markaya geçmesidir; fiyat, promosyon, stok yokluğu, merak ya da memnuniyetsizlik gibi nedenlerle ortaya çıkar.
Marka Koruma Programı (Brand Registry) Nedir?: Marka koruma programı, pazaryerlerinin tescilli marka sahiplerine kendi ürün sayfalarını yönetme, taklit ve yetkisiz satıcıları bildirme ve gelişmiş içerik araçlarını kullanma imkânı tanıyan marka kayıt ve koruma…
Marka Soğutucu Dolap (Visi Cooler) Nedir?: Marka soğutucu dolap (visi cooler), içecek ya da süt ürünü üreticisinin satış noktasına genellikle bedelsiz verdiği, üzerinde marka görselleri bulunan camlı soğutucu dolaptır.
Markdown (İndirimli Satış) Nedir?: Markdown (indirimli satış), bir ürünün satış fiyatının kalıcı ya da geçici olarak düşürülmesidir; sezon sonu, yavaş satan veya fazla stoktaki ürünleri eritmek ve nakde çevirmek için kullanılır.
Markdown Bütçesi Nedir?: Markdown bütçesi, bir perakendecinin sezon veya dönem boyunca indirimler nedeniyle vazgeçmeyi planladığı toplam satış tutarıdır; ürün ve finans planlamasında brüt marj hedefinin bir parçası olarak belirlenir.
Markdown Desteği (Markdown Money) Nedir?: Markdown desteği, tedarikçinin perakendecide satılamayıp indirime giren ürünlerinin yarattığı marj kaybının bir kısmını veya tamamını karşılamak için yaptığı ödeme ya da verdiği kredidir.
Markdown Optimizasyonu Nedir?: Markdown optimizasyonu, sezon sonu ya da stok eritme indirimlerinin zamanlamasını ve derinliğini, kalan stoğu en yüksek kârla satacak şekilde veri ve algoritmalarla belirleme yöntemidir.
Markup (Fiyat Artışı) Nedir?: Markup (fiyat artışı), bir ürünün maliyetine eklenen ve satış fiyatını oluşturan kâr payıdır; genellikle maliyetin yüzdesi olarak ifade edilir ve marjla karıştırılmamalıdır.
Masa Devir Hızı (Table Turnover) Nedir?: Masa devir hızı (table turnover), bir restoranda belirli bir servis döneminde her masanın ortalama kaç farklı misafir grubuna hizmet verdiğini gösteren verimlilik ölçüsüdür.
Masa Teşhiri (Table Display) Nedir?: Masa teşhiri, giyim ve ev ürünleri mağazalarında katlanmış ürünlerin, aksesuarların ve kombinlerin mağaza zeminine yerleştirilen masalar üzerinde sergilenmesidir.
Masadan Ödeme (Pay at Table) Nedir?: Masadan ödeme, restoran ve kafelerde müşterinin hesabı kasaya gitmeden, garsonun masaya getirdiği taşınabilir POS ya da masadaki QR kod üzerinden kendi telefonuyla ödemesidir.
Mass Market Kozmetik Nedir?: Mass market kozmetik, market, drugstore ve e-ticaret sitelerinde geniş kitlelere uygun fiyatla satılan, yüksek hacimli ve kolay ulaşılabilir kozmetik ve kişisel bakım ürünlerini kapsayan segmenttir.
Masstige (Erişilebilir Lüks) Nedir?: Masstige (erişilebilir lüks), kitle pazarı (mass) ile prestij (prestige) kelimelerinden türeyen ve prestijli ürün algısını geniş kitlelerin ödeyebileceği fiyatlarla sunan marka ve ürün konumlandırmasıdır.
Master Franchise Nedir?: Master franchise, bir marka sahibinin belirli bir ülke ya da geniş bir bölgedeki franchise hakkını tek bir şirkete vermesi ve bu şirketin o bölgede mağaza açıp alt franchise verebilmesidir.
MDA (Büyük Ev Aletleri) Nedir?: MDA (Major Domestic Appliances), buzdolabı, çamaşır makinesi, bulaşık makinesi, fırın ve kurutma makinesi gibi büyük ev aletlerini ifade eden ve beyaz eşya ile ankastre ürünleri kapsayan perakende kategori adıdır.
MDF (Pazarlama Geliştirme Fonu) Nedir?: MDF, yani pazarlama geliştirme fonu, üreticinin veya tedarikçinin perakendeci ya da bayisine, ürünlerini tanıtacak pazarlama faaliyetlerinde kullanılmak üzere ayırdığı bütçedir.
Medula (Eczane Provizyon Sistemi) Nedir?: Medula, Sosyal Güvenlik Kurumu'nun sağlık hizmet sunucularıyla bağlantı kurduğu elektronik sistemdir; eczaneler bu sistem üzerinden reçeteyi sorgular, hastanın hak sahipliğini doğrular ve geri ödeme kapsamındaki ilaç…
Menşe Etiketi (Made in) Nedir?: Menşe etiketi (made in), bir ürünün hangi ülkede üretildiğini ya da gümrük kurallarına göre hangi ülke menşeli sayıldığını gösteren, “Made in Türkiye” gibi ifadelerle verilen etiket bilgisidir.
Menü Fiyat Listesi Zorunluluğu Nedir?: Menü fiyat listesi zorunluluğu, restoran, kafe ve benzeri işletmelerin sattıkları ürünlerin fiyatlarını tüketicinin sipariş öncesinde görebileceği biçimde, işletme girişinde ve masada göstermesini gerektiren kuraldır.
Menü Mühendisliği Nedir?: Menü mühendisliği, restoran menüsündeki her ürünü satış adedi ve birim kâr katkısına göre sınıflandırıp fiyat, yerleşim ve menüde kalma kararlarını bu analize dayandıran yöntemdir.
Merchandise Planner (Ürün Planlamacısı) Nedir?: Merchandise planner (ürün planlamacısı), perakendecide satış, stok, indirim ve alım bütçelerini kategori ve dönem bazında planlayan, buyer ile birlikte çalışarak finansal hedeflerin tutturulmasını sağlayan uzmandır.
Merchandiser (Saha Reyon Görevlisi) Nedir?: Merchandiser, bir üretici ya da distribütör adına mağazaları ziyaret ederek ürünlerin rafta doğru yerde, yeterli miktarda ve anlaşılan düzende sergilenmesini sağlayan saha görevlisidir.
Merchandising Nedir?: Merchandising, doğru ürünün doğru miktarda, doğru yerde, doğru fiyatla ve doğru sunumla müşteriye ulaştırılması için yapılan ürün seçimi, planlama, yerleşim ve teşhir faaliyetlerinin bütünüdür.
Merkez Gider Payı (HQ Overhead Allocation) Nedir?: Merkez gider payı, genel müdürlük, bölge yönetimi ve ortak hizmetlerin giderlerinin belirli bir dağıtım anahtarıyla mağazalara ya da kanallara paylaştırılmasıdır.
Merkezi Mutfak (Central Kitchen) Nedir?: Merkezi mutfak, zincir restoran ve kafelerin sos, hamur, et hazırlığı gibi işlemleri tek bir üretim tesisinde yapıp şubelere yarı hazır ya da hazır ürün olarak sevk ettiği üretim modelidir.
Merkezi Satın Alma Nedir?: Merkezi satın alma, bir zincirin tüm mağazaları için ürün seçimi, tedarikçi anlaşmaları ve siparişlerin genel müdürlükteki tek bir satın alma ekibi tarafından yönetildiği modeldir.
Merkezileşme Oranı (Depo Üzerinden Sevk Oranı) Nedir?: Merkezileşme oranı, bir perakende zincirinin mağazalarına giden ürünlerin ne kadarının tedarikçiden doğrudan değil, zincirin kendi dağıtım merkezi üzerinden sevk edildiğini gösteren orandır.
MERSİS Numarası Nedir?: MERSİS numarası, Ticaret Bakanlığının Merkezi Sicil Kayıt Sistemi'nde kayıtlı her şirkete verilen 16 haneli tekil kimlik numarasıdır; şirketlerin ticari belgelerinde ve internet sitelerinde yer alır.
Mesafe Kısıtı (Radius Clause) Nedir?: Mesafe kısıtı, AVM kira sözleşmelerinde kiracının, kiraladığı mağazanın belirli bir yarıçapı içinde aynı markayla başka bir mağaza açmamayı taahhüt ettiği sözleşme maddesidir.
Mesafeli Satış Sözleşmesi Nedir?: Mesafeli satış sözleşmesi, satıcı ile tüketicinin fiziksel olarak bir araya gelmeden internet, telefon, mobil uygulama gibi uzaktan iletişim araçlarıyla kurdukları ve tüketiciye özel haklar tanıyan satış sözleşmesidir.
Mesafeli Satışta 30 Gün Teslim Süresi Nedir?: Mesafeli satışta 30 gün teslim süresi, online ya da telefonla satılan ürünün, siparişin tüketiciye ulaştığı tarihten itibaren en geç otuz gün içinde teslim edilmesini öngören mesafeli sözleşmeler mevzuatı kuralıdır.
Metrekare Verimliliği Nedir?: Metrekare verimliliği, bir mağazanın ya da kategorinin satış alanının her metrekaresinden ne kadar ciro veya kâr elde edildiğini gösteren ve alan kullanımının etkinliğini ölçen metriktir.
Mevsimlik Çalışan Nedir?: Mevsimlik çalışan, yılın yalnızca belirli dönemlerinde yoğunlaşan iş yükünü karşılamak için o dönemle sınırlı olarak istihdam edilen çalışandır. Perakendede yılbaşı, bayram, okul açılışı ve yaz sezonu tipik örneklerdir.
Mevsimsellik (Seasonality) Nedir?: Mevsimsellik, satışların, müşteri trafiğinin ya da stok ihtiyacının yıl içinde hava koşulları, bayramlar, okul takvimi ve alışveriş günleri gibi düzenli tekrar eden etkenlerle dalgalanmasıdır.
Meyve-Sebze Toplama Merkezi Nedir?: Meyve-sebze toplama merkezi, perakende zincirinin üretim bölgelerinde kurduğu ve üreticilerden aldığı taze ürünleri kabul edip ayıkladığı, paketlediği ve dağıtım merkezlerine sevk ettiği tesistir.
MFP (Merchandise Financial Planning) Nedir?: MFP (Merchandise Financial Planning), perakendecinin satış, brüt kâr, stok, indirim ve alım hedeflerini kategori ve dönem bazında birbirine bağlı biçimde planladığı ürün finans planlama sürecidir.
Miad (İlaçta Son Kullanma Tarihi) Nedir?: Miad, eczacılık ve ilaç ticaretinde ilacın son kullanma tarihini ifade eden terimdir; eczaneler ve ecza depoları stok rotasyonu, iade ve imha süreçlerini bu tarihe göre yönetir.
Mikro Franchise Nedir?: Mikro franchise, düşük yatırım tutarıyla kiosk, mobil araç, ev tabanlı hizmet ya da çok küçük metrekareli satış noktası şeklinde işletilen, sade bir operasyon modeline dayanan küçük ölçekli franchise türüdür.
Mikro Fulfillment Merkezi (MFC) Nedir?: Mikro fulfillment merkezi (MFC), online siparişleri müşteriye yakın bir noktada hızla hazırlamak için mağaza arkasına, mağaza içine ya da şehir içindeki küçük bir depoya kurulan, çoğunlukla otomasyonlu küçük ölçekli…
Mikro İhracat Nedir?: Mikro ihracat, Türkiye'de belirli değer ve ağırlık sınırları içindeki e-ticaret gönderilerinin yurt dışındaki alıcılara elektronik ticaret gümrük beyannamesi (ETGB) ile basitleştirilmiş usulde ihraç edilmesidir.
Mikro Market (Ofis İçi Self Servis) Nedir?: Mikro market, ofis, fabrika, hastane veya site gibi kapalı alanlarda kurulan, personel bulunmayan, ürünlerin açık raf ve soğutucularda sergilendiği ve ödemenin self servis kiosk ya da uygulamayla alındığı küçük satış…
Milk Run (Toplama Turu) Nedir?: Milk run (toplama turu), tek bir aracın sabit bir rota ve takvimle birden fazla tedarikçiden mal toplayarak ya da birden fazla noktaya teslimat yaparak döngüyü tamamladığı taşıma yöntemidir.
Min-Max Stok Yöntemi Nedir?: Min-max stok yöntemi, her ürün için bir alt ve bir üst stok seviyesi belirleyerek stok alt sınıra indiğinde üst sınıra tamamlayacak kadar sipariş verilmesini öngören basit bir stok yenileme yöntemidir.
Mini Boy Ürün (Travel Size) Nedir?: Mini boy ürün, şampuan, parfüm, krem veya diş macunu gibi ürünlerin standart ambalajından küçük hacimde, seyahat, deneme ya da hediye amaçlı satılan versiyonudur.
Mini-Anchor (Orta Ölçekli Kiracı) Nedir?: Mini-anchor (orta ölçekli kiracı), AVM'de büyük çapa kiracılardan küçük ama standart mağazalardan büyük alan kaplayan, kendi başına ziyaretçi çekebilen spor, elektronik, kozmetik veya ev ürünleri mağazası gibi…
Minimum Garanti Kira Nedir?: Minimum garanti kira, ciro kirası uygulanan kira sözleşmelerinde kiracının satışları ne kadar düşük olursa olsun ödemeyi taahhüt ettiği sabit asgari kira tutarıdır.
Minimum Kalan Raf Ömrü (MRSL) Nedir?: Minimum kalan raf ömrü (MRSL), perakendecinin mal kabulde kabul ettiği ürünlerin son kullanma tarihine en az ne kadar süre kalmış olması gerektiğini belirleyen teslimat şartıdır.
Minimum Sepet Tutarı (MOV) Nedir?: Minimum sepet tutarı, bir online market, hızlı teslimat uygulaması ya da e-ticaret sitesinin sipariş kabul etmek veya teslimatı belirli koşullarla yapmak için şart koştuğu en düşük sipariş tutarıdır.
Misafir Alışverişi (Guest Checkout) Nedir?: Misafir alışverişi, e-ticaret sitesinde müşterinin üyelik oluşturmadan, yalnızca teslimat ve iletişim bilgilerini girerek siparişini tamamlayabilmesini sağlayan ödeme seçeneğidir.
Mise en Place Nedir?: Mise en place, mutfakta servis başlamadan önce malzemelerin yıkanıp doğranması, porsiyonlanması ve ekipmanın hazırlanmasıyla her şeyin yerine konduğu hazırlık düzenidir.
Mıknatıs Ürün (Magnet Product) Nedir?: Mıknatıs ürün, müşterilerin mağazaya gelme nedeni olan ve sık alınan, bu yüzden mağazanın arka ya da iç bölümlerine konarak müşteriyi diğer reyonların önünden geçmeye yönlendiren temel üründür.
MMS (Ürün Yönetim Sistemi) Nedir?: MMS (Ürün Yönetim Sistemi), perakendecinin ürün ana verisini, fiyatlarını, satın alma siparişlerini, kampanyalarını ve mağaza bazlı ürün çeşidini tek merkezden yönettiği temel yazılım sistemidir.
MMU (Gerçekleşen Kâr Oranı / Maintained Markup) Nedir?: MMU, indirimler, fire ve diğer fiyat düşüşleri sonrasında gerçekleşen net satışlar ile satılan malın maliyeti arasındaki farkın net satışa oranıdır; perakendecinin fiilen elde ettiği marjı gösterir.
Mobil Mağaza (Tır Mağaza) Nedir?: Mobil mağaza, bir tır, kamyon ya da karavanın satış alanına dönüştürülerek şehir şehir dolaştırıldığı, kalıcı mağazası olmayan bölgelerde satış ve marka tanıtımı yapan perakende formatıdır.
Mobil Sipariş ve Önden Ödeme (Order Ahead) Nedir?: Mobil sipariş ve önden ödeme, müşterinin kafe ya da restoran zincirinin uygulamasından siparişini verip ödemesini yaptığı ve ürünü hazır olduğunda kasada beklemeden teslim aldığı sipariş modelidir.
Model Stok Planı Nedir?: Model stok planı, bir mağazada her ürün, renk ve beden için rafta ve depoda bulunması gereken ideal adedi tanımlayan, yenileme siparişlerine temel olan stok şablonudur.
Model Yılı Geçişi (Model Changeover) Nedir?: Model yılı geçişi, televizyon, telefon ve beyaz eşya gibi ürünlerde üreticinin yeni yıl modellerini piyasaya sürmesiyle eski modellerin raftan çekilip yenilerinin yerleştirildiği dönemdir.
Modern Perakendecilik Nedir?: Modern perakendecilik, zincir mağazalar, standart süreçler, merkezi satın alma, teknoloji ve veri kullanımıyla yürütülen, çok kanallı yapıya dayanan kurumsal perakende modelidir.
Modifiye Atmosfer Ambalaj (MAP) Nedir?: Modifiye atmosfer ambalaj (MAP), ambalaj içindeki havanın ürüne uygun bir gaz karışımıyla değiştirilerek et, peynir, salata ve hazır yemek gibi taze ürünlerin raf ömrünün uzatıldığı paketleme yöntemidir.
Mono-Brand Mağaza (Tek Markalı Mağaza) Nedir?: Mono-brand mağaza, yalnızca tek bir markanın ürünlerini satan, markanın kendisi ya da franchise ortağı tarafından işletilen ve marka kimliğini birebir yansıtan mağazadır.
Monogram Hizmeti Nedir?: Monogram hizmeti, çanta, cüzdan, valiz, gömlek ya da aksesuar gibi ürünlere müşterinin baş harflerinin baskı, kabartma, nakış veya gravürle işlendiği, lüks ve premium mağazalarda sunulan kişiselleştirme hizmetidir.
Montaj ve Kurulum Hizmeti Nedir?: Montaj ve kurulum hizmeti, beyaz eşya, mobilya ve elektronik gibi ürünlerin satış sonrasında müşterinin evinde yerine yerleştirilip bağlanması ve çalışır halde teslim edilmesidir.
MOQ (Minimum Sipariş Miktarı) Nedir?: MOQ (minimum sipariş miktarı), bir tedarikçinin tek bir siparişte kabul ettiği en düşük ürün miktarı ya da tutarıdır; üretim, ambalaj ve nakliye maliyetlerini karşılamak için belirlenir.
MOTO (Mail Order Ödeme) Nedir?: MOTO, kart sahibinin fiziksel olarak bulunmadığı, kart bilgilerinin telefon, e-posta ya da yazılı form aracılığıyla alınarak üye işyeri tarafından tahsilat yapıldığı kartlı ödeme yöntemidir; Türkiye'de mail order olarak…
mPOS (Mobil Satış Noktası) Nedir?: mPOS, tablet, akıllı telefon veya el terminali üzerinde çalışan, satış danışmanının mağazanın herhangi bir noktasında ürün okutup ödeme alabildiği ve fiş düzenleyebildiği mobil satış noktası sistemidir.
MSL (Must Stock List / Zorunlu Ürün Listesi) Nedir?: MSL, bir üreticinin ya da perakendecinin belirli bir mağaza tipinde rafta mutlaka bulunmasını istediği ürünlerin listesidir ve saha ziyaretlerinde ürün bulunurluğunu ölçmek için kullanılır.
Muadil Ürün (Dupe) Nedir?: Muadil ürün (dupe), tanınmış bir markanın ürününe koku, görünüm ya da işlev bakımından benzeyen, fakat kendi markasıyla ve daha düşük fiyatla satılan alternatif üründür.
Mükemmel Sipariş Oranı (Perfect Order Rate) Nedir?: Mükemmel sipariş oranı, siparişlerin zamanında, eksiksiz, hasarsız ve doğru belgelerle teslim edilme oranını ölçen, bu şartlardan herhangi biri bozulduğunda siparişi başarısız sayan bileşik lojistik performans…
Multipack (Çoklu Paket) Nedir?: Multipack, aynı üründen birden fazla birimin tek bir ambalajda bir araya getirilip tek barkodla satıldığı, birim fiyatı genellikle tekli alıma göre daha düşük tutulan paket biçimidir.
Münhasır Bayilik Nedir?: Münhasır bayilik, sağlayıcının belirli bir bölgede ya da müşteri grubunda ürünlerini yalnızca tek bir bayiye satmayı taahhüt ettiği, böylece o bayiye rakipsiz bir satış alanı tanıdığı dağıtım modelidir.
Münhasır Kullanım Maddesi (Exclusive Use) Nedir?: Münhasır kullanım maddesi (exclusive use), kiraya verenin aynı AVM veya ticari projede kiracının ana ürün grubunu satan başka bir kiracıya yer kiralamamayı taahhüt ettiği kira sözleşmesi hükmüdür.
Mürekkepli Güvenlik Etiketi (Benefit Denial) Nedir?: Mürekkepli güvenlik etiketi, giysiye takılan ve yetkisiz biçimde sökülmeye çalışıldığında içindeki mürekkep kapsülleri kırılarak ürünü lekeleyen, böylece çalınan ürünü kullanılamaz hale getiren güvenlik etiketidir.
Müşteri Başı Yıllık Harcama (Spend per Customer) Nedir?: Müşteri başı yıllık harcama, bir perakendecide tanınan bir müşterinin bir yıl içinde yaptığı toplam alışveriş tutarıdır ve alışveriş sıklığı ile ortalama sepet tutarının çarpımına eşittir.
Müşteri Deneyimi (CX) Nedir?: Müşteri deneyimi, bir müşterinin markayla ilk tanışmasından satın alma ve satış sonrası hizmete kadar tüm temaslarda yaşadıklarının ve bunlardan edindiği izlenimin toplamıdır.
Müşteri Ekranı (Customer Display) Nedir?: Müşteri ekranı, kasada müşteriye dönük olarak yerleştirilen ve okutulan ürünleri, fiyatları, indirimleri ve toplam tutarı anlık gösteren, boşta iken kampanya ve reklam içerikleri yayınlayabilen ekrandır.
Müşteri Elde Tutma Oranı (Retention Rate) Nedir?: Müşteri elde tutma oranı, belirli bir dönemin başındaki müşterilerin ne kadarının dönem sonunda hâlâ alışveriş yapmaya devam ettiğini gösteren ve sadakat başarısını ölçen orandır.
Müşteri Geri Kazanımı (Win-Back) Nedir?: Müşteri geri kazanımı (win-back), alışverişi bırakmış ya da uzun süredir alışveriş yapmayan müşterileri yeniden aktif hale getirmek için yürütülen hedefli iletişim ve teklif çalışmalarıdır.
Müşteri Hizmetleri Masası (Service Desk) Nedir?: Müşteri hizmetleri masası, mağazada iade ve değişim, fatura, şikâyet, kayıp eşya, hediye kartı ve online sipariş teslimi gibi satış dışı işlemlerin yürütüldüğü ayrı hizmet noktasıdır.
Müşteri Karar Ağacı (CDT) Nedir?: Müşteri karar ağacı, alışverişçinin bir kategoride ürün seçerken hangi özelliklere hangi sırayla baktığını gösteren hiyerarşik şemadır; çeşit ve raf düzeni kararlarının temelini oluşturur.
Müşteri Odaklılık (Customer Centricity) Nedir?: Müşteri odaklılık, şirketin ürün, fiyat, kanal, hizmet ve organizasyon kararlarını müşterinin ihtiyaçlarından ve uzun vadeli değerinden yola çıkarak verdiği yönetim yaklaşımıdır.
Müşteri Personası Nedir?: Müşteri personası, gerçek müşteri verilerine ve araştırmalara dayanarak bir hedef müşteri grubunun yaşını, yaşam tarzını, ihtiyaçlarını, alışveriş alışkanlıklarını ve motivasyonlarını tek bir kurgusal karakterde…
Müşteri Savunuculuğu (Customer Advocacy) Nedir?: Müşteri savunuculuğu, memnun müşterilerin bir markayı ya da perakendeciyi kendi isteğiyle başkalarına önermesi, onu çevresinde ve dijital ortamlarda savunması ve aktif biçimde tanıtmasıdır.
Müşteri Segmentasyonu Nedir?: Müşteri segmentasyonu, müşteri tabanını demografik, davranışsal, değer veya ihtiyaç temelli ortak özelliklere göre gruplara ayırarak her gruba farklı ürün, fiyat, iletişim ve hizmet sunma yöntemidir.
Müşteri Yolculuğu Haritası (Customer Journey Map) Nedir?: Müşterinin bir ihtiyacı fark ettiği andan satın alma ve satış sonrasına kadar geçtiği aşamaları, temas noktalarını, duygularını ve sorun yaşadığı anları görsel olarak gösteren araca customer journey map denir.
Mutluluk Butonu (Smiley Terminal) Nedir?: Mutluluk butonu, mağaza çıkışında, kasada veya tuvalet gibi hizmet noktalarında müşterinin gülen, nötr ya da asık yüz simgelerinden birine basarak deneyimini anında puanladığı geri bildirim terminalidir.
Müzik Temposu Etkisi Nedir?: Müzik temposu etkisi, mağazada çalan müziğin hızının müşterilerin yürüme temposunu, mağazada kalış süresini ve harcamasını etkilemesidir; yavaş müzik genellikle daha sakin, hızlı müzik daha hareketli bir alışverişle…

N

Nakit Dönüşüm Süresi (Cash Conversion Cycle) Nedir?: Nakit dönüşüm süresi, bir perakendecinin tedarikçiye ödeme yaptığı an ile ürünün satışından nakit tahsil ettiği an arasındaki gün sayısıdır; stok, alacak ve borç sürelerinden hesaplanır.
Nakit Marj (Cash Margin) Nedir?: Nakit marj, bir ürün ya da kategoride satış tutarından satılan malın maliyeti düşüldükten sonra kalan brüt kârın yüzde yerine TL cinsinden ifade edilen tutarıdır.
Nakit Yönetim Kasası (Smart Safe) Nedir?: Nakit yönetim kasası, mağazada toplanan nakdin içine yatırıldığı anda sayan, sahte banknot kontrolü yapan ve tutarı kayda geçiren, verileri merkez ve para nakil şirketiyle paylaşan akıllı para kasasıdır.
Nakitsiz Mağaza (Cashless Store) Nedir?: Nakitsiz mağaza, tüm ödemelerin kart, temassız ödeme, QR kod, dijital cüzdan veya uygulama üzerinden alındığı ve kasada nakit kabul edilmeyen ya da nakdin çok sınırlı tutulduğu mağaza modelidir.
Nalbur Nedir?: Nalbur, vida, çivi, boya, el aleti, tesisat ve elektrik malzemesi gibi yapı ve tamir ürünlerini satan mahalle hırdavat dükkânıdır; hem ustalara hem ev kullanıcılarına hizmet verir.
Narh (Ekmek Fiyat Tarifesi) Nedir?: Narh, bir malın satış fiyatının serbest piyasa yerine resmi bir otorite tarafından belirlenmesidir; Türkiye'de bugün en çok ekmeğin fiyat ve gramajının yerel olarak tarifeye bağlanmasını anlatır.
Negatif İşletme Sermayesi (Perakende) Nedir?: Negatif işletme sermayesi, perakendecinin stok ve alacaklarının toplamının tedarikçilere olan ticari borçlarından az olduğu, yani faaliyetlerin kısmen tedarikçi vadesiyle finanse edildiği durumdur.
Negatif Stok Nedir?: Negatif stok, bir ürünün sistemdeki stok miktarının sıfırın altına düşmesidir. Kayıtta olmayan ürünün satılması, mal kabulün geç ya da eksik girilmesi gibi işlem hatalarından kaynaklanır.
Net Kâr Nedir?: Net kâr, bir işletmenin belirli bir dönemde tüm gelirlerinden satılan malın maliyeti, işletme giderleri, finansman giderleri ve vergiler düşüldükten sonra kalan nihai kazancıdır.
Net Mağaza Açılışı Nedir?: Net mağaza açılışı, bir perakende zincirinin belirli bir dönemde açtığı mağaza sayısından aynı dönemde kapattığı mağaza sayısının çıkarılmasıyla bulunan net şube artışıdır.
Net Satış Alanı Nedir?: Net satış alanı, bir mağazada ürünlerin sergilendiği ve müşterilerin dolaşıp alışveriş yaptığı alanın, depo, ofis ve personel alanları hariç tutularak hesaplanan metrekaresidir.
Net Satış Nedir?: Net satış, brüt satış tutarından iadeler, indirimler ve satış iskontoları düşüldükten sonra kalan gerçek satış geliridir; kârlılık ve büyüme analizlerinde esas alınan ciro rakamıdır.
Next Best Offer (Sonraki En Uygun Teklif) Nedir?: Next Best Offer, müşterinin geçmiş alışverişleri, davranışları ve benzer müşterilerin tercihlerine bakarak o müşteri için bir sonraki adımda en olası ya da en kârlı ürün veya kampanya teklifini belirleyen analitik…
Niş Parfüm Nedir?: Niş parfüm, geniş kitlelere değil belirli bir koku zevkine hitap eden, sınırlı sayıda satış noktasında bulunan ve genellikle bağımsız parfüm evleri tarafından üretilen yüksek fiyatlı parfüm segmentidir.
NMV (Net Ürün Hacmi) Nedir?: NMV (net ürün hacmi), bir e-ticaret sitesi veya pazaryerinde verilen siparişlerin brüt tutarından iptal edilen, iade edilen ve teslim edilemeyen siparişler düşüldükten sonra kalan satış hacmidir.
No-Show Oranı (Restoran Rezervasyonu) Nedir?: No-show oranı, restoranda rezervasyon yaptırdığı halde haber vermeden gelmeyen misafirlerin toplam rezervasyonlara oranıdır ve boş kalan masaların gelir kaybını ölçer.
Nöbetçi Eczane Nedir?: Nöbetçi eczane, mesai saatleri dışında, gece, hafta sonu ve tatil günlerinde bölgedeki ihtiyacı karşılamak üzere sırayla açık kalan, nöbet listesi eczacı odalarınca belirlenen eczanedir.
Non-Food (Gıda Dışı Ürünler) Nedir?: Non-food, market ve hipermarketlerde gıda dışında kalan ev gereçleri, tekstil, elektronik, kırtasiye, oyuncak ve mevsimlik ürünler gibi kategorilerin genel adıdır; çoğu zaman gıdadan yüksek marj taşır.
Non-LFL (Karşılaştırılamaz Mağaza Satışı) Nedir?: Non-LFL, bir perakende zincirinin cirosunda karşılaştırılabilir mağaza tanımına girmeyen yeni açılan, kapanan, taşınan ya da büyük ölçüde yenilenen mağazalardan gelen satış payıdır.
NOS (Never Out of Stock) Ürün Nedir?: NOS ürün (Never Out of Stock), moda perakendecisinin sezondan bağımsız olarak sürekli rafta tuttuğu, stoğu düzenli yenilenen temel ürünlerdir; basic tişört, klasik kot ve beyaz gömlek tipik örneklerdir.
NPS (Net Tavsiye Skoru) Nedir?: NPS, müşterilere bir markayı ya da mağazayı yakınlarına tavsiye etme olasılıklarının 0-10 arasında sorulduğu ve destekçi oranından kötüleyen oranının çıkarılmasıyla hesaplanan müşteri sadakati göstergesidir.
Numune Dağıtımı (Sampling) Nedir?: Numune dağıtımı, tüketicinin bir ürünü satın almadan önce denemesi için küçük boy ürün, tadım porsiyonu ya da deneme paketi ücretsiz olarak sunulmasıdır; özellikle yeni ürün lansmanlarında kullanılır.

O

Oda Teşhiri (Room Set) Nedir?: Oda teşhiri (room set), mobilya ve ev dekorasyonu mağazalarında ürünlerin tek tek değil, oturma odası ya da yatak odası gibi gerçek bir yaşam alanı kurgusu içinde sergilenmesidir.
Odak Noktası (Focal Point) Nedir?: Odak noktası, mağazada ya da bir teşhirde müşterinin gözünün ilk takıldığı, ışık, renk, yükseklik ve ürün seçimiyle bilinçli olarak öne çıkarılan alandır.
Off-Price Perakende Nedir?: Off-price perakende, farklı markaların fazla stoklarını, sezon dışı ürünlerini ve iptal edilmiş siparişlerini fırsatçı biçimde satın alıp normal mağaza fiyatlarının belirgin altında satan perakende modelidir.
Offsite Perakende Medyası Nedir?: Offsite perakende medyası, perakendecinin kendi müşteri verisini kullanarak markaların reklamlarını kendi sitesi ve mağazaları dışındaki sosyal medya, video, açık hava ve diğer dijital mecralarda hedeflemesidir.
Okula Dönüş Sezonu (Back to School) Nedir?: Okula dönüş sezonu (back to school), yaz tatilinin sonundan okulların açılmasına kadar süren ve kırtasiye, çanta, okul kıyafeti, ayakkabı ve elektronik ürünlerde talebin belirgin biçimde yükseldiği perakende dönemidir.
Okutma Hızı (Items per Minute) Nedir?: Okutma hızı (items per minute), kasiyerin bir dakikada barkod okuyucudan geçirdiği ürün sayısını gösteren ve kasa verimliliğini ölçen performans göstergesidir.
Olay Tutanağı (Incident Report) Nedir?: Olay tutanağı, mağazada yaşanan hırsızlık, kaza, müşteri yaralanması, ürün hasarı ya da çalışan uygunsuzluğu gibi olayların ne zaman, nerede ve nasıl olduğunu tanıklarla birlikte kayda geçiren belgedir.
Olgunlaştırma Odası (Ripening Room) Nedir?: Olgunlaştırma odası, muz, avokado ve mango gibi ham hasat edilen meyvelerin sıcaklık, nem ve etilen gazı kontrol edilerek satışa uygun olgunluğa getirildiği kapalı ve kontrollü depolama alanıdır.
Omni-Channel Nedir?: Omni-channel (çok kanallı perakende), mağaza, e-ticaret sitesi, mobil uygulama, çağrı merkezi ve sosyal medya gibi tüm kanalların tek bir stok, müşteri ve fiyat yapısıyla birbirine bağlı yönetilmesidir.
Omnishopper (Çok Kanallı Alışverişçi) Nedir?: Omnishopper, aynı kategoride ya da aynı alışveriş sürecinde fiziksel mağaza, web sitesi, mobil uygulama ve pazaryeri gibi birden fazla kanalı birlikte kullanan alışverişçidir.
OMS (Sipariş Yönetim Sistemi) Nedir?: OMS, farklı satış kanallarından gelen siparişleri tek yerde toplayan, hangi depo veya mağazadan karşılanacağını belirleyen ve teslimata kadar sipariş durumunu yöneten sipariş yönetim sistemidir.
On-Pack Promosyon (Banded Pack) Nedir?: On-pack promosyon, kampanyanın doğrudan ürün ambalajının üzerinde ya da ambalaja bağlı olarak sunulduğu promosyon türüdür; banded pack ise iki veya daha fazla ürünün bant ya da folyo ile birleştirilip tek fiyatla…
Onarılabilirlik Endeksi Nedir?: Onarılabilirlik endeksi, elektronik ve elektrikli ürünlerin ne kadar kolay onarılabildiğini yedek parça, söküm kolaylığı ve teknik belge gibi kriterlerle puanlayan ve satış noktasında gösterilen bir göstergedir.
Onaylı Tedarikçi Listesi (Franchise) Nedir?: Onaylı tedarikçi listesi (franchise), franchise verenin kalite ve standartlarını karşıladığı için onayladığı ve franchise alanların ürün, ham madde veya ekipman satın alırken kullanmak zorunda olduğu tedarikçilerin…
Online Alkol Satış Yasağı Nedir?: Online alkol satış yasağı, Türkiye'de alkollü içkilerin internet sitesi, mobil uygulama ve benzeri elektronik ortamlar üzerinden tüketiciye satılmasını yasaklayan düzenlemedir.
Online Gıda Perakendesi (E-Grocery) Nedir?: Online gıda perakendesi, market ürünlerinin internet sitesi ya da mobil uygulama üzerinden sipariş edilip eve teslim edildiği veya mağazadan teslim alındığı perakende modelidir.
Online Merchandising (Ürün Sıralama Yönetimi) Nedir?: Online merchandising, e-ticaret sitesinde ürünlerin kategori sayfalarında, arama sonuçlarında ve ana sayfada hangi sırayla, hangi görsellerle ve hangi kampanya vurgularıyla gösterileceğinin planlanması ve yönetilmesidir.
Online Stok Tamponu (Safety Buffer) Nedir?: Online stok tamponu, mağaza ya da depodaki stoğun bir bölümünün internette satışa açılmayıp yedekte tutulmasıdır; amaç, eşzamanlı satışlarda olmayan ürünün online satılmasını ve sipariş iptalini önlemektir.
OOS Nedir? (Out of Stock): OOS (Out of Stock), bir ürünün rafta ya da satış kanalında bulunmaması, yani satışa hazır stoğunun tükenmiş olması durumudur; doğrudan satış kaybına ve müşteri memnuniyetsizliğine yol açar.
Open Box (Kutusu Açılmış Ürün) Nedir?: Open box (kutusu açılmış ürün), ambalajı açılmış ancak kullanılmamış ya da çok az kullanılmış, çoğunlukla iade veya teşhirden gelen ve indirimli fiyatla yeniden satışa sunulan üründür.
Open Cost (Açık Maliyet) Analizi Nedir?: Open cost (açık maliyet) analizi, bir ürünün alış fiyatına nakliye, gümrük, depolama ve hazırlık gibi tüm maliyet kalemlerinin tek tek açılarak eklenmesi ve bunun satış fiyatı ile marja etkisinin incelenmesidir.
Operasyon Müdürü (Perakende) Nedir?: Operasyon müdürü, perakende zincirinde mağazaların günlük işleyişinden, satış ve maliyet hedeflerinden, standartların sahada uygulanmasından sorumlu olan ve bölge müdürlerini yöneten yöneticidir.
Operatör Bayisi (GSM Bayisi) Nedir?: Operatör bayisi (GSM bayisi), bir mobil operatör adına hat satışı, tarife değişikliği, fatura işlemleri ve taahhütlü cihaz satışı yapan, gelirini büyük ölçüde operatör primlerinden elde eden perakende noktasıdır.
Option Nedir?: Option, moda ve ayakkabı perakendesinde bir modelin her bir renk ya da tasarım seçeneğini ifade eden planlama ve sipariş birimidir; koleksiyon genişliği option sayısıyla ölçülür.
Optisyenlik Nedir?: Optisyenlik, göz hekiminin reçetesine göre numaralı gözlük ve kontakt lens hazırlayan, gözlük camı ve çerçevesini kişiye uyarlayan, güneş gözlüğü ve optik ürün satan meslek ve perakende alanıdır.
Organik Ürün Sertifikası Nedir?: Organik ürün sertifikası, bir ürünün üretimden satışa kadar organik tarım mevzuatına uygun şekilde yetiştirildiğini ve işlendiğini, yetkili kontrol ve sertifikasyon kuruluşunun denetimiyle belgeleyen belgedir.
Organize Perakende Payı Nedir?: Organize perakende payı, bir pazardaki toplam perakende satışların zincir marketler, kurumsal mağazalar ve büyük formatlar gibi organize kanallardan yapılan kısmının yüzde payıdır.
Organize Perakende Suçu (ORC) Nedir?: Organize perakende suçu (ORC), birden fazla kişinin planlı biçimde ve çoğu zaman birçok mağazada ürün çalıp bunları yeniden satmak üzere organize olduğu, bireysel hırsızlıktan ayrı tutulan suç türüdür.
Orijinallik Sertifikası Nedir?: Orijinallik sertifikası, bir saatin, mücevherin, pırlantanın ya da lüks ürünün gerçek olduğunu ve belirtilen özellikleri taşıdığını gösteren, üretici, yetkili satıcı ya da bağımsız laboratuvar tarafından düzenlenen…
Orta Kilometre (Middle Mile) Nedir?: Orta kilometre, ürünlerin dağıtım merkezi, aktarma merkezi ve bölge depoları arasında, genellikle yüksek hacimli araçlarla taşındığı ve son kilometre teslimatına hazırlandığı ara taşıma aşamasıdır.
Ortak Alan Gideri (Service Charge) Nedir?: Ortak alan gideri, alışveriş merkezi ya da çok kiracılı bir binada güvenlik, temizlik, enerji, bakım ve yönetim gibi ortak hizmetlerin maliyetinin kiracılara paylaştırılan bölümüdür.
Ortak Alan Katsayısı (Load Factor) Nedir?: Ortak alan katsayısı (load factor), AVM veya ticari binadaki kiracının fiilen kullandığı net alana ortak alanlardan düşen payın eklenmesiyle kiralanan alanın hesaplanmasında kullanılan çarpandır.
Ortak Gider Mutabakatı (CAM Reconciliation) Nedir?: Ortak gider mutabakatı, AVM'de kiracılardan yıl boyunca tahmini bütçeyle tahsil edilen ortak alan giderlerinin dönem sonunda gerçekleşen giderlerle karşılaştırılıp farkın kiracılara iade ya da fatura edildiği…
Ortak Markalı Kredi Kartı (Co-Branded Card) Nedir?: Ortak markalı kredi kartı, bir perakendeci ile bir bankanın birlikte çıkardığı, üzerinde iki markanın da yer aldığı ve perakendecide alışverişe özel puan, indirim veya taksit avantajı sunan kredi kartıdır.
Ortak Reklam (Co-op Advertising) Nedir?: Ortak reklam (co-op advertising), bir üretici ile perakendecinin reklam maliyetini paylaştığı, perakendecinin yerel reklamlarında üreticinin ürünlerini öne çıkardığı iş birliği modelidir.
Ortak Stok Havuzu (Single Inventory Pool) Nedir?: Ortak stok havuzu, bir perakendecinin mağaza, depo ve online kanaldaki tüm stoğunu tek bir sanal havuzda görüp her siparişi bu havuzdan karşılayabildiği çok kanallı stok yönetimi yaklaşımıdır.
Ortalama Sepet Tutarı Nedir?: Ortalama sepet tutarı, belirli bir dönemde toplam satış tutarının işlem sayısına bölünmesiyle bulunan ve müşterinin tek alışverişte ortalama ne kadar harcadığını gösteren perakende metriğidir.
Ortalama Stok (Average Inventory) Nedir?: Ortalama stok, bir mağazanın, deponun ya da kategorinin belirli bir dönem boyunca elinde tuttuğu stoğun ortalama değeri veya miktarıdır ve stok devir hızı gibi oranların temelini oluşturur.
OSF Nedir?: OSF, sahada On Shelf Availability (rafta bulunurluk) için kullanılan kısaltmadır; planogramda yer alması gereken ürünlerin gerçekten rafta, doğru yerde ve satışa hazır olma oranını gösterir.
OTB (Open to Buy - Açık Alım Bütçesi) Nedir?: OTB (Open to Buy), bir perakendecinin belirli bir dönemde hedef stok seviyesini aşmadan daha ne kadar ürün satın alabileceğini gösteren açık alım bütçesidir; özellikle moda perakendesinde kullanılır.
OTC (Reçetesiz Satılan Ürün) Nedir?: OTC (Over the Counter, reçetesiz satılan ürün), hekim reçetesi gerekmeden satın alınabilen ilaçları ve sağlık ürünlerini ifade eder; Türkiye'de reçetesiz ilaçlar da yalnızca eczanelerde satılabilir.
OTIF (Zamanında ve Eksiksiz Teslimat) Nedir?: OTIF (zamanında ve eksiksiz teslimat), teslimatların hem anlaşılan zamanda hem de sipariş edilen miktarın tamamıyla yapılma oranını ölçen ve tedarikçi performans değerlendirmesinde yaygın kullanılan göstergedir.
Oto Koltuğu Montaj Danışmanlığı Nedir?: Oto koltuğu montaj danışmanlığı, anne-bebek mağazalarının satılan çocuk oto koltuğunu müşterinin aracına uygunluğunu kontrol ederek doğru biçimde takmayı göstermesi ya da montajı birlikte yapmasıdır.
Otomat Satışı (Vending) Nedir?: Otomat satışı (vending), içecek, atıştırmalık ve benzeri ürünlerin personel olmadan, ödeme alan ve ürünü teslim eden otomatik satış makineleri aracılığıyla satılmasıdır.
Otomatik Sipariş Önerisi (Computer Generated Ordering) Nedir?: Otomatik sipariş önerisi, mağaza ya da depo için hangi üründen ne kadar sipariş verilmesi gerektiğini satış geçmişi, mevcut stok, yoldaki ürünler ve talep tahminine göre sistemin hesapladığı öneridir.
Outlet AVM (Outlet Center) Nedir?: Outlet AVM, markaların önceki sezon, fazla stok veya outlet için üretilmiş ürünlerini normal mağaza fiyatlarının altında sattığı mağazaların bir araya geldiği alışveriş merkezidir.
Outlet Mağaza Nedir?: Outlet mağaza, markaların önceki sezonlardan kalan, fazla üretilen ya da küçük kusurlu ürünlerini normal mağaza fiyatlarının altında satışa sunduğu mağaza türüdür.
Outparcel (AVM Çevresi Bağımsız Ünite) Nedir?: Outparcel (AVM çevresi bağımsız ünite), alışveriş merkezinin ana binasından ayrı, aynı arsa veya otopark alanında konumlanan, genellikle restoran, kafe, banka ya da yapı market gibi kullanımlara kiralanan bağımsız…
Overstock Nedir?: Overstock, bir ürünün mağazada ya da depoda beklenen talebin üzerinde birikmesi, yani aşırı stok durumudur; nakdi bağlar, depolama maliyetini artırır ve indirimle eritme ihtiyacı doğurur.
Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği Nedir?: Oyuncak güvenliği yönetmeliği, çocuklara yönelik oyuncakların kimyasal, mekanik, elektriksel ve yanıcılık açısından güvenli olmasını, CE işareti ve uyarılarla piyasaya sunulmasını düzenleyen mevzuattır.
Oyuncakta Yaş Uyarısı Nedir?: Oyuncakta yaş uyarısı, oyuncağın ambalajında ya da üzerinde yer alan ve ürünün hangi yaş grubuna uygun olduğunu, özellikle küçük parçalar nedeniyle hangi yaş grubu için tehlikeli olabileceğini belirten güvenlik…
Oyunlaştırma (Gamification) Nedir?: Oyunlaştırma, puan, rozet, seviye, görev, çark ve sıralama gibi oyun öğelerini alışveriş, sadakat programı ya da çalışan eğitimi gibi oyun dışı süreçlere ekleyerek katılımı ve tekrar eden davranışı artırma yöntemidir.

Ö

Ödeme Acısı (Pain of Paying) Nedir?: Ödeme acısı, tüketicinin para öderken hissettiği psikolojik rahatsızlıktır. Nakit ödemede daha güçlü, kartla, temassız ya da kayıtlı kartla ödemede daha zayıf hissedildiği kabul edilir.
Ödeme Geçidi (Payment Gateway) Nedir?: Ödeme geçidi, e-ticaret sitesinde müşterinin girdiği ödeme bilgilerini güvenli biçimde alıp banka ve kart ağlarına ileten, yanıtı tekrar siteye döndüren ve farklı ödeme yöntemlerini tek entegrasyonla sunan teknik…
Ödeme Linki Nedir?: Ödeme linki, satıcının belirli bir tutar için oluşturup SMS, e-posta veya mesajlaşma uygulamasıyla gönderdiği, müşterinin web sitesi olmadan kartla ödeme yapmasını sağlayan bağlantıdır.
Ödeme Yöntemi Karması (Payment Mix) Nedir?: Ödeme yöntemi karması, bir perakendecinin cirosunun nakit, kredi kartı, banka kartı, yemek kartı, dijital cüzdan, havale ve kapıda ödeme gibi yöntemlere hangi oranlarda dağıldığını gösteren analizdir.
Ödül Oranı (Reward Rate) Nedir?: Ödül oranı, bir sadakat programında müşterinin yaptığı harcamaya karşılık geri kazandığı ödül değerinin harcama tutarına oranıdır ve programın müşteri gözündeki cömertliğini gösterir.
Öğrenci İndirimi Programı Nedir?: Öğrenci indirimi programı, perakendecinin öğrenci olduğunu doğrulayan müşterilere belirli ürünlerde ya da tüm sepette sürekli veya dönemsel indirim tanıdığı hedefli fiyat ve sadakat uygulamasıdır.
ÖKC (Ödeme Kaydedici Cihaz) Nedir?: ÖKC (ödeme kaydedici cihaz), perakende satışlarda mali fiş düzenleyen, satış verilerini mali hafızasında saklayan ve yeni nesil modellerde bu verileri Gelir İdaresi Başkanlığına elektronik olarak ileten cihazdır.
Ölçüye Kesim Hizmeti Nedir?: Ölçüye kesim hizmeti, yapı marketlerin ve ev tekstili mağazalarının ahşap levha, cam, profil, kumaş ya da halı gibi ürünleri müşterinin verdiği ölçüye göre mağazada kestiği hizmettir.
Ölü Alan (Dead Zone) Nedir?: Ölü alan, mağazada müşterilerin nadiren uğradığı, göz ucuyla bile az baktığı ve bu nedenle metrekare başına satışın mağaza ortalamasının belirgin biçimde altında kaldığı bölgedir.
Ölü AVM (Dead Mall) Nedir?: Ölü AVM, ziyaretçi sayısı ve doluluk oranı ciddi biçimde düşmüş, çapa kiracılarını kaybetmiş ve mağazalarının büyük kısmı boş kalmış alışveriş merkezini tanımlayan kavramdır.
Ölü Stok (Dead Stock) Nedir?: Ölü stok, uzun süredir hiç satılmayan ya da satılma ihtimali çok düşük olan, depoda ya da rafta bekleyerek sermaye ve alan bağlayan stoktur.
Ön Bilgilendirme Formu Nedir?: Ön bilgilendirme formu, mesafeli satışlarda sözleşme kurulmadan önce satıcının tüketiciye ürün, fiyat, teslimat, ödeme ve cayma hakkı gibi konularda vermek zorunda olduğu bilgileri içeren belgedir.
Ön Marj (Front Margin) Nedir?: Ön marj, perakendecinin bir ürünü satış fiyatı ile fatura üzerindeki net alış fiyatı arasındaki farktan elde ettiği kârdır; yıl sonu primleri ve hizmet bedelleri gibi fatura dışı gelirleri kapsamaz.
Ön Provizyon (Pre-Authorization) Nedir?: Ön provizyon, kart sahibinin limitinden belirli bir tutarın işlem kesinleşmeden geçici olarak bloke edilmesi ve gerçek tutar belli olunca bu blokajın tahsilata çevrilmesi ya da kaldırılmasıdır.
Ön Sipariş (Pre-Order) Nedir?: Ön sipariş, henüz piyasaya çıkmamış ya da stoğa girmemiş bir ürünün, satış tarihinden önce müşteri tarafından ödeme veya kapora karşılığında ayırtılmasıdır; ürün satışa çıktığında öncelikli olarak gönderilir.
Ön Yüz Besin Etiketlemesi (FOP) Nedir?: Ön yüz besin etiketlemesi (FOP), enerji, şeker, yağ ve tuz gibi temel beslenme bilgilerinin ambalajın ön yüzünde renk, simge ya da puanla kısaca gösterilerek tüketicinin raf önünde hızlı karar vermesini sağlayan…
Öneri Motoru (Recommendation Engine) Nedir?: Öneri motoru, müşterinin geçmiş davranışlarına, benzer müşterilerin tercihlerine ve ürün özelliklerine bakarak her kişiye ilgisini çekebilecek ürünleri otomatik olarak seçip gösteren yazılımdır.
Örtülü Reklam Nedir?: Örtülü reklam, bir ürün ya da markanın tanıtımının reklam olduğu açıkça belirtilmeden haber, içerik, dizi sahnesi veya sosyal medya paylaşımı içine gizlenerek yapılmasıdır.
ÖTV (Özel Tüketim Vergisi) Nedir?: ÖTV (özel tüketim vergisi), akaryakıt, motorlu taşıtlar, tütün ürünleri, alkollü içecekler ve bazı dayanıklı tüketim malları gibi kanunda listelenen ürünlerden, genellikle üretici ya da ithalatçı aşamasında bir kez…
Özel Gün Pazarlaması Nedir?: Özel gün pazarlaması, Anneler Günü, Babalar Günü, Sevgililer Günü, bayramlar ve yılbaşı gibi takvimdeki belirli günler etrafında ürün, kampanya ve iletişim planlayarak hediye ve kutlama talebinden pay alma çalışmasıdır.
Özel Marka Fiyat Farkı (Private Label Price Gap) Nedir?: Özel marka fiyat farkı, perakendecinin kendi markalı ürünü ile aynı kategorideki üretici markası arasındaki fiyat farkıdır; genellikle yüzde olarak ifade edilir ve özel marka stratejisinin temel ayarlarından biridir.
Özel Marka Penetrasyonu Nedir?: Özel marka penetrasyonu, bir perakendecinin toplam satışları içinde kendi markasıyla sattığı ürünlerin payını ya da bu ürünleri satın alan müşterilerin oranını gösteren göstergedir.
Özel Marka Ürün Şartnamesi Nedir?: Özel marka ürün şartnamesi, perakendecinin kendi markasıyla üretilecek ürünün içeriğini, kalite değerlerini, ambalajını, etiketini ve test koşullarını üreticiye yazılı olarak tanımladığı teknik belgedir.
Özel Sipariş (Special Order) Nedir?: Özel sipariş (special order), mağazanın stokta tutmadığı ya da müşteriye özel ölçü, renk veya modelde istenen ürünü, müşteri adına tedarikçiden sipariş edip belirli bir sürede teslim etmesidir.

P

Packshot (Ürün Fotoğrafı) Nedir?: Packshot, bir ürünün genellikle beyaz ya da düz zemin önünde, dekor ve model olmadan, ürünü net ve gerçek renkleriyle gösterecek şekilde çekilmiş standart katalog fotoğrafıdır.
Pain Point (Müşteri Sorun Noktası) Nedir?: Pain point, müşterinin bir ürünü ararken, satın alırken ya da kullanırken karşılaştığı ve memnuniyetsizlik, zaman kaybı ya da ek maliyet yaratan somut sorun noktasıdır.
Paket Servis Kanalı (Delivery) Nedir?: Paket servis kanalı, restoran, kafe, fırın ya da hızlı servis işletmelerinin yiyecek ve içeceklerini müşterinin adresine teslim ederek sattığı ve kendi kuryesi ya da sipariş platformları aracılığıyla yürüttüğü satış…
Paketleme Görevlisi (Bagger) Nedir?: Paketleme görevlisi, market ve hipermarket kasalarında müşterinin okutulan ürünlerini poşete yerleştiren, kasanın daha hızlı akmasını sağlayan ve gerektiğinde müşteriye taşımada yardım eden çalışandır.
Palet Havuzu (Pallet Pooling) Nedir?: Palet havuzu, paletlerin üretici ya da perakendeci tarafından satın alınmak yerine bir havuz işletmecisinden kiralandığı, kullanım sonrası toplanıp onarılarak yeniden dolaşıma sokulduğu ortak palet sistemidir.
Palet Konfigürasyonu (Ti-Hi) Nedir?: Palet konfigürasyonu (Ti-Hi), bir palette her katta kaç koli bulunduğunu (Ti) ve kaç kat koli dizildiğini (Hi) gösteren, palet başına toplam koli sayısını ve palet yüksekliğini belirleyen yükleme düzenidir.
Palet Teşhir Nedir?: Palet teşhir, ürünlerin depodan geldiği palet üzerinde, rafa aktarılmadan doğrudan satış alanında sergilenmesidir; özellikle indirim marketleri ve toptan satış mağazalarında yaygındır.
Panik Alımı (Panic Buying) Nedir?: Panik alımı (panic buying), kıtlık, zam ya da kriz beklentisiyle tüketicilerin temel ürünleri olağan ihtiyacının çok üzerinde satın alması ve raflarda ani boşalmalara yol açmasıdır.
PAO (Açıldıktan Sonra Kullanım Süresi) Nedir?: PAO (Period After Opening), kozmetik ürünün ambalajı açıldıktan sonra güvenle kullanılabileceği süreyi gösteren, açık kavanoz simgesi ve yanındaki "12M" gibi ay ifadesiyle belirtilen işarettir.
Para Nakil Hizmeti (Cash-in-Transit) Nedir?: Para nakil hizmeti, mağazalarda biriken nakdin zırhlı araç ve silahlı güvenlik personeliyle toplanıp bankaya ya da sayım merkezine, gerektiğinde bozuk paranın da mağazaya taşınmasıdır.
Parafarmasi Nedir?: Parafarmasi, eczanelerde ilaç dışında satılan dermokozmetik, bebek bakım, gıda takviyesi, medikal cihaz ve kişisel bakım ürünlerinin oluşturduğu ürün grubunu ve bu ürünlerin satıldığı kanalı ifade eder.
Paralel İthalat Nedir?: Paralel ithalat, orijinal markalı bir ürünün marka sahibinin yetkili distribütörü dışında başka bir ülkeden satın alınarak ithal edilmesi ve resmi dağıtım kanalı dışında satılmasıdır.
Parçalı Ödeme (Split Tender) Nedir?: Parçalı ödeme, tek bir alışverişin bedelinin birden fazla ödeme aracıyla, örneğin bir kısmının nakit, bir kısmının kredi kartı, hediye kartı ya da yemek kartıyla ödenmesidir.
Pareto Analizi (80/20 Kuralı) Nedir?: Pareto analizi, sonuçların büyük kısmının az sayıda nedenden kaynaklandığı gözlemine dayanan sıralama yöntemidir; perakendede satışın çoğunu getiren az sayıdaki ürünü ya da müşteriyi bulmak için kullanılır.
Parfümeri Nedir?: Parfümeri, ağırlıklı olarak parfüm, makyaj ve cilt bakımı ürünlerini satan, prestij markalara yer veren ve satışta danışmanlık ile deneme hizmetini öne çıkaran uzman perakende mağazasıdır.
Pas Nedir? (Mağazacılıkta): PAS, mağazacılıkta müşterinin dolaştığı ve ürünlerin sergilendiği aktif satış alanını ifade eder; depo, ofis ve kasa arkası gibi operasyon alanları bu metrekareye dahil edilmez.
Pasaj (Alışveriş Pasajı) Nedir?: Pasaj, iki cadde ya da sokağı birbirine bağlayan, üstü kapalı ya da açık bir geçidin iki yanına dizilmiş dükkânlardan oluşan alışveriş yapısıdır; şehir merkezlerinde AVM'lerden önce yaygın olan bir perakende formatıdır.
Path to Purchase (Satın Alma Yolu) Nedir?: Path to purchase, tüketicinin bir ihtiyacı fark etmesinden ürünü satın almasına kadar geçtiği araştırma, karşılaştırma, mağaza seçimi ve raf önü karar aşamalarının tümünü ifade eden satın alma yoludur.
Pazar Payı (Market Share) Nedir?: Pazar payı, bir şirketin, markanın ya da ürünün belirli bir pazardaki toplam satışlar içinde aldığı yüzdedir; ciro ya da adet bazında hesaplanır ve rekabet gücünün temel göstergesidir.
Pazaryeri (Marketplace) Nedir?: Pazaryeri, birçok bağımsız satıcının ürünlerini aynı dijital platform üzerinden tüketicilere sattığı, platformun ise altyapı, ödeme, müşteri trafiği ve çoğu zaman lojistik hizmeti karşılığında komisyon aldığı e-ticaret…
Pazaryeri Bölünmüş Ödeme (Split Payment) Nedir?: Pazaryeri bölünmüş ödeme, müşterinin tek seferde yaptığı ödemenin pazaryeri komisyonu ve satıcı payları olarak otomatik ayrıştırılıp ilgili hesaplara dağıtılmasını sağlayan ödeme modelidir.
Pazaryeri Entegrasyonu Nedir?: Pazaryeri entegrasyonu, satıcının ürün, stok, fiyat ve sipariş bilgilerini kendi sistemi ile bir veya birden çok pazaryeri arasında otomatik olarak eşitleyen yazılım bağlantısıdır.
Pazaryeri Fulfillment Hizmeti Nedir?: Pazaryeri fulfillment hizmeti, satıcının ürünlerini pazaryerinin ya da anlaşmalı lojistik firmasının deposunda tuttuğu, siparişlerin depolanma, toplama, paketleme, kargolama ve iade işlemlerinin platform tarafından…
Pazaryeri Kategori Onayı (Gated Category) Nedir?: Pazaryeri kategori onayı, bir pazaryerinde belirli ürün gruplarında satış yapabilmek için satıcının genel kabulün ötesinde ek belge, yetki veya performans şartlarını karşılayarak platformdan ayrıca izin almasıdır.
Pazaryeri Komisyonu Nedir?: Pazaryeri komisyonu, bir satıcının pazaryeri platformu üzerinden yaptığı her satış için platforma ödediği, genellikle satış tutarının belirli bir yüzdesi olarak kategoriye göre belirlenen hizmet bedelidir.
Pazaryerinde Yasaklı Ürünler Nedir?: Pazaryerinde yasaklı ürünler, mevzuat ya da platform politikası nedeniyle çevrim içi pazaryerlerinde listelenemeyen, satışı yasak veya ön onaya bağlı olan ürünlerin listesidir.
PCI DSS (Kart Verisi Güvenlik Standardı) Nedir?: PCI DSS, kart bilgisini işleyen, ileten veya saklayan tüm işletmelerin uyması gereken, ödeme kartı verisinin korunmasına yönelik uluslararası veri güvenliği standardıdır.
PDP (Ürün Detay Sayfası) Nedir?: PDP (Product Detail Page), e-ticaret sitesinde tek bir ürünün görsellerini, fiyatını, açıklamasını, varyantlarını, stok ve teslimat bilgisini, yorumlarını ve sepete ekle butonunu içeren ürün detay sayfasıdır.
Peak-End Kuralı Nedir?: Peak-end kuralı, insanların bir deneyimi bütünüyle değil, en yoğun anı (zirve) ve son anı üzerinden hatırlayıp değerlendirmesini anlatan davranışsal ekonomi kavramıdır.
Peg Sergileme (Askılı Sergileme) Nedir?: Peg sergileme, delikli panellere takılan metal kancalara askı delikli ürün ambalajlarının asılarak sergilenmesidir. Aksesuar, hırdavat, oyuncak ve kişisel bakım ürünlerinde yaygın kullanılır.
Perakende Envanter Yöntemi (Retail Inventory Method) Nedir?: Perakende envanter yöntemi, stoğun satış fiyatı üzerinden tutulup maliyet/satış fiyatı oranı kullanılarak maliyet değerine çevrildiği, çok sayıda ürün satan perakendecilere özgü stok değerleme yöntemidir.
Perakende Medya (Retail Media) Nedir?: Perakende medya, perakendecilerin web sitesi, uygulama, mağaza ekranları ve müşteri verisi gibi kendi varlıklarını markalara reklam alanı olarak sunduğu ve reklamların satışa etkisini ölçtüğü reklam modelidir.
Perakende Mobil Uygulaması (Retail App) Nedir?: Perakende mobil uygulaması, bir perakendecinin müşterilerine online alışveriş, sadakat programı, dijital kupon, mağaza bulucu ve mağaza içi hizmetleri tek bir yerde sunduğu, telefona indirilen kendi uygulamasıdır.
Perakende Nedir?: Perakende, ürün ve hizmetlerin üretici ya da toptancıdan alınarak kişisel kullanım amacıyla nihai tüketiciye, genellikle küçük miktarlarda satılmasıdır; tedarik zincirinin tüketiciyle buluştuğu son halkadır.
Perakende Paneli (Retail Audit) Nedir?: Perakende paneli, temsili bir mağaza örnekleminden düzenli olarak satış, fiyat ve stok verisi toplanarak pazarın büyüklüğünü, markaların payını ve dağılımını ölçen sürekli araştırmadır.
Perakende Satış Hacim Endeksi Nedir?: Perakende satış hacim endeksi, perakende ticaret sektöründe fiyat etkisinden arındırılmış satış miktarındaki değişimi ölçen ve Türkiye'de TÜİK tarafından aylık olarak yayımlanan göstergedir.
Perakende Ticaret Güven Endeksi Nedir?: Perakende ticaret güven endeksi, perakende işletmelerinin son dönemdeki satışlarına, mevcut stok düzeyine ve önümüzdeki dönem beklentilerine dair değerlendirmelerinden üretilen öncü göstergedir.
Perakende Ticarette Uygulanacak İlke ve Kurallar Yönetmeliği Nedir?: Perakende Ticarette Uygulanacak İlke ve Kurallar Yönetmeliği, 6585 sayılı Kanun'a dayanan ve indirimli satışlar, kampanyalar, özel markalı ürünler ile perakendeci-tedarikçi ilişkilerine dair uygulama kurallarını…
Perakendecilik Nedir?: Perakendecilik, ürün ve hizmetlerin nihai tüketiciye satışını planlama, yönetme ve gerçekleştirme faaliyetlerinin bütünüdür; ürün seçiminden fiyatlandırmaya ve müşteri ilişkilerine kadar uzanır.
Perde Ölçü-Dikim Hizmeti Nedir?: Perde ölçü-dikim hizmeti, ev tekstili mağazasının pencereyi yerinde ölçüp seçilen kumaşı bu ölçüye göre diktirmesi ve çoğu zaman montajla birlikte teslim etmesidir.
Perfect Store (Mükemmel Mağaza) Nedir?: Perfect store (mükemmel mağaza), bir FMCG üreticisinin ürünlerinin satış noktasında nasıl bulunması, sergilenmesi ve fiyatlanması gerektiğini tanımlayan ve sahada puanlanan uygulama standardıdır.
Personal Shopper (Kişisel Alışveriş Danışmanı) Nedir?: Personal shopper, müşterinin zevkine, bütçesine ve ihtiyacına göre ürün seçen, kombin öneren ve alışveriş sürecini müşteri adına planlayan kişisel alışveriş danışmanıdır.
Personel Çanta Kontrolü Nedir?: Personel çanta kontrolü, mağaza çalışanlarının vardiya sonunda ya da mağazadan çıkarken çantalarının ve taşıdıkları eşyaların, şirket politikasına göre bir yönetici veya güvenlik görevlisince kontrol edilmesidir.
Personel Devir Hızı (Employee Turnover) Nedir?: Personel devir hızı, belirli bir dönemde işten ayrılan çalışan sayısının o dönemdeki ortalama çalışan sayısına oranıdır ve bir işletmenin çalışanlarını ne ölçüde elde tutabildiğini gösterir.
Personel Gideri Oranı Nedir?: Personel gideri oranı, bir mağazanın ya da perakende şirketinin belirli bir dönemdeki toplam personel maliyetinin aynı dönemdeki net satışlara oranıdır ve iş gücü verimliliğinin temel göstergelerinden biridir.
Personel-Trafik Oranı (Staff-to-Traffic) Nedir?: Personel-trafik oranı, belirli bir zaman diliminde mağazaya giren ziyaretçi sayısının o saatte sahada çalışan personel sayısına oranıdır; vardiya planının müşteri yoğunluğuna uyumunu gösterir.
Peşin Fiyatına Taksit Nedir?: Peşin fiyatına taksit, perakendecinin kredi kartıyla yapılan alışverişi vade farkı eklemeden, ürünün peşin fiyatı üzerinden birkaç eşit taksite bölmesidir; taksitlendirmenin maliyetini genellikle satıcı üstlenir.
Pester Power (Çocuk Israrı Etkisi) Nedir?: Pester power, çocukların ebeveynleriyle alışveriş yaparken belirli ürünleri ısrarla istemesiyle ailenin satın alma kararlarını etkileme gücüdür ve Türkçede çocuk ısrarı etkisi olarak da anılır.
Pestisit Kalıntı Analizi Nedir?: Pestisit kalıntı analizi, meyve, sebze ve diğer tarım ürünlerinde tarım ilacı kalıntısı bulunup bulunmadığının ve kalıntı düzeyinin yasal sınırlar içinde olup olmadığının akredite laboratuvarlarda test edilmesidir.
Pet Dostu Mağaza Nedir?: Pet dostu mağaza, müşterilerin evcil hayvanlarıyla birlikte girebildiği, bunun için su kabı, tasma bağlama noktası ve davranış kuralları gibi düzenlemeler yapmış perakende noktasıdır.
Pet Kuaförü (Pet Grooming) Nedir?: Pet kuaförü, kedi ve köpeklere yıkama, tıraş, tırnak kesimi ve tüy bakımı yapan hizmettir; pet shoplarda randevulu çalışarak mağazaya düzenli trafik ve ek satış getirir.
Pet Shop (Evcil Hayvan Mağazası) Nedir?: Pet shop, kedi ve köpek maması, kum, aksesuar, akvaryum ve kuş ürünleri gibi evcil hayvan ihtiyaçlarını satan, bazen bakım hizmeti de sunan uzman perakende mağazasıdır.
Pet Shop'ta Kedi-Köpek Satış Yasağı Nedir?: Pet shop'ta kedi-köpek satış yasağı, Türkiye'de evcil hayvan mağazalarının kedi ve köpek satmasını yasaklayan, 2021'de Hayvanları Koruma Kanunu'nda yapılan değişiklikle getirilen kuraldır.
Phygital (Fiziksel-Dijital Deneyim) Nedir?: Phygital, fiziksel mağaza deneyimiyle dijital araçların aynı alışveriş anında birleştirilmesini anlatan, "physical" ve "digital" kelimelerinden türetilmiş bir perakende kavramıdır.
Pick-to-Light (Işıkla Toplama) Nedir?: Pick-to-light, depo raflarındaki raf gözlerine yerleştirilen ışıklı göstergelerin toplayıcıya hangi gözden kaç adet ürün alacağını gösterdiği, kâğıtsız ve hızlı bir sipariş toplama teknolojisidir.
Pilot Mağaza (Lab Store) Nedir?: Pilot mağaza, perakendecinin yeni bir format, teknoloji, yerleşim ya da hizmeti zincirin geneline yaymadan önce gerçek müşterilerle denediği ve sonuçlarını ölçtüğü mağazadır.
PIM (Ürün Bilgi Yönetimi) Nedir?: PIM, ürün adı, açıklama, teknik özellik, görsel ve kategori gibi ürün içeriklerini tek merkezde toplayan, zenginleştiren ve tüm satış kanallarına tutarlı biçimde dağıtan ürün bilgi yönetimi sistemidir.
Piramit Sergileme Nedir?: Piramit sergileme, ürünlerin ya da teşhir öğelerinin tabanda geniş, yukarı doğru daralan üçgen bir kurguyla dizildiği, gözü en tepedeki odak ürüne yönlendiren görsel düzenleme tekniğidir.
Piyasa Gözetimi ve Denetimi (PGD) Nedir?: Piyasa gözetimi ve denetimi (PGD), piyasaya arz edilen ürünlerin teknik düzenlemelere ve güvenlik şartlarına uygunluğunun yetkili kamu kurumlarınca kontrol edildiği ve gerektiğinde önlem alındığı sistemdir.
Pırlanta Sertifikası Nedir?: Pırlanta sertifikası, bağımsız bir gemoloji laboratuvarının taşın karat, renk, berraklık, kesim ve ölçülerini inceleyerek düzenlediği, taşın özelliklerini belgeleyen değerlendirme raporudur.
Planogram Nedir?: Planogram, ürünlerin mağaza raflarında hangi sırayla, kaç yüzle ve hangi yükseklikte dizileceğini gösteren görsel yerleşim planıdır; kategori yönetimi kararlarının rafa uygulanmasını sağlar.
Planogram Uyumu (Planogram Compliance) Nedir?: Planogram uyumu, mağaza raflarındaki ürün yerleşiminin merkezde hazırlanan planograma ne ölçüde uyduğunu gösterir. Genellikle doğru konumda ve doğru yüz sayısıyla duran ürünlerin oranıyla ölçülür.
Plastik Poşet Ücreti Nedir?: Plastik poşet ücreti, Türkiye'de satış noktalarında müşteriye verilen plastik alışveriş poşetlerinin ücretsiz dağıtılmasının yasaklanıp bedel karşılığında satılmasını öngören, poşet kullanımını azaltmaya yönelik…
PLP (Ürün Listeleme Sayfası) Nedir?: PLP (Product Listing Page), e-ticaret sitesinde bir kategoriye, aramaya ya da kampanyaya ait ürünlerin görsel, ad ve fiyatlarıyla liste veya ızgara düzeninde gösterildiği, filtreleme ve sıralama yapılabilen ürün…
PLU (Ürün Fiyat Sorgu Kodu) Nedir?: PLU, barkodu olmayan ya da tartılarak satılan ürünlerin kasada veya terazide fiyatını çağırmak için kullanılan kısa ürün kodudur; en çok meyve, sebze, şarküteri ve fırın reyonlarında görülür.
PMP (Fiyatı Basılı Ambalaj) Nedir?: PMP (price marked pack), tavsiye edilen satış fiyatının üretici tarafından doğrudan ambalajın üzerine basıldığı, çoğunlukla bakkal ve küçük marketlerde satılan ürün ambalajıdır.
POP Malzemesi (Point of Purchase) Nedir?: POP malzemesi, satın alma kararının verildiği satış noktasında ürüne dikkat çekmek, bilgi vermek veya kampanya duyurmak için kullanılan stand, afiş, raf materyali ve teşhir ünitelerinin genel adıdır.
Pop-Up Store Nedir?: Pop-up store, bir markanın ya da perakendecinin birkaç günden birkaç aya kadar sınırlı bir süre için açtığı geçici mağazadır; lansman, test ve marka bilinirliği amacıyla kullanılır.
Porsiyon Kontrolü Nedir?: Porsiyon kontrolü, restoran ve kafelerde her ürünün tabağa standart gramaj, adet ve ölçüyle konmasını sağlayarak maliyeti, fireyi ve ürün tutarlılığını yöneten uygulamadır.
POS (Point of Sale) Nedir?: POS (Point of Sale), satış işleminin gerçekleştiği nokta ile bu işlemi kaydeden kasa donanımı ve yazılımının bütünüdür; ödeme alır, fiş düzenler ve satış ile stok verisini üretir.
POS Mutabakatı (Slip Mutabakatı) Nedir?: POS mutabakatı, mağaza kasalarında kartla yapılan satışların, banka POS cihazlarının gün sonu raporları ve banka hesabına geçen tutarlarla karşılaştırılarak farkların tespit edilmesi ve kapatılmasıdır.
POSA Kart (Kasada Aktive Edilen Kart) Nedir?: POSA kart, market ve elektronik mağazalarında rafta değersiz olarak sergilenen, ancak kasada okutulup ödemesi alındığı anda bakiyesi aktive edilen hediye, oyun, uygulama mağazası ya da ön ödemeli karttır.
PPA (Fiyat Paket Mimarisi) Nedir?: PPA (Price Pack Architecture), bir markanın ürünlerini hangi paket boyutlarında, hangi fiyat noktalarında ve hangi kanallarda sunacağını birlikte tasarladığı fiyat ve ambalaj yapısıdır.
Premiumlaşma (Premiumization) Nedir?: Premiumlaşma, bir kategoride tüketici talebinin ve üretici ile perakendeci tekliflerinin daha yüksek fiyatlı, daha nitelikli ürünlere doğru kaymasıyla oluşan yapısal eğilimdir.
Prestij Kozmetik (Selective Beauty) Nedir?: Prestij kozmetik, yüksek fiyat segmentinde konumlanan ve yalnızca markanın seçtiği parfümeri, büyük mağaza ve seyahat perakendesi noktalarında, genellikle danışman eşliğinde satılan kozmetik ve parfüm ürünleridir.
Prime Cost (Gıda ve İşçilik Maliyeti) Nedir?: Prime cost, bir restoranın ya da yeme içme işletmesinin satılan yiyecek ve içecek maliyeti ile toplam işçilik maliyetinin toplamıdır ve genellikle net satışlara oranla izlenir.
Prime Lokasyon Nedir?: Prime lokasyon, bir şehir ya da pazarda en yüksek yaya trafiğine, en güçlü kiracılara ve en yüksek kira seviyelerine sahip, perakende açısından en değerli kabul edilen konumdur.
Private Label Nedir?: Private label, perakendecinin kendi markasıyla sattığı, genellikle bir üreticiye fason olarak ürettirdiği ürünlerdir; Türkçede özel marka ya da perakendeci markası olarak da bilinir.
Progresif Cam Nedir?: Progresif cam, uzak, orta ve yakın mesafeyi tek camda kademeli geçişle gösteren çok odaklı gözlük camıdır; yakını görmekte zorlanan ve aynı zamanda uzak numarası olan kişilere önerilir.
Proje Satışı (Mutfak ve Banyo) Nedir?: Proje satışı, mutfak ve banyo mağazalarında ürünün raftan değil, ölçü, tasarım, teklif, üretim ve montaj adımlarından oluşan kişiye özel bir proje olarak satılmasıdır.
Promosyon Bağımlılığı (Deal Dependency) Nedir?: Promosyon bağımlılığı, bir ürünün ya da kategorinin satışlarının büyük bölümünün indirim dönemlerinde gerçekleşmesi ve müşterinin normal fiyattan almayı bırakarak kampanya beklemeye alışmasıdır.
Promosyon Marjı (Promo Margin) Nedir?: Promosyon marjı, indirimli ya da kampanyalı satışlardan elde edilen brüt kârın, tedarikçi kampanya katkıları dahil edilerek ciroya oranlanmasıyla bulunan kampanya kârlılığı ölçüsüdür.
Promosyon Ön Stoklaması (Pre-Build) Nedir?: Promosyon ön stoklaması, büyük bir kampanya ya da aktüel ürün satışı öncesinde beklenen ek talebi karşılamak için ürünlerin dağıtım merkezinde ve mağazalarda önceden biriktirilmesidir.
Promosyon Sonrası Değerlendirme (Post-Event Analysis) Nedir?: Promosyon sonrası değerlendirme, bir kampanya bittikten sonra ek satış, kârlılık, kanibalizasyon ve stok etkilerinin veriyle ölçülerek kampanyanın gerçekten işe yarayıp yaramadığının belirlendiği analizdir.
Promosyon Sonrası Düşüş (Post-Promotion Dip) Nedir?: Promosyon sonrası düşüş, bir kampanya bittikten sonraki haftalarda ürünün satışlarının normal seviyesinin altına inmesidir; müşterilerin kampanyada stok yapması ve alımlarını öne çekmesinden kaynaklanır.
Promosyon Takvimi Nedir?: Promosyon takvimi, perakendecinin yıl, çeyrek ya da hafta bazında hangi ürün ve kategorilerde hangi kampanyaların ne zaman yapılacağını, broşür ve teşhir planlarıyla birlikte gösteren planlama aracıdır.
Promosyon Uyumu (Promo Compliance) Nedir?: Promosyon uyumu (promo compliance), merkezde planlanan kampanyaların mağazalarda doğru fiyat, doğru etiket, doğru teşhir ve yeterli stokla, zamanında uygulanma oranıdır.
Promosyon Yoğunluğu (Promo Intensity) Nedir?: Promosyon yoğunluğu, bir perakendecinin, kategorinin ya da markanın toplam satışları içinde indirim, kampanya veya promosyon kapsamında gerçekleşen satışların payını gösteren orandır.
Promotör Nedir?: Promotör, bir üretici ya da ajans adına mağazada belirli bir markanın ürünlerini tanıtan, tadım ya da deneme yaptıran ve müşteriyi satın almaya yönlendiren saha çalışanıdır.
Prop (Vitrin Dekor Malzemesi) Nedir?: Prop, vitrinde ya da mağaza teşhirinde satılan ürün olmayan, kurguya tema, ölçek ve hikâye katmak için kullanılan dekor malzemesidir; mobilya, bitki, heykel ya da sezon objeleri olabilir.
Provizyon Onay Oranı (Authorization Rate) Nedir?: Provizyon onay oranı, perakendecinin kartlı ödeme için bankaya gönderdiği provizyon taleplerinden onaylananların toplam talebe oranıdır; özellikle e-ticarette kaybedilen satışları gösteren temel ödeme göstergesidir.
Psikolojik Fiyatlandırma Nedir?: Psikolojik fiyatlandırma, fiyatların tüketicinin algısını etkileyecek biçimde belirlenmesidir; 99 ile biten fiyatlar, yuvarlak prestij fiyatları ve çapa fiyatlar en bilinen örneklerdir.
Puan Çarpanı Kampanyası (Points Multiplier) Nedir?: Puan çarpanı kampanyası, sadakat programı üyelerine belirli ürünlerde, günlerde ya da harcama koşullarında normal puanın iki, üç veya daha fazla katını veren süreli promosyon uygulamasıdır.
Puan Kullanım Oranı (Redemption Rate) Nedir?: Puan kullanım oranı (redemption rate), sadakat programında belirli bir dönemde dağıtılan puanların ne kadarının müşteriler tarafından indirim ya da ödül olarak harcandığını gösteren orandır.
Puanların Süresinin Dolması (Point Expiry) Nedir?: Puanların süresinin dolması, sadakat programında kazanılan puanların program kurallarında belirtilen süre içinde kullanılmadığında geçerliliğini yitirmesi ve hesaptan silinmesidir.
PUDO (Teslimat Noktası) Nedir?: PUDO (teslimat noktası), online siparişlerin müşterinin adresine götürülmek yerine market, kırtasiye, akaryakıt istasyonu gibi anlaşmalı bir işletmeye bırakıldığı ve müşterinin paketi uygun zamanda teslim aldığı ya da…
Pul Biriktirme Kampanyası (Continuity Program) Nedir?: Pul biriktirme kampanyası (continuity program), müşterinin belirli tutardaki her alışverişte pul ya da dijital puan topladığı ve yeterli sayıya ulaşınca tencere, bıçak seti gibi ürünleri indirimli ya da ücretsiz aldığı…
Purchase Order (PO) Nedir?: Purchase order (PO), perakendecinin tedarikçiye ürün, miktar, fiyat, teslim tarihi ve ödeme koşullarını bildirdiği resmi satın alma siparişidir; mal kabul ve fatura kontrolünün dayanağıdır.
Push-Pull Tedarik Stratejisi Nedir?: Push-pull tedarik stratejisi, ürünlerin tahmine dayalı olarak önceden üretilip mağazalara itildiği push yaklaşımı ile gerçek talep oluştukça çekildiği pull yaklaşımının tedarik zincirinin farklı aşamalarında birlikte…
Put-Away (Yerleştirme) Nedir?: Put-away (yerleştirme), mal kabulü tamamlanan ürünlerin depo içinde kendileri için belirlenen raf gözlerine taşınması, yerleştirilmesi ve bu konumun sistemde kayıt altına alınmasıdır.
PWP (Alışverişe İndirimli Ürün) Nedir?: PWP, belirli tutarda veya belirli üründen alışveriş yapan müşteriye başka bir ürünü indirimli fiyatla satın alma hakkı veren promosyon türüdür; kozmetik kontuarlarında ve mağaza zincirlerinde sık kullanılır.

Q

Q-Commerce (Hızlı Ticaret) Nedir?: Q-commerce (hızlı ticaret), market ve günlük ihtiyaç ürünlerinin sipariş verildikten sonra çoğunlukla dakikalar içinde, mahalle ölçeğindeki küçük depolardan kurye ile teslim edildiği e-ticaret modelidir.
QR Kod ile Ödeme Nedir?: QR kod ile ödeme, müşterinin kasada ya da ekranda gösterilen karekodu mobil bankacılık veya ödeme uygulamasıyla okutarak, ya da uygulamasında oluşturduğu kodu kasaya okutarak kart kullanmadan ödeme yapmasıdır.
QR Menü Nedir?: QR menü, restoran ve kafelerde masadaki QR kodun telefonla okutulmasıyla açılan, ürünleri, fiyatları, görselleri ve alerjen bilgilerini gösteren, bazen sipariş ve ödeme imkânı da sunan dijital menüdür.
QSR (Hızlı Servis Restoran) Nedir?: QSR (Quick Service Restaurant, hızlı servis restoran), sınırlı menüyle, tezgâhtan ya da kiosktan sipariş alınan ve yemeğin kısa sürede hazırlandığı, masaya servisin olmadığı restoran formatıdır.
Quick Response (Hızlı Yanıt Tedariki) Nedir?: Quick response, perakendecinin satış verisini tedarikçiyle hızla paylaşarak kısa teslim süreli, küçük partili ve sezon içinde yenilenen siparişlerle stoğu talebe göre ayarladığı tedarik yaklaşımıdır.

R

Raf Alanı Yönetimi (Space Management) Nedir?: Raf alanı yönetimi, mağazadaki sınırlı raf alanının kategoriler ve ürünler arasında satış, kâr ve stok ihtiyacına göre dağıtılması ve planogramlarla uygulanmasıdır.
Raf Ayırıcı (Shelf Divider) Nedir?: Raf ayırıcı, raf üzerinde farklı ürünlerin veya markaların arasına yerleştirilen, ürünlerin karışmasını ve devrilmesini önleyerek planogramdaki yüz sayısını koruyan şeffaf ya da plastik bölmedir.
Raf Bandı Nedir?: Raf bandı, mağaza raflarının ön kenarına takılan ve fiyat etiketlerini taşıyan plastik profildir; tedarikçilerin marka görseli basılı reklam şeritleri de aynı adla anılır.
Raf Etiketi Nedir?: Raf etiketi, ürünün durduğu rafın ön kenarında yer alan ve ürün adı, satış fiyatı, birim fiyatı ile barkod gibi bilgileri müşteriye gösteren kâğıt ya da elektronik etikettir.
Raf Görüntü Analizi (Image Recognition) Nedir?: Raf görüntü analizi, mağaza raflarının fotoğraf veya kamera görüntülerinden ürünlerin varlığını, yerleşimini, fiyat etiketini ve planograma uyumunu yapay zekâ ile otomatik olarak tespit etme yöntemidir.
Raf İtici Sistemi (Shelf Pusher) Nedir?: Raf itici sistemi (shelf pusher), raf üzerindeki ürünleri yaylı bir mekanizmayla sürekli ön kenara doğru iten ve rafın dolu görünmesini sağlayan raf ekipmanıdır.
Raf Kapasitesi (Shelf Capacity) Nedir?: Raf kapasitesi (shelf capacity), bir ürün için planogramda ayrılan raf alanına sığabilecek en fazla ürün adedidir; yüz sayısı, derinlik ve üst üste dizilebilen adetle hesaplanır.
Raf Körlüğü (Shelf Blindness) Nedir?: Raf körlüğü, raflarda çok sayıda benzer ambalaj, renk ve etiketle karşılaşan müşterinin ürünleri ayırt edememesi, yeni ürünleri ve kampanyaları fark etmeden geçip gitmesi durumudur.
Raf Metresi (Linear Meter) Nedir?: Raf metresi, bir kategoriye ya da ürüne ayrılan raf uzunluğunun metre cinsinden ölçüsüdür; raf sayısı da hesaba katılarak kategori alanını ve raf verimliliğini ölçmek için kullanılır.
Raf Modülü (Bay) Nedir?: Raf modülü, bir gondol ya da duvar rafının iki dikme arasında kalan standart genişlikteki bölümüdür ve planogram, alan dağılımı ve kategori büyüklüğü genellikle bu modül sayısıyla ifade edilir.
Raf Ömrü (Shelf Life) Nedir?: Raf ömrü (shelf life), bir ürünün belirtilen saklama koşullarında güvenliğini, tadını, görünüşünü ve diğer kalite özelliklerini koruduğu, üretimden itibaren hesaplanan süredir.
Raf Ömrü Uzatıcı Kaplama (Coating) Nedir?: Raf ömrü uzatıcı kaplama, meyve ve sebzelerin yüzeyine uygulanan, nem kaybını ve olgunlaşmayı yavaşlatan ince yenilebilir tabakadır; perakendede fireyi azaltmak ve ürünü rafta daha uzun tutmak için kullanılır.
Raf Payı (Share of Shelf) Nedir?: Raf payı, bir markanın ya da ürünün kategoriye ayrılan toplam raf alanı içinde kapladığı yüzdedir; genellikle yüz sayısı ya da raf uzunluğu üzerinden ölçülür.
Raf Reseti (Shelf Reset) Nedir?: Raf reseti (shelf reset), bir reyon ya da kategorideki ürünlerin raftan indirilip yeni planograma göre baştan dizilmesi, eklenen ve çıkarılan ürünlerin rafa yansıtılmasıdır.
Raf-Kasa Fiyat Uyumsuzluğu Nedir?: Raf-kasa fiyat uyumsuzluğu, bir ürünün raf etiketinde yazan fiyat ile kasada okutulduğunda sistemin uyguladığı fiyatın birbirinden farklı çıkmasıdır.
Raffle (Çekilişle Satın Alma Hakkı) Nedir?: Raffle, sınırlı sayıdaki bir ürünü satın alma hakkının, ilk gelen alır yöntemi yerine başvuranlar arasından çekilişle belirlenmesidir; spor ayakkabı ve sokak modası perakendesinde yaygındır.
Rafta Bulunurluk (On-Shelf Availability) Nedir?: Rafta bulunurluk, müşterinin almak istediği ürünü mağazaya geldiği anda rafta, satışa hazır biçimde bulabilme oranıdır ve stok tükenmesinin müşteri tarafındaki karşılığını ölçer.
Rain Check (Stok Bitince Fiyat Sözü) Nedir?: Rain check, kampanyalı ürün stokta kalmadığında perakendecinin müşteriye ürün yeniden geldiğinde aynı indirimli fiyattan alabileceğine dair verdiği yazılı sözdür; ABD perakendesinde yaygın bir uygulamadır.
Rakip Haritalama (Competitor Mapping) Nedir?: Rakip haritalama, bir perakendecinin kendi mağazalarını ve rakip mağazaları konum, format, büyüklük ve fiyat konumu bilgileriyle birlikte harita üzerinde göstererek rekabet yoğunluğunu analiz etmesidir.
Ramazan Kolisi Nedir?: Ramazan kolisi, un, şeker, yağ, bakliyat, makarna ve çay gibi temel gıda ürünlerinden oluşan, Ramazan ayında yardım amacıyla dağıtılmak üzere bireysel ve kurumsal müşterilere satılan hazır gıda paketidir.
Rampa Planlama (Dock Scheduling) Nedir?: Rampa planlama (Dock Scheduling), depo ve dağıtım merkezlerinde gelen ve giden araçlara yükleme-boşaltma rampası ile saat dilimi atayarak bekleme sürelerini ve yoğunluğu yöneten planlama yöntemidir.
Randevulu Alışveriş (Appointment Shopping) Nedir?: Randevulu alışveriş, müşterinin mağaza ziyaretini önceden belirli bir gün ve saate ayırttığı, bu sürede bir satış danışmanının yalnızca ona hizmet verdiği kişiselleştirilmiş satış modelidir.
Reçeteli Gözlük (Numaralı Gözlük) Nedir?: Reçeteli gözlük (numaralı gözlük), göz muayenesi sonucunda belirlenen numaraya göre camları hazırlanan ve optik mağazasında çerçeveye takılarak kişiye özel üretilen görme düzeltici gözlüktür.
Refranchising Nedir?: Refranchising, bir zincirin kendi işlettiği şirket mağazalarını franchise alanlara satarak franchise mağazasına dönüştürmesi ve böylece sermaye yükünü azaltıp royalty gelirine geçmesidir.
Reilly Perakende Çekim Kanunu Nedir?: Reilly perakende çekim kanunu, iki şehrin aradaki bir yerleşimden çektiği alışveriş miktarının nüfuslarıyla doğru, uzaklıklarının karesiyle ters orantılı olduğunu öne süren çekim modelidir.
Rekabet Yasağı Nedir?: Rekabet yasağı, bir tarafın sözleşme süresince ya da sona ermesinden sonra belirli bir süre karşı tarafla rekabet edecek faaliyette bulunmamayı veya rakip ürün satmamayı üstlendiği sözleşme hükmüdür.
Rekabetçi Fiyat Endeksi (Price Index) Nedir?: Rekabetçi fiyat endeksi, bir perakendecinin aynı ürünler için uyguladığı fiyatların seçilen rakiplerin fiyatlarına göre ne kadar yüksek ya da düşük olduğunu tek bir sayıyla gösteren karşılaştırma ölçüsüdür.
Reklam Kurulu Nedir?: Reklam Kurulu, Ticaret Bakanlığı bünyesinde ticari reklamları ve haksız ticari uygulamaları inceleyen, aykırı bulduğu reklamlar için durdurma, düzeltme ve idari para cezası kararı verebilen kuruldur.
Renk Bloklama (Color Blocking) Nedir?: Renk bloklama (color blocking), modada birbiriyle kontrast oluşturan düz renk parçalarının aynı kombin ya da üründe bir araya getirilmesi; mağazacılıkta ise ürünlerin raf ve askıda renk gruplarına göre dizilmesidir.
Renk Karıştırma (Boya Tinting) Nedir?: Renk karıştırma (boya tinting), boya mağazası ve yapı marketlerde baz boyaya renk pigmentlerinin makineyle eklenerek müşterinin seçtiği tonun satış noktasında hazırlanmasıdır.
Renkli Reçete (Kırmızı ve Yeşil Reçete) Nedir?: Renkli reçete, Türkiye'de uyuşturucu ve psikotrop gibi özel kontrole tabi ilaçların yazılıp eczanede verilmesinde kullanılan, kırmızı, yeşil, turuncu ve mor gibi renklerle ayrılan özel reçete türüdür.
Reorder Point Nedir?: Reorder point (yeniden sipariş noktası), bir ürünün stoğu düştüğünde yeni siparişin verilmesi gereken seviyedir; tedarik süresi boyunca beklenen satış ile emniyet stoğunun toplamından hesaplanır.
Replenishment (Stok Yenileme) Nedir?: Replenishment (stok yenileme), satılan ürünlerin yerine yenilerinin depoya ve mağaza raflarına zamanında ve doğru miktarda getirilmesi sürecidir; amacı ürünün sürekli bulunmasını sağlamaktır.
Reserve & Collect (Ayırt ve Mağazadan Al) Nedir?: Reserve & collect (ayırt ve mağazadan al), müşterinin ürünü online olarak ödeme yapmadan belirli bir mağazada ayırttığı, ardından mağazaya gidip görerek, deneyerek ödeme yapıp teslim aldığı hizmettir.
Retail Execution (Saha Uygulama Yazılımı) Nedir?: Retail execution, FMCG tedarikçilerinin saha ekiplerinin mağaza ziyaretlerini planladığı, raf ve teşhir uyumunu fotoğraf ve kontrol listeleriyle kaydettiği, sipariş aldığı mobil yazılım ve süreçtir.
Retail Media Network (Perakende Medya Ağı) Nedir?: Retail media network (perakende medya ağı), bir perakendecinin reklam envanterini, müşteri verisini, reklam satış ekibini ve ölçüm altyapısını bir araya getirerek markalara reklam hizmeti sunduğu yapıdır.
Retail Park (Perakende Parkı) Nedir?: Retail park, ortak bir otopark çevresinde açık hava düzeninde konumlanan, genellikle büyük metrekareli mağazalardan oluşan ve araçla ulaşıma göre tasarlanmış perakende merkezidir.
Retailing Nedir?: Retailing, İngilizcede perakendecilik; ürün ve hizmetlerin mağaza, e-ticaret, katalog ya da diğer kanallar aracılığıyla nihai tüketiciye satılması ve bu satışı mümkün kılan faaliyetlerin tümüdür.
Retailtainment Nedir?: Retailtainment, perakende ve eğlence kelimelerinden türetilmiş; mağaza ya da alışveriş merkezinde gösteri, oyun, konser ve etkinlik gibi eğlence unsurlarıyla ziyaretçi çekmeyi amaçlayan yaklaşımdır.
RevPASH (Saat Başına Koltuk Geliri) Nedir?: RevPASH (Revenue Per Available Seat Hour), bir restoranın belirli bir zaman diliminde mevcut her koltuk ve her saat başına elde ettiği geliri gösteren kapasite verimliliği ölçüsüdür.
Reyon Görevlisi Nedir?: Reyon görevlisi, mağazada belirli bir reyonun raf dolumundan, düzeninden, fiyat etiketlerinden, tarih kontrolünden ve müşterilere ürün konusunda yardımcı olmaktan sorumlu çalışandır.
Reyon Nedir?: Reyon, mağazada aynı kategoriye ya da birbirine yakın ürün gruplarına ayrılmış satış bölümüdür. Süt ürünleri reyonu, temizlik reyonu ya da kadın giyim reyonu gibi adlarla anılır.
Reyon Sıralı Toplama (Aisle-Ready Picking) Nedir?: Reyon sıralı toplama, dağıtım merkezinde mağaza siparişlerinin ürünlerin mağazadaki reyon ve raf sırasına göre gruplanarak toplanması ve böylece mağazada doğrudan raf dolumuna hazır gelmesidir.
Reyon Toparlama (Zoning) Nedir?: Reyon toparlama, raftaki ürünlerin öne çekilip hizalandığı, etiketlerin düzeltildiği ve yanlış yere bırakılan ürünlerin yerine konduğu, mağazanın düzenli görünmesini sağlayan rutin iştir.
Reyon Yöneticisi Ne İş Yapar? Maaşı & Görevleri: Reyon yöneticisi, mağaza içinde belirli bir ürün grubunun ya da departmanın satış, stok, düzen ve ekip performansından sorumlu olan, mağaza müdürüne bağlı çalışan yöneticidir.
RFID (Radyo Frekanslı Tanımlama) Nedir?: RFID, ürünlere veya kolilere yerleştirilen çipli etiketlerin radyo dalgalarıyla temas ve görüş hattı gerekmeden okunmasını sağlayan, stok sayımı ve ürün takibinde kullanılan tanımlama teknolojisidir.
RFM Analizi Nedir?: RFM analizi, müşterileri son alışveriş zamanı (Recency), alışveriş sıklığı (Frequency) ve harcama tutarı (Monetary) ölçütlerine göre puanlayıp segmentlere ayıran müşteri değerleme yöntemidir.
RGM (Gelir Büyüme Yönetimi) Nedir?: RGM (Revenue Growth Management), fiyatlandırma, promosyon, ürün ve paket yapısı ile ticari koşul kararlarını veriye dayalı olarak birlikte yöneterek kârlı büyüme sağlamayı amaçlayan yönetim disiplinidir.
RMA (İade Yetkilendirme) Nedir?: RMA (iade yetkilendirme), müşterinin iade ya da servis talebinin perakendeci veya satıcı tarafından kayda alınıp onaylanması ve iade gönderisine takip numarası verilmesi sürecidir.
RMU (AVM Koridor Satış Ünitesi) Nedir?: RMU (AVM koridor satış ünitesi), alışveriş merkezlerinin ortak alanlarında, koridor ortasında konumlanan, taşınabilir veya sabit küçük satış standıdır; genellikle kısa süreli kiralanır.
ROAS (Reklam Harcaması Getirisi) Nedir?: ROAS (Return on Ad Spend), bir reklam kampanyasından elde edilen gelirin o kampanyaya harcanan reklam bütçesine oranıdır ve harcanan her bir liranın ne kadar satış getirdiğini gösterir.
Roastery (Kavurmahane Konsepti) Nedir?: Roastery, kahve çekirdeğinin müşterinin gözü önünde mağaza içinde kavrulduğu, kafe, perakende ve deneyim alanını birleştiren büyük ölçekli kahve mağazası konseptidir.
Roll Konteyner (Roll Cage) Nedir?: Roll konteyner, dağıtım merkezinde hazırlanan ürünlerin mağazaya taşınmasında ve mağaza içinde reyonlara götürülmesinde kullanılan, tekerlekli, yanları kafesli metal taşıma arabasıdır.
Rota Optimizasyonu Nedir?: Rota optimizasyonu, mağaza sevkiyatı ya da müşteri teslimatı yapan araçların hangi adreslere hangi sırayla gideceğini; araç kapasitesi, teslimat saatleri ve trafik gibi kısıtları dikkate alarak en düşük maliyetle…
Royalty (Franchise Ciro Payı) Nedir?: Royalty (franchise ciro payı), franchise alanın markayı ve işletme sistemini kullanmaya devam etmesi karşılığında genellikle aylık olarak marka sahibine ödediği, çoğunlukla cironun yüzdesi şeklindeki süreli ödemedir.
RPC (Katlanabilir Plastik Kasa) Nedir?: RPC (Katlanabilir Plastik Kasa), meyve-sebze, et ve unlu mamul gibi taze ürünlerin üreticiden mağaza rafına kadar taşınmasında kullanılan, boşaldığında katlanıp yıkanarak tekrar kullanılan plastik kasadır.
RPT (RePeTe) Nedir?: RPT (repete), satılan ve stoğu azalan ya da tükenen ürünlerin yeniden sipariş edilmesidir; mağazacılıkta tekrar sipariş anlamında kullanılan bu kısaltma İngilizce repeat order ifadesinden gelir.
RPV (Ziyaret Başına Gelir) Nedir?: RPV (ziyaret başına gelir), bir e-ticaret sitesinin belirli bir dönemdeki toplam satış gelirinin ziyaret sayısına bölünmesiyle bulunan ve trafiğin parasal verimini gösteren ölçüdür.
RTO (Teslim Edilemeyip Geri Dönen Gönderi) Nedir?: RTO (Return to Origin), alıcıya teslim edilemeyen ve kargo firması tarafından gönderen satıcıya ya da depoya geri getirilen e-ticaret gönderisidir; adres hatası, ulaşılamayan alıcı ve kapıda reddedilen siparişler…
Ruj Etkisi (Lipstick Effect) Nedir?: Ruj etkisi, ekonomik sıkıntı dönemlerinde tüketicilerin büyük harcamaları ertelerken kendilerini ödüllendirmek için ruj, parfüm gibi küçük lüks ürünlere yönelmesini anlatan kavramdır.

S

S&OP (Satış ve Operasyon Planlama) Nedir?: S&OP (satış ve operasyon planlama), satış, pazarlama, satın alma, tedarik zinciri ve finans ekiplerinin her ay tek bir talep ve arz planında uzlaştığı, üst yönetimin onayladığı düzenli planlama sürecidir.
Saatlik Satış Dağılımı Nedir?: Saatlik satış dağılımı, bir mağazanın günlük cirosunun ve fiş sayısının açık olduğu saatlere nasıl yayıldığını gösteren, personel ve operasyon planlamasında kullanılan satış analizidir.
Sabit Kitap Fiyatı (Fixed Book Price) Nedir?: Sabit kitap fiyatı, yeni yayımlanan bir kitabın yayıncı tarafından belirlenen satış fiyatının belirli bir süre boyunca tüm satış noktalarında aynı kalmasını ve indirimlerin sınırlandırılmasını öngören düzenlemedir.
Sadakat Puanı Yükümlülüğü (Loyalty Liability) Nedir?: Sadakat puanı yükümlülüğü, perakendecinin müşterilerine verdiği ancak henüz kullanılmamış sadakat puanlarının parasal karşılığıdır; finansal tablolarda ileride yerine getirilecek bir borç olarak izlenir.
Safety Stock Nedir?: Safety stock (emniyet stoğu), beklenmedik talep artışlarına ve tedarik gecikmelerine karşı normal ihtiyacın üzerinde tutulan tampon stoktur; rafın boş kalma riskini azaltır.
Sağa Dönüş Eğilimi (Right-Hand Bias) Nedir?: Sağa dönüş eğilimi, mağazaya giren müşterilerin önemli bir kısmının ilk olarak sağ tarafa yönelmesi ve mağazayı saat yönünün tersine dolaşma eğilimidir; mağaza yerleşimi ve teşhir planlamasında dikkate alınır.
Sağlık Beyanı (Health Claim) Nedir?: Sağlık beyanı (health claim), bir gıdanın ya da içeriğinin sağlıkla ilişkili bir faydası olduğunu ifade eden, yalnızca mevzuatta izin verilen ifadelerle ve koşullarla kullanılabilen etiket ve reklam beyanıdır.
Saha Satış Temsilcisi Nedir?: Saha satış temsilcisi, bir üretici ya da distribütör adına belirli bir bölgedeki market, bakkal ve mağazaları düzenli ziyaret ederek sipariş alan, ürün dağıtımını ve tahsilatı takip eden satış çalışanıdır.
Sahaf (İkinci El Kitapçı) Nedir?: Sahaf, ikinci el, eski baskı ve nadir kitapları alıp satan kitapçıdır; fiyatı kitabın durumu, baskısı ve bulunabilirliği belirler, satış hem dükkânda hem online platformlarda yapılır.
Sahte Banknot Kontrolü Nedir?: Sahte banknot kontrolü, kasada nakit ödeme alınırken banknotların güvenlik özelliklerinin gözle, dokunarak ya da cihazla incelenerek sahte paranın kabul edilmesinin önlenmesidir.
Sahte Ürün Yorumu (Fake Review) Nedir?: Sahte ürün yorumu, ürünü gerçekten satın almamış ya da kullanmamış kişiler tarafından yazılan veya satıcı tarafından teşvik edilip gerçek deneyimi yansıtmayan, tüketiciyi yanıltan olumlu ya da olumsuz değerlendirmedir.
Sanal Deneme (Virtual Try-On) Nedir?: Sanal deneme, müşterinin giysi, gözlük, makyaj, ayakkabı veya aksesuarı fiziksel olarak denemeden kamera görüntüsü ya da fotoğrafı üzerinde dijital olarak görmesini sağlayan uygulamadır.
Sanal Kuyruk (Virtual Queue) Nedir?: Sanal kuyruk, müşterinin fiziksel olarak sırada beklemek yerine dijital bir sıra numarası alıp sırası yaklaşınca bildirim aldığı ya da e-ticaret sitesine yoğun anlarda sırayla kabul edildiği bekleme sistemidir.
Sanal Mağaza Turu Nedir?: Sanal mağaza turu, fiziksel bir mağazanın 360 derece görüntülerle ya da 3D modelle dijital ortama aktarılması ve müşterinin reyonlar arasında ekrandan gezinip ürünlere tıklayarak alışveriş yapabilmesidir.
Sanal POS Nedir?: Sanal POS, e-ticaret sitelerinin ve uygulamaların kredi ve banka kartıyla online ödeme alabilmesini sağlayan, bir banka ya da ödeme kuruluşu tarafından üye işyerine sunulan internet tabanlı ödeme altyapısıdır.
Sanal Restoran Markası (Virtual Brand) Nedir?: Sanal restoran markası, fiziksel bir salonu olmayan, var olan bir restoran ya da hayalet mutfakta üretilip yalnızca yemek siparişi platformları ve paket servis üzerinden satılan restoran markasıdır.
Satıcı Onboarding (Pazaryeri Satıcı Kabulü) Nedir?: Satıcı onboarding, bir pazaryerinin yeni satıcıyı başvurudan ilk satışa kadar belge kontrolü, sözleşme, entegrasyon, ürün yükleme ve eğitim adımlarından geçirerek platforma kabul ettiği süreçtir.
Satıcı Paneli (Seller Center) Nedir?: Satıcı paneli, pazaryerinde satış yapan işletmelerin ürün yükleme, fiyat ve stok güncelleme, sipariş yönetimi, iade, hakediş ve performans takibini yaptığı çevrim içi yönetim ekranıdır.
Satıcı Puanı (Seller Rating) Nedir?: Satıcı puanı, pazaryerinde bir satıcının müşteri değerlendirmeleri, zamanında kargo, iptal, iade ve şikâyet oranları gibi performans göstergelerinden hesaplanan ve satıcının güvenilirliğini gösteren puandır.
Satılmayan Ürünlerin İmha Yasağı Nedir?: Satılmayan ürünlerin imha yasağı, perakendeci ve markaların elde kalan yeni ürünleri yakarak ya da çöpe atarak yok etmesini yasaklayan, onları bağış, ikinci satış veya geri dönüşüme yönlendiren düzenlemelerdir.
Satın Alma Birliği (Buying Group) Nedir?: Satın alma birliği, bağımsız perakendecilerin ya da küçük zincirlerin tedarikçilerden daha iyi koşul almak için alımlarını ortak bir yapı altında birleştirdiği iş birliği modelidir.
Satın Alma Gücü Endeksi (Perakende Harcama Potansiyeli) Nedir?: Satın alma gücü endeksi, bir bölgedeki hanelerin perakende harcama potansiyelini ülke ortalamasına göre gösteren, yer seçimi ve çeşit planlamasında kullanılan göreli göstergedir.
Satın Alma Karar Süreci Nedir?: Satın alma karar süreci, tüketicinin bir ihtiyacı fark etmesinden ürünü satın alıp kullandıktan sonraki değerlendirmesine kadar geçtiği ihtiyaç, araştırma, karşılaştırma, satın alma ve satın alma sonrası aşamalardan…
Satın Alma Niyeti (Purchase Intent) Nedir?: Satın alma niyeti, bir tüketicinin belirli bir ürünü ya da markayı yakın gelecekte satın alma olasılığını ifade eder; anketlerle ölçülür ve dijital ortamda davranış sinyalleriyle tahmin edilir.
Satın Alma Ofisi (Buying Office) Nedir?: Satın alma ofisi, perakendecinin ürün tedarik ettiği ülkelerde kurduğu ya da dışarıdan hizmet aldığı, tedarikçi bulma, fiyat pazarlığı, üretim takibi ve kalite kontrol işlerini yerinde yürüten ofistir.
Satış Alanı Büyümesi (Selling Space Growth) Nedir?: Satış alanı büyümesi, bir perakende zincirinin toplam mağaza satış metrekaresinin belirli bir dönemde, genellikle geçen yılın aynı dönemine göre yüzde kaç arttığını gösteren büyüme ölçüsüdür.
Satış Alanı-Depo Alanı Oranı Nedir?: Satış alanı-depo alanı oranı, bir mağazanın toplam alanının ne kadarının müşteriye açık satış alanına, ne kadarının arka depo ve personel alanlarına ayrıldığını gösteren yerleşim ölçüsüdür.
Satış Danışmanı Etkileşim Oranı Nedir?: Satış danışmanı etkileşim oranı, mağazaya giren müşterilerden kaçının bir satış danışmanıyla konuştuğunu veya ondan yardım aldığını gösteren, danışmanlı satış yapan mağazalarda izlenen orandır.
Satış Hedefi Nedir?: Satış hedefi, bir mağaza, kategori, ekip ya da çalışan için belirli bir dönemde ulaşılması planlanan ciro, adet veya marj seviyesidir; performans ölçümü ve prim sistemlerinin temelini oluşturur.
Satış Hızı (Rate of Sale) Nedir?: Satış hızı (rate of sale), bir ürünün belirli bir zaman biriminde, genellikle mağaza başına haftalık olarak satılan ortalama adedidir; dağılımdan bağımsız olarak ürünün çekim gücünü gösterir.
Satış Katılımı (Sales Participation) Nedir?: Satış katılımı, bir ürünün, kategorinin, mağazanın ya da kanalın belirli bir dönemdeki satışının ilgili toplam satış içindeki yüzde payıdır ve ciro yapısını gösterir.
Satış Primi Nedir?: Satış primi, mağaza çalışanlarına ya da satış ekiplerine sabit ücretlerine ek olarak, belirlenen satış hedeflerine ulaşmaları veya bu hedefleri aşmaları karşılığında ödenen performansa dayalı ücrettir.
Satış Sonrası Hizmet Yeterlilik Belgesi Nedir?: Satış sonrası hizmet yeterlilik belgesi, yönetmelikte listelenen ürünleri üreten ya da ithal eden firmaların, yetkili servis ağı ve yedek parça gibi satış sonrası hizmet şartlarını sağladığını gösteren ve Ticaret…
Satış ve Geri Kiralama (Sale and Leaseback) Nedir?: Satış ve geri kiralama, bir perakendecinin sahibi olduğu mağaza, depo ya da merkez binasını bir yatırımcıya satıp aynı mülkü uzun süreli kira sözleşmesiyle kullanmaya devam etmesidir.
Satış Verisi Paylaşımı (POS Data Sharing) Nedir?: Satış verisi paylaşımı, perakendecinin kasa sistemlerinden elde ettiği mağaza ve ürün bazlı satış ile stok verilerini, tedarikçilerine belirli kurallar çerçevesinde düzenli olarak açmasıdır.
Satış-Yatırım Oranı (Sales-to-Investment) Nedir?: Satış-yatırım oranı, yeni bir mağazanın olgun dönemdeki yıllık satışının açılış için yapılan toplam yatırıma bölünmesiyle bulunan ve mağaza yatırımlarının verimini karşılaştırmaya yarayan orandır.
Sayım Farkı (Envanter Farkı) Nedir?: Sayım farkı, envanter sayımında fiilen bulunan ürün miktarı ile stok sistemindeki kayıtlı miktar arasındaki farktır ve mağazanın kayıp, hata ve stok doğruluğu durumunu gösterir.
Sayısal Dağılım (Numeric Distribution) Nedir?: Sayısal dağılım, bir ürünün satıldığı mağaza sayısının, o ürün kategorisini satan toplam mağaza sayısına oranıdır; ürünün ne kadar yaygın bulunduğunu gösterir.
Scan & Go (Tara ve Geç) Nedir?: Scan & Go, müşterinin ürünleri alışveriş sırasında mobil uygulama ya da el terminaliyle kendisinin okuttuğu ve ödemeyi kasada beklemeden uygulama veya hızlı ödeme noktası üzerinden yaptığı sistemdir.
Scan Deal (Satış Başına Promosyon Desteği) Nedir?: Scan deal, tedarikçinin kampanya desteğini perakendeciye alım miktarı üzerinden değil, kampanya döneminde kasada okutulup satılan her ürün adedi üzerinden ödediği promosyon anlaşmasıdır.
Scan-Based Trading (Taramaya Dayalı Ticaret) Nedir?: Scan-based trading, tedarikçinin ürünlerinin mülkiyetinin mağazada kasadan okutulana kadar tedarikçide kaldığı ve perakendecinin yalnızca satılan adetler için ödeme yaptığı ticari modeldir.
Seçici Dağıtım (Selective Distribution) Nedir?: Seçici dağıtım (selective distribution), bir üreticinin ürünlerini yalnızca belirlediği nitel kriterleri karşılayan yetkili satıcılar aracılığıyla satması ve bu satıcıların yetkisiz satıcılara ürün vermesini…
Seçim Paradoksu (Choice Overload) Nedir?: Seçim paradoksu, rafta ya da ürün listesinde seçenek sayısı arttıkça tüketicinin karar vermekte zorlanması, kararını ertelemesi ya da yaptığı seçimden daha az memnun kalması durumudur.
Self Servis Nedir?: Self servis, müşterinin ürünleri bir satış görevlisinin yardımı olmadan raflardan kendisinin seçip sepetine koyduğu ve ödemeyi kasada yaptığı perakende satış yöntemidir.
Self Servis Salata Bar Nedir?: Self servis salata bar, marketlerde müşterinin yeşillik, sebze, bakliyat, soslar ve garnitürlerden kendi salatasını kaba doldurup tartarak ya da kap boyutuna göre ödediği soğutmalı servis ünitesidir.
Self Servis Teknolojileri (SST) Nedir?: Self servis teknolojileri (SST), müşterinin bir çalışanın yardımı olmadan ödeme, sipariş, bilgi alma, iade ya da teslim alma gibi işlemleri kendi başına yapmasını sağlayan cihaz ve dijital arayüzlerdir.
Self-Checkout (Self Servis Kasa) Nedir?: Self-checkout, müşterinin ürünlerini kendisinin okuttuğu, tarttığı ve ödemesini kasiyer olmadan yaptığı, genellikle tek bir görevlinin birkaç terminali birlikte izlediği kasa sistemidir.
Sell-in Nedir?: Sell-in, üreticinin ya da tedarikçinin ürünlerini perakendeciye, distribütöre veya bayiye satmasıdır; ürünün perakendecinin stoğuna girişini ölçer ama tüketici talebini tek başına göstermez.
Sell-out Nedir?: Sell-out, bir ürünün perakende satış noktasında ya da online kanalda son tüketiciye satılmasıdır; ürünün raftan gerçekten çıktığını ve gerçek tüketici talebini gösteren temel veridir.
Sell-Through Oranı Nedir?: Sell-through oranı, belirli bir dönemde satılan ürün miktarının, aynı dönemde satışa sunulan toplam stoğa oranıdır; özellikle moda perakendesinde sezon performansını ölçmek için kullanılır.
Semt Pazarı Nedir?: Semt pazarı, belediyelerin belirlediği yer ve günlerde kurulan, sebze, meyve, gıda, giyim ve ev eşyası satan seyyar tezgâhlardan oluşan haftalık açık hava pazarıdır.
Senetle Satış Nedir?: Senetle satış, mobilya, beyaz eşya ve elektronik gibi ürünlerin bedelinin müşterinin imzaladığı vadeli senetlerle taksit taksit tahsil edildiği, Türkiye'de özellikle bağımsız mağazalarda yaygın geleneksel satış…
Sepet Altı Kontrolü (Bottom of Basket) Nedir?: Sepet altı kontrolü (bottom of basket), kasada alışveriş arabasının alt bölmesinde ya da sepet dibinde kalan ve okutulmadan geçebilecek ürünlerin tespit edilmesi uygulamasıdır.
Sepet Analizi (Market Basket Analysis) Nedir?: Sepet analizi, kasa ve sipariş verilerinde hangi ürünlerin aynı alışverişte birlikte satın alındığını ölçerek ürün ilişkilerini ortaya çıkaran ve yerleşim, kampanya ve öneri kararlarında kullanılan analiz yöntemidir.
Sepet Botları (Scalper Bots) Nedir?: Sepet botları, sınırlı stoklu ürünleri insan müşterilerden önce sepete ekleyip satın almak için kullanılan otomatik yazılımlardır; ürünler daha sonra genellikle ikinci el pazarda yüksek fiyatla satılır.
Sepet Enflasyonu Nedir?: Sepet enflasyonu, bir perakendecide müşterilerin satın aldığı ürün sepetinin fiyatındaki dönemsel artıştır ve zincirin kendi raflarında yaşanan fiyat değişimini ölçer.
Sepet Eşiği Kampanyası (Spend & Save) Nedir?: Sepet eşiği kampanyası (spend & save), müşterinin alışveriş tutarı belirlenen bir eşiği aştığında sepete indirim, hediye çeki ya da ücretsiz teslimat gibi bir avantaj tanınan promosyon türüdür.
Sepet Genişliği (Basket Breadth) Nedir?: Sepet genişliği, bir alışveriş fişinde kaç farklı kategoriden ürün bulunduğunu gösteren ve müşterinin mağazayı ne ölçüde tek durak olarak kullandığını ölçen sepet göstergesidir.
Sepet Penetrasyonu (Basket Penetration) Nedir?: Sepet penetrasyonu, bir mağazada belirli bir dönemde gerçekleşen alışveriş fişlerinin yüzde kaçında belirli bir ürünün, markanın ya da kategorinin bulunduğunu gösteren orandır.
Sepet Terk Oranı Nedir?: Sepet terk oranı, e-ticarette ürünlerini sepete ekleyen ziyaretçilerden alışverişi tamamlamadan siteden ayrılanların oranıdır; ödeme sürecindeki sorunları ve kaçırılan satışları gösterir.
Sepete Ekleme Oranı (Add-to-Cart Rate) Nedir?: Sepete ekleme oranı, bir e-ticaret sitesini ya da ürün sayfasını ziyaret edenlerden en az bir ürünü sepete ekleyenlerin yüzdesidir ve ürün sayfası ile fiyatın ikna gücünü gösteren ara dönüşüm ölçüsüdür.
Sepette İndirim Nedir?: Sepette indirim, e-ticaret sitesinde ya da pazaryerinde ürün sayfasındaki fiyatın üzerine, ürün sepete eklendiğinde ve ödeme adımında uygulanan ek indirimdir; çoğu zaman satıcı ya da platform tarafından finanse edilir.
Serbest Akış Yerleşimi (Free-Flow Layout) Nedir?: Serbest akış yerleşimi, raf ve teşhir ünitelerinin düz sıralar yerine gruplar halinde dağıtıldığı, müşterinin belirli bir rotaya zorlanmadan mağazada istediği gibi dolaştığı düzendir.
Seri İadeci (Serial Returner) Nedir?: Seri iadeci, bir perakendeciden yaptığı alışverişlerin olağan seviyenin çok üzerinde bir kısmını düzenli olarak iade eden ve iade maliyetini perakendeci için belirgin biçimde artıran müşteridir.
Servis Hızı (Speed of Service) Nedir?: Servis hızı, restoran ya da kafede müşterinin siparişi verdiği andan ürünü teslim aldığı ana kadar geçen sürenin ölçüsüdür; fast food ve drive-thru operasyonunun temel performans göstergelerindendir.
Servis ve Kuver Ücreti Yasağı Nedir?: Servis ve kuver ücreti yasağı, restoran ve kafelerin menü fiyatına ek olarak servis, kuver, masa ya da benzeri adlarla zorunlu ücret almasını engelleyen tüketici düzenlemesidir.
Servisli Reyon (Tezgâh Hizmeti) Nedir?: Servisli reyon, şarküteri, kasap, balık, fırın ya da kuruyemiş gibi ürünlerin müşterinin isteğine göre bir çalışan tarafından tartılıp kesildiği, paketlendiği ve sunulduğu tezgâh hizmeti alanıdır.
Sesli Ticaret (Voice Commerce) Nedir?: Sesli ticaret, müşterinin akıllı hoparlör, telefon ya da araç içi sistemlerdeki sesli asistanlara konuşarak ürün araması, sepete eklemesi, sipariş vermesi ve sipariş durumunu öğrenmesidir.
Sesli Toplama (Voice Picking) Nedir?: Sesli toplama, depo çalışanının kulaklık aracılığıyla sistemden sesli talimat aldığı, toplama işlemini konuşarak onayladığı ve elleri ile gözleri serbest kalarak sipariş hazırladığı depo teknolojisidir.
Sessiz Lüks (Quiet Luxury) Nedir?: Sessiz lüks (quiet luxury), belirgin logo ve gösterişli detaylar yerine malzeme kalitesi, kusursuz kesim ve sade tasarımla kendini belli eden, düşük profilli lüks tüketim anlayışıdır.
Sessiz Saat (Quiet Hour) Nedir?: Sessiz saat, mağazanın belirli zaman dilimlerinde müziği kapatıp ışıkları kıstığı, anonsları durdurduğu ve kalabalığı azalttığı, duyusal hassasiyeti olan müşterilere yönelik uygulamadır.
Sevkiyat Sıklığı (Delivery Frequency) Nedir?: Sevkiyat sıklığı, bir mağazaya dağıtım merkezinden ya da tedarikçiden belirli bir dönemde kaç kez ürün teslimatı yapıldığını gösteren ve stok seviyesi ile lojistik maliyeti dengeleyen planlama parametresidir.
Seyyar Satıcılık Nedir?: Seyyar satıcılık, sabit bir dükkânı olmadan sokakta, araçta ya da taşınabilir tezgâhta mal satma faaliyetidir; Türkiye'de belediye izni ve zabıta denetimine tabidir.
Sezon Mağazası Nedir?: Sezon mağazası, belirli bir sezon, dönem ya da kampanya süresince faaliyet gösteren veya ürün gamını tamamen o döneme göre kurgulayan perakende satış noktasıdır.
Sezon Öncesi Alım (Pre-Season Buying) Nedir?: Sezon öncesi alım, moda ve sezonluk ürün perakendecilerinin satış sezonu başlamadan aylar önce, talep tahminine dayanarak tedarikçiye verdiği ana siparişlerin bütünüdür.
Sezon Ortası İndirimi (Mid-Season Sale) Nedir?: Sezon ortası indirimi, giyim ve ayakkabı perakendecilerinin sezon bitmeden, genellikle sezonun ortasında belirli ürünlerde yaptığı indirim kampanyasıdır; amaç stoku dengelemek ve yeni ürünlere yer açmaktır.
Sezon Sonu Geri Çekme (Stock Recall to DC) Nedir?: Sezon sonu geri çekme, moda perakendesinde sezonu biten ve mağazalarda kalan ürünlerin yeni koleksiyona yer açmak için dağıtım merkezine toplanarak outlet, tasfiye ya da gelecek sezon için ayrılmasıdır.
Sezon Sonu Stok Hedefi (Exit Stock) Nedir?: Sezon sonu stok hedefi, bir moda perakendecisinin sezon kapanırken elinde kalmasına izin verdiği en fazla stok miktarı veya değeridir ve alım, indirim ve tasfiye planlarını yönlendirir.
Sezonluk Ürün Nedir?: Sezonluk ürün, satışının yılın belirli dönemlerinde yoğunlaştığı ya da yalnızca o dönemde satıldığı üründür; yaz ürünleri, okul malzemeleri, bayram ve yılbaşı ürünleri tipik örneklerdir.
SFK Nedir? (Mağaza): SFK, mağazacılıkta stok fazlası kararı ya da stok fazlası kategorisi anlamında kullanılan, satış hızına göre ihtiyaçtan fazla kalmış ve eritilmesi gereken ürünleri tanımlayan operasyonel kısaltmadır.
SGK Gözlük Yardımı Nedir?: SGK gözlük yardımı, genel sağlık sigortalılarına reçeteyle yazılan gözlük camı ve çerçeve bedelinin belirli bir kısmının, SGK ile anlaşmalı optik mağazaları aracılığıyla karşılanmasıdır.
Share of Search (Arama Payı) Nedir?: Share of search (arama payı), bir markanın ya da ürünün, belirli bir kategorideki aramalarda veya arama sonuçlarındaki görünürlükte rakiplerine göre aldığı payı gösteren ölçüdür; pazar payının öncü göstergesi olarak…
Share of Voice (Ses Payı) Nedir?: Share of voice (ses payı), bir markanın kategorideki toplam reklam ya da iletişim görünürlüğü içindeki payıdır; reklam harcaması, gösterim veya sosyal medyada bahsedilme sayısı üzerinden hesaplanır.
Share of Wallet (Cüzdan Payı) Nedir?: Share of wallet (cüzdan payı), bir müşterinin belirli bir kategoride ya da toplamda yaptığı harcamanın ne kadarını bir perakendeciye ayırdığını gösteren ve büyüme potansiyelini ölçen orandır.
Shelf Talker (Raf Konuşmacısı) Nedir?: Shelf talker, raf kenarına takılan ve önündeki ürünün fiyatını, kampanyasını ya da öne çıkan özelliğini müşteriye kısa bir mesajla duyuran küçük karton, plastik veya dijital tanıtım materyalidir.
Shell & Core (Kaba İnşaat Teslimi) Nedir?: Shell & core (kaba inşaat teslimi), kiralanan mağaza biriminin yalnızca taşıyıcı sistem, dış cephe ve ana tesisat bağlantılarıyla teslim edildiği, iç mimari ve donanımın kiracı tarafından yapıldığı teslim biçimidir.
Ship-from-Store (Mağazadan Gönderim) Nedir?: Ship-from-store (mağazadan gönderim), online siparişlerin merkez depo yerine müşteriye en yakın ya da ürünün stokta bulunduğu mağazadan hazırlanıp kargoyla gönderilmesidir; mağazaları küçük birer dağıtım noktasına…
Shop-Along (Alışverişe Eşlik Gözlemi) Nedir?: Shop-along, bir araştırmacının tüketiciyle birlikte mağazaya giderek alışverişini baştan sona gözlemlediği ve karar anlarında kısa sorular sorduğu nitel alışverişçi araştırması yöntemidir.
Shop-in-Shop Nedir?: Shop-in-shop, bir markanın başka bir perakendecinin mağazası içinde kendi tasarımı, ürünleri ve çoğu zaman kendi personeliyle işlettiği ayrılmış satış alanıdır.
Shopper (Alışverişçi) Nedir?: Shopper, ürünü mağazada ya da online kanalda fiilen seçip satın alan kişidir; ürünü kullanan tüketiciyle aynı kişi olmayabilir ve pazarlamada ayrı bir hedef olarak ele alınır.
Shopper Marketing Nedir?: Shopper marketing, alışverişçinin satın alma sürecindeki davranışını anlayarak mağazada ve dijital satış noktalarında onu etkilemeye yönelik, marka ile perakendecinin birlikte yürüttüğü pazarlama faaliyetleridir.
Showroom Nedir?: Showroom, ürünlerin satıştan çok sergilenmesi, denenmesi ve tanıtılması için düzenlenmiş mağaza ya da teşhir alanıdır. Siparişler çoğunlukla buradan verilir, teslimat ise depodan yapılır.
Showrooming Nedir?: Showrooming, tüketicinin ürünü fiziksel mağazada görüp deneyip incelemesine rağmen satın almayı daha uygun fiyatlı bulduğu bir çevrim içi kanaldan yapmasıdır.
Shrinkage Nedir?: Shrinkage (stok kaybı), kayıtlarda görünen stok ile fiziksel olarak bulunan stok arasındaki, hırsızlık, kayıt hatası, hasar ve bozulma gibi nedenlerden kaynaklanan eksik farktır.
Shrinkflation (Küçülflasyon) Nedir?: Shrinkflation (küçülflasyon), bir ürünün fiyatı aynı kalırken ya da çok az değişirken ambalajdaki miktarın azaltılmasıdır; tüketici aynı parayla daha az ürün almış olur.
Sipariş Değişikliği Penceresi (Order Amendment) Nedir?: Sipariş değişikliği penceresi, online market alışverişinde müşterinin verdiği siparişe ürün ekleyip çıkarabildiği, miktarları değiştirebildiği veya teslimat saatini güncelleyebildiği, siparişin toplanmaya başlamasından…
Sipariş Doğruluğu (Order Accuracy) Nedir?: Sipariş doğruluğu, bir depo ya da tedarikçi tarafından hazırlanan siparişlerin ne kadarının doğru ürün, doğru adet ve doğru adresle eksiksiz gönderildiğini gösteren hizmet kalitesi göstergesidir.
Sipariş İkamesi (Substitution) Nedir?: Sipariş ikamesi, online siparişteki bir ürün stokta bulunmadığında müşterinin onayıyla ya da önceden belirlediği tercihe göre yerine benzer bir ürünün gönderilmesidir.
Sipariş İptal Oranı Nedir?: Sipariş iptal oranı, belirli bir dönemde verilen siparişlerden teslimat öncesinde müşteri, satıcı ya da sistem tarafından iptal edilenlerin toplam siparişlere oranını gösteren e-ticaret metriğidir.
Sipariş Kesim Saati (Cut-off Time) Nedir?: Sipariş kesim saati, aynı gün kargoya verilmesi ya da belirli bir teslimat gününe yetişmesi için siparişin en geç verilmesi gereken saattir; e-ticarette "saat 15.00'e kadar verilen siparişler bugün kargoda" ifadesiyle…
Sipariş Takvimi (Order Cycle) Nedir?: Sipariş takvimi, bir perakendecinin her tedarikçiye ya da her mağazaya hangi günlerde sipariş vereceğini ve siparişin hangi günlerde teslim edileceğini belirleyen düzenli plandır.
Sipariş Toplama (Picking) Nedir?: Sipariş toplama, bir depoda ya da mağazada müşteri veya mağaza siparişinde yer alan ürünlerin raf gözlerinden doğru miktarda alınarak sevkiyat ya da paketleme alanına getirilmesi işlemidir.
Sipariş Üzerine Üretim (Made to Order) Nedir?: Sipariş üzerine üretim (made to order), ürünün stoktan değil, müşteri siparişi alındıktan sonra seçilen ölçü, kumaş ve renge göre üretildiği, mobilyada yaygın olan satış ve üretim modelidir.
Site İçi Arama Nedir?: Site içi arama, e-ticaret sitesinde veya uygulamasında ziyaretçinin arama kutusuna yazdığı kelimelere göre ürün, kategori ve içerik sonuçlarını getiren arama işlevidir ve satın alma niyeti en yüksek ziyaretçilerin…
Sıcak Nokta (Hot Spot) Nedir?: Sıcak nokta, mağazada müşteri trafiğinin ve bakışın en yoğun olduğu, bu nedenle kampanya ve yüksek marjlı ürünlerin sergilenmesi için en değerli kabul edilen alandır.
Sıcak Reyon (Hot Food Counter) Nedir?: Sıcak reyon, market ve hipermarketlerde mağazada pişirilen ya da ısıtılan hazır yemeklerin, döner, pide, börek ve ızgara ürünlerin servis tezgâhında sıcak olarak satıldığı reyondur.
Sıcaklık Takip Kaydı (Temperature Log) Nedir?: Sıcaklık takip kaydı, mağazadaki soğutucu dolap, dondurucu ve soğuk odaların sıcaklıklarının belirli aralıklarla okunup yazılı ya da dijital olarak kayda geçirildiği gıda güvenliği belgesidir.
Sıfır Atık Nedir?: Sıfır atık, atık oluşumunu kaynağında önlemeyi, kaynakları verimli kullanmayı ve oluşan atıkları türüne göre ayrı toplayıp geri kazanıma göndermeyi esas alan atık yönetimi yaklaşımıdır.
Sıfır Sonuç Oranı (Zero Results Rate) Nedir?: Sıfır sonuç oranı, bir e-ticaret sitesinde veya uygulamasında yapılan site içi aramalardan hiçbir ürün döndürmeyen aramaların toplam arama sayısına oranıdır ve arama altyapısının ya da ürün çeşidinin eksiklerini…
Sıfırıncı Taraf Veri (Zero-Party Data) Nedir?: Sıfırıncı taraf veri, müşterinin tercihlerini, ilgi alanlarını ve niyetini anket, quiz, profil ayarı gibi yollarla bir markayla bilerek ve isteyerek doğrudan paylaştığı veridir.
Sınır Ötesi E-Ticaret (Cross-Border) Nedir?: Sınır ötesi e-ticaret, bir perakendecinin ya da markanın kendi ülkesi dışındaki tüketicilere online kanal üzerinden ürün satması ve ürünü uluslararası kargo ile doğrudan müşteriye göndermesidir.
Sıra Numaratörü (Kuyruk Fiş Sistemi) Nedir?: Sıra numaratörü, şarküteri, kasap, eczane veya servis masası gibi noktalarda müşterinin bir makineden numaralı fiş aldığı ve numarası ekranda çağrıldığında hizmet aldığı kuyruk düzenleme sistemidir.
Sketch Sign Off Nedir?: Sketch sign off, moda ve ürün geliştirme süreçlerinde tasarım çiziminin ilgili ekiplerce onaylanarak numune, maliyetlendirme ve üretim planlama aşamasına geçirilmesidir.
Skimming (Kart Kopyalama) Nedir?: Skimming, POS cihazına, ATM'ye ya da akaryakıt pompasına gizlice yerleştirilen bir düzenekle kartın manyetik şerit veya çip bilgilerinin ve şifresinin kopyalanması yoluyla yapılan kart dolandırıcılığıdır.
SKT ve TETT (Son Tüketim ve Tavsiye Edilen Tüketim Tarihi) Nedir?: SKT (son tüketim tarihi), çabuk bozulabilen gıdanın güvenle tüketilebileceği son günü; TETT (tavsiye edilen tüketim tarihi) ise gıdanın uygun saklandığında kalite özelliklerini koruduğu süreyi gösteren etiket bilgisidir.
SKU Nedir?: SKU (Stock Keeping Unit), stok tutma birimidir; bir ürünün renk, beden, boyut ya da ambalaj gibi her farklı versiyonuna perakendecinin verdiği ve stok ile satışın izlendiği benzersiz koddur.
SKU Rasyonalizasyonu Nedir?: SKU rasyonalizasyonu, satışa ve kârlılığa yeterli katkı yapmayan stok kodlarının belirlenip listeden çıkarılarak ürün çeşidinin sadeleştirilmesidir; amaç raf, stok ve operasyon maliyetini düşürmektir.
Slatwall (Kanallı Duvar Paneli) Nedir?: Slatwall, yatay kanallar açılmış duvar panelidir ve kanallara takılan raf, askı, kanca ve sepetlerle mağaza duvarının teşhir düzeninin vida kullanmadan değiştirilmesini sağlar.
Slotting (Depo Yerleşim Optimizasyonu) Nedir?: Slotting, depodaki ürünlerin satış hızı, boyutu, ağırlığı ve birlikte sipariş edilme sıklığına göre en uygun raf gözlerine yerleştirilmesiyle toplama süresini ve iş gücü maliyetini düşürmeyi amaçlayan depo yerleşim…
Slow Fashion (Yavaş Moda) Nedir?: Slow fashion (yavaş moda), daha az sayıda ama uzun ömürlü ürün üretmeyi, malzeme ve işçilik kalitesini, üretim süreçlerinde şeffaflığı öne çıkaran ve hızlı modaya karşı gelişen giyim yaklaşımıdır.
Soft Discount Nedir?: Soft discount, indirim marketi mantığıyla düşük fiyatı korurken hard discount'a göre daha geniş ürün çeşidi, daha fazla üretici markası ve taze ürün sunan, daha konforlu bir market formatıdır.
Soft Opening Nedir?: Soft opening, yeni bir mağazanın ya da restoranın resmi açılış ve tanıtım kampanyasından önce sınırlı duyuruyla kapılarını açarak operasyonu gerçek müşterilerle test ettiği deneme açılışıdır.
SoftPOS (Telefondan POS) Nedir?: SoftPOS, temassız ödeme özelliği olan bir akıllı telefon ya da tabletin ek donanım gerekmeden yazılım aracılığıyla POS cihazı gibi kart kabul etmesini sağlayan çözümdür.
Soğuk Oda (Cold Room) Nedir?: Soğuk oda, mağaza ya da depoda soğutmalı ürünlerin satışa çıkmadan önce belirli sıcaklık aralığında saklandığı, yalıtımlı duvarları ve soğutma ünitesi bulunan kapalı depolama alanıdır.
Soğuk Reyon (Soğutmalı Teşhir) Nedir?: Soğuk reyon, süt ürünleri, şarküteri, et, hazır yemek ve dondurulmuş gıdalar gibi belirli sıcaklıkta tutulması gereken ürünlerin soğutmalı dolap ve tezgâhlarda satıldığı mağaza bölümüdür.
Soğuk Zincir Nedir?: Soğuk zincir, gıda, ilaç ve benzeri sıcaklığa duyarlı ürünlerin üretimden tüketiciye kadar depolama, taşıma ve satış aşamalarında belirlenen sıcaklık aralığında kesintisiz tutulmasını sağlayan sistemdir.
Soğutucu Uzaktan İzleme Nedir?: Soğutucu uzaktan izleme, mağaza ve depolardaki soğutucu dolap, soğuk oda ve dondurucuların sıcaklık ve çalışma verilerinin sensörlerle sürekli toplanıp merkezde izlenmesi, sapmalarda otomatik alarm üretilmesidir.
Son Kilometre Teslimatı (Last Mile) Nedir?: Son kilometre teslimatı, siparişin son aktarma noktasından, yani depo, mağaza ya da kargo şubesinden çıkıp müşterinin kapısına veya seçtiği teslim noktasına ulaştırıldığı son lojistik aşamadır.
SOP (Standart Operasyon Prosedürü) Nedir?: SOP (Standart Operasyon Prosedürü), bir işin her seferinde aynı biçimde, doğru ve güvenli yapılması için adımlarını, sorumlularını ve kurallarını yazılı olarak tanımlayan çalışma talimatıdır.
Sorter (Otomatik Ayrıştırma Sistemi) Nedir?: Sorter, depoya ya da aktarma merkezine gelen ürün, koli veya kargoları barkod okuyarak otomatik biçimde ilgili mağaza, sipariş, rota veya çıkış kapısına yönlendiren ayrıştırma sistemidir.
Sosyal Kanıt (Social Proof) Nedir?: Sosyal kanıt, tüketicinin belirsizlik anında başkalarının ne aldığına, ne yorumladığına ve neyi tercih ettiğine bakarak karar vermesidir. Ürün yorumları, puanlar ve en çok satanlar etiketi tipik örneklerdir.
Sosyal Market Nedir?: Sosyal market, belediyelerin ya da yardım kuruluşlarının ihtiyaç sahibi ailelere gıda, temizlik ve giyim ürünlerini market düzeninde, ücretsiz ya da puan veya kart sistemiyle verdiği yardım mağazasıdır.
Sosyal Ticaret (Social Commerce) Nedir?: Sosyal ticaret, ürünlerin sosyal medya platformları içinde keşfedilip yine bu platformlardaki mağaza, ürün etiketi, canlı yayın veya mesajlaşma özellikleri aracılığıyla satın alındığı e-ticaret biçimidir.
Sosyal Uygunluk Denetimi Nedir?: Sosyal uygunluk denetimi, perakendeci ve markaların tedarikçi fabrikalarında çalışma koşullarını, iş sağlığı ve güvenliğini, ücret ve çalışma saatlerini, yerel mevzuat ve davranış kurallarına uyum açısından inceleyen…
Sourcing (Tedarik Kaynağı Bulma) Nedir?: Sourcing (tedarik kaynağı bulma), bir ürün ya da hizmetin hangi tedarikçiden, hangi ülkeden ve hangi koşullarla temin edileceğinin araştırılması, değerlendirilmesi ve seçilmesi sürecidir.
Sözleşmeli Üretim (Contract Farming) Nedir?: Sözleşmeli üretim, perakendeci ya da gıda tedarikçisinin çiftçiyle ekimden önce ürün miktarı, kalite, fiyat veya fiyatlama yöntemi ve teslim koşullarında anlaştığı tarımsal tedarik modelidir.
SPA (Dikey Entegre Moda Perakendecisi) Nedir?: SPA (Specialty Store Retailer of Private Label Apparel), tasarımdan üretim planlamasına, dağıtımdan mağaza satışına kadar tüm süreci kendi markası altında yöneten dikey entegre moda perakendecisidir.
Specialty Leasing (Ortak Alan Kiralaması) Nedir?: Specialty leasing (ortak alan kiralaması), alışveriş merkezlerinin koridor, atriyum ve otopark gibi ortak alanlarını stant, kiosk, pop-up mağaza ve tanıtım etkinlikleri için kısa süreli kiralamasıdır.
Speed Bump (Koridor İçi Yavaşlatıcı Teşhir) Nedir?: Speed bump, mağaza koridorunun ortasına ya da müşterinin yürüyüş yolu üzerine konan, müşterinin yavaşlamasını ve dikkatini belirli bir ürüne vermesini sağlayan küçük ve alçak teşhir ünitesidir.
SPH, CYL ve AKS (Gözlük Reçete Değerleri) Nedir?: SPH, CYL ve AKS, gözlük reçetesinde sırasıyla küresel numarayı, astigmat numarasını ve astigmatın yönünü derece cinsinden gösteren, optik mağazasının cam siparişinde kullandığı temel değerlerdir.
SPIFF (Satış Personeli Teşviki) Nedir?: SPIFF, belirli bir ürünün ya da markanın satışını kısa sürede artırmak için mağaza satış personeline satılan her ürün başına ödenen, çoğunlukla üretici tarafından finanse edilen teşvik primidir.
SPLH (İşçilik Saati Başına Satış) Nedir?: SPLH, bir mağazanın belirli bir dönemdeki satış tutarının aynı dönemde harcanan toplam işçilik saatine bölünmesiyle bulunan ve personel verimliliğini ölçen göstergedir.
Sponsorlu Ürün Reklamı (Sponsored Products) Nedir?: Sponsorlu ürün reklamı, pazaryerlerinde ve perakendecilerin e-ticaret sitelerinde, markaların ve satıcıların ücret ödeyerek ürünlerini arama sonuçlarında ve kategori sayfalarında öne çıkardığı reklam türüdür.
Spot Sayım Nedir?: Spot sayım, tüm mağazayı kapatmadan yalnızca belirli ürünlerin, rafların ya da kategorilerin önceden haber verilmeden sayılması ve sonucun stok kaydıyla karşılaştırılmasıdır.
Spotçu (İkinci El Eşya Mağazası) Nedir?: Spotçu, kullanılmış mobilya, beyaz eşya ve ev eşyalarını alıp onararak ya da olduğu gibi yeniden satan ikinci el eşya dükkânıdır; taşınma ve ev boşaltma işleri bu ticaretin ana kaynağıdır.
SRP (Rafa Hazır Ambalaj) Nedir?: SRP (shelf ready packaging), dış kolisi açıldığında ya da kolayca yırtıldığında ürünleri tek tek dizmeye gerek kalmadan doğrudan rafa yerleştirilebilen, rafa hazır ambalaj türüdür.
SS ve AW Sezonu (İlkbahar-Yaz / Sonbahar-Kış) Nedir?: SS ve AW sezonu, moda sektöründe yılın iki ana koleksiyon dönemini ifade eden kısaltmalardır; SS (Spring/Summer) ilkbahar-yaz, AW (Autumn/Winter) ise sonbahar-kış sezonunu anlatır.
SSCC (Seri Nakliye Konteyner Kodu) Nedir?: SSCC (seri nakliye konteyner kodu), GS1 standartlarında bir palet, koli veya taşıma birimini dünya genelinde tekil olarak tanımlayan 18 haneli numaradır ve lojistik etiketlerde barkodla basılır.
Standart Dışı Ürün (Ugly Produce) Nedir?: Standart dışı ürün, boyu, şekli ya da görünüşü pazarlama standartlarına uymadığı için normalde rafa çıkmayan ama tüketime uygun meyve ve sebzelerin indirimli satılmasıdır.
Standart Reçete Kartı Nedir?: Standart reçete kartı, bir menü ürününün malzemelerini, gramajlarını, hazırlama adımlarını, porsiyon görselini ve birim maliyetini tek sayfada tanımlayan, zincir restoranların tüm şubelerde aynı ürünü çıkarmak için…
STEM Oyuncak Nedir?: STEM oyuncak, bilim, teknoloji, mühendislik ve matematik becerilerini oyun yoluyla geliştirmeyi amaçlayan, kodlama robotları, deney setleri ve yapı kitleri gibi ürünlerden oluşan oyuncak kategorisidir.
Stock Age (Stok Yaşı) Nedir?: Stock age (stok yaşı), bir ürünün depoya ya da mağazaya girişinden bu yana stokta ne kadar süre beklediğini gösteren metriktir; yavaş dönen ve değer kaybetme riski taşıyan stoğu ortaya çıkarır.
Stock-Up Alışveriş (Stok Alışverişi) Nedir?: Stock-up alışveriş, müşterinin haftalık ya da aylık ihtiyaçlarını tek seferde karşılamak için yaptığı, çok sayıda ürün ve kategori içeren büyük sepetli planlı alışveriştir.
Stoğa Gelince Haber Ver (Back in Stock) Nedir?: Stoğa gelince haber ver (back in stock), e-ticaret sitesinde tükenen bir ürün için müşterinin bildirim talebi bırakması ve ürün yeniden satışa çıktığında e-posta, SMS ya da uygulama bildirimiyle haberdar edilmesidir.
Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı Nedir?: Stok değer düşüklüğü karşılığı, eskiyen, hasar gören, sezonu geçen ya da piyasa fiyatı düşen stokların değerinin maliyetin altına indiği durumlarda, bu kaybın finansal tablolara önceden yansıtılması için ayrılan…
Stok Devir Hızı (Stock Turnover) Nedir?: Stok devir hızı (stock turnover), bir işletmenin belirli bir dönemde ortalama stoğunu kaç kez satıp yenilediğini gösteren orandır; satılan malın maliyetinin ortalama stoğa bölünmesiyle hesaplanır.
Stok Doğruluğu (Inventory Accuracy) Nedir?: Stok doğruluğu, sistemde kayıtlı stok miktarlarının mağaza ya da depodaki fiziksel miktarlarla ne ölçüde örtüştüğünü gösteren orandır ve sipariş, satış ve finansal raporların güvenilirliğini belirler.
Stok Düzeltme (Stock Adjustment) Nedir?: Stok düzeltme, sayım, fire, hasar ya da kayıt hatası nedeniyle sistemdeki stok miktarının gerçek duruma göre elle artırılması veya azaltılması ve bunun bir neden koduyla kayda geçirilmesidir.
Stok Finansmanı Nedir?: Stok finansmanı, perakendecinin raflarda ve depolarda tuttuğu ürünlerin maliyetinin tedarikçi vadesi, banka kredisi, konsinye ya da tedarikçi yönetimli stok gibi yöntemlerle karşılanmasıdır.
Stok Hizmet Seviyesi (Service Level) Nedir?: Stok hizmet seviyesi, bir ürün için gelen talebin stoktan, rafta boşluk oluşmadan karşılanma olasılığı ya da oranıdır; emniyet stoğunun ne kadar tutulacağını belirleyen temel hedeftir.
Stok Kapsama Süresi (Weeks of Cover) Nedir?: Stok kapsama süresi, mevcut stoğun beklenen satış hızıyla kaç hafta ya da gün yeteceğini gösteren ölçüdür; stok fazlası ve stoksuzluk riskini değerlendirmek için kullanılır.
Stok Kazancı (Enflasyon Kaynaklı Stok Kârı) Nedir?: Stok kazancı, enflasyonlu dönemlerde perakendecinin eski maliyetle aldığı stoğu artan güncel fiyatlarla satması sonucu brüt kârında oluşan ve operasyonel performanstan kaynaklanmayan ek kârdır.
Stok Lot Alımı (Closeout Buying) Nedir?: Stok lot alımı, perakendecinin üreticilerin veya diğer perakendecilerin satılamayan, iptal edilen ya da fazla üretilen ürünlerini toplu halde ve düşük fiyatla satın alıp kendi mağazalarında satmasıdır.
Stok Pozisyonu (Inventory Position) Nedir?: Stok pozisyonu, eldeki stoğa verilmiş ama henüz gelmemiş siparişlerin eklenip karşılanmamış müşteri taleplerinin düşülmesiyle bulunan ve yeni sipariş kararında esas alınan stok miktarıdır.
Stok Tasfiyesi (Liquidation) Nedir?: Stok tasfiyesi, normal satış kanallarında satılamayan fazla, sezonu geçmiş, ambalajı hasarlı ya da yavaş dönen stoğun outlet, toplu alıcılar, açık artırma veya indirimli kanallar aracılığıyla elden çıkarılmasıdır.
Stok Taşıma Maliyeti (Holding Cost) Nedir?: Stok taşıma maliyeti, bir ürünü belirli bir süre stokta tutmanın sermaye, depolama, sigorta, fire, eskime ve elleçleme kalemlerinden oluşan toplam maliyetidir; genellikle stok değerinin yıllık yüzdesi olarak ifade…
Stok Yenileme Uzmanı (Replenishment Analyst) Nedir?: Stok yenileme uzmanı, mağaza ve depo stoklarını satış hızına göre izleyip sipariş önerilerini yöneten, rafta ürün bulunurluğunu en düşük stok maliyetiyle sağlamaya çalışan perakende planlama çalışanıdır.
Stok-Satış Oranı (Stock-to-Sales Ratio) Nedir?: Stok-satış oranı, bir dönem başındaki ya da sonundaki stok değerinin aynı dönemdeki satışlara bölünmesiyle bulunur ve satışları karşılamak için ne kadar stok tutulduğunu gösterir.
Stokçu (Stok Fazlası Alıcısı) Nedir?: Stokçu, üreticilerin ve perakendecilerin elinde kalan fazla, iptal edilmiş ya da sezonu geçmiş ürünleri toplu ve düşük fiyatla satın alıp diğer satıcılara veya kendi mağazalarına yönlendiren tüccardır.
Stoklarla Sınırlı İbaresi Nedir?: Stoklarla sınırlı ibaresi, kampanya ve indirim duyurularında ürünün sınırlı sayıda olduğunu belirtmek için kullanılan ifadedir; tek başına yetersiz stokla yapılan yanıltıcı kampanyaları meşru kılmaz.
Stoksuzluk Tepkisi (OOS Response) Nedir?: Stoksuzluk tepkisi, müşterinin aradığı ürünü rafta bulamadığında gösterdiği davranıştır; aynı markanın başka boyutunu almak, başka markaya geçmek, alımı ertelemek, başka mağazaya gitmek ya da hiç almamak başlıca…
Store Walk (Mağaza Turu) Nedir?: Store walk, mağaza ya da bölge yöneticisinin belirli bir rota ve kontrol listesiyle mağazayı müşteri gözüyle dolaşarak raf, temizlik, ürün bulunurluğu ve personel durumunu gözden geçirdiği rutin denetim turudur.
Strike-Off (Baskı Onayı) Nedir?: Strike-off, desenli veya baskılı kumaşın toplu üretimden önce gerçek kumaş üzerine basılan deneme örneğidir; perakendecinin ürün ekibi desenin rengini, ölçeğini ve netliğini bu örnek üzerinden onaylar.
Strip AVM (Strip Mall) Nedir?: Strip AVM, mağazaların tek sıra halinde yan yana dizildiği, önlerinde açık otopark bulunan ve genellikle günlük ihtiyaçlara yönelik küçük ölçekli perakende merkezidir.
Sub-Supplier Nedir?: Sub-supplier (alt tedarikçi), perakendeciye doğrudan ürün satan ana tedarikçiye kumaş, ambalaj, parça ya da hizmet sağlayan ve tedarik zincirinin ikinci veya daha alt katmanında yer alan işletmedir.
Super Premium Mama Nedir?: Super premium mama, kedi ve köpek mamaları içinde hayvansal protein oranı, içerik kalitesi ve fiyatı en üst segmentte konumlanan, genellikle pet shop ve veteriner kanalında satılan ürün grubudur.
Süper Uygulama (Super App) Nedir?: Süper uygulama, market alışverişi, yemek siparişi, ödeme, kargo, ulaşım ve finansal hizmetler gibi birçok farklı hizmeti tek bir mobil uygulama ve tek kullanıcı hesabı altında toplayan dijital platformdur.
Süperet Nedir?: Süperet, bakkaldan büyük, süpermarketten küçük, genellikle birkaç yüz metrekarelik alanda self servis düzeniyle gıda ve temel ihtiyaç ürünleri satan mahalle marketidir.
Süpermarket Nedir?: Süpermarket, gıda ağırlıklı olmak üzere temizlik ve kişisel bakım gibi günlük ihtiyaç ürünlerini self servis düzeninde, orta büyüklükte bir satış alanında sunan perakende mağaza formatıdır.
Sürdürülebilir Ambalaj Nedir?: Sürdürülebilir ambalaj, ürünü koruma görevini yerine getirirken malzeme kullanımını azaltan, geri dönüştürülebilir, yeniden kullanılabilir ya da geri dönüştürülmüş içerikli malzemelerle tasarlanan ambalajdır.
Sürekli Envanter Sistemi (Perpetual Inventory) Nedir?: Sürekli envanter sistemi, her satış, mal kabul, iade, transfer ve fire hareketinin anında kaydedilmesiyle stok miktarının ve değerinin sistemde sürekli güncel tutulduğu stok takip yöntemidir.
Sürpriz Paket (Artan Gıda Satışı) Nedir?: Sürpriz paket, fırın, market, kafe ve restoranların gün sonunda satılmayan ama tüketime uygun gıdaları içeriği önceden belli olmayan bir paket halinde indirimli satmasıdır.
Sürpriz ve Mutluluk (Surprise & Delight) Nedir?: Sürpriz ve mutluluk, perakendecinin müşterilere önceden duyurmadığı, beklemedikleri bir anda küçük hediyeler, ek avantajlar veya kişisel jestler sunarak duygusal bağ kurmayı hedefleyen sadakat yaklaşımıdır.
Sürtünmesiz Alışveriş (Frictionless Shopping) Nedir?: Sürtünmesiz alışveriş, müşterinin ürün bulma, ödeme, teslim alma ve iade aşamalarında karşılaştığı bekleme, belirsizlik ve gereksiz adımların ortadan kaldırıldığı alışveriş deneyimidir.
Sürü Etkisi (Bandwagon Effect) Nedir?: Sürü etkisi, bir ürünü ya da davranışı benimseyen insan sayısı arttıkça diğerlerinin de sırf çoğunluk öyle yaptığı için aynı tercihe yönelmesini anlatan davranışsal etkidir.
SUT (Sağlık Uygulama Tebliği) Nedir?: SUT (Sağlık Uygulama Tebliği), Sosyal Güvenlik Kurumunun hangi sağlık hizmetlerini, ilaçları ve tıbbi malzemeleri hangi koşullarla ve ne kadar ödeyeceğini belirleyen temel geri ödeme düzenlemesidir.
Sütyen Beden Ölçümü (Bra Fitting) Nedir?: Sütyen beden ölçümü (bra fitting), iç giyim mağazalarında müşterinin göğüs altı ve göğüs çevresi ölçülerek doğru sütyen beden ve kup ölçüsünün belirlendiği danışmanlık hizmetidir.
Swatch (Renk Deneme) Nedir?: Swatch, ruj, fondöten, far gibi renkli kozmetik ürünlerin tene ya da yüzeye sürülerek gerçek renginin ve dokusunun gösterilmesidir; mağazada tester ile, online satışta görsellerle kullanılır.
Sweethearting Nedir?: Sweethearting, kasiyerin tanıdığı ya da anlaştığı bir müşteriye ürünleri okutmadan geçirmesi, daha ucuz bir ürün gibi okutması veya yetkisiz indirim uygulaması biçiminde yapılan çalışan kaynaklı kayıptır.

Ş

Şahit Numune Nedir?: Şahit numune, restoran, yemek zinciri ya da market içi sıcak reyonda servis edilen her yemekten ayrılan ve olası bir gıda zehirlenmesi şikâyetinde incelenmek üzere soğukta saklanan örnek porsiyondur.
Şarj İstasyonu (Perakende Otoparkı) Nedir?: Şarj istasyonu, perakende otoparklarında elektrikli araç sahiplerine alışveriş sırasında aracını şarj etme imkânı sunan elektrikli araç şarj noktasıdır; AVM, market ve yapı market otoparklarında yaygınlaşmaktadır.
Şarküteri Reyonu Nedir?: Şarküteri reyonu, marketlerde peynir, zeytin, sucuk, pastırma, salam ve meze gibi ürünlerin servis tezgâhında kesilerek, tartılarak ya da paketli olarak satıldığı, genellikle görevli hizmeti verilen reyondur.
Şikâyet Yönetimi Nedir?: Şikâyet yönetimi, müşterilerden gelen şikâyetlerin kayda alınması, sınıflandırılması, belirli sürelerde çözülmesi, müşteriye yanıt verilmesi ve tekrarlayan sorunların kök nedenlerinin giderilmesi sürecidir.
Şirket Mağazası (Company-Owned Store) Nedir?: Şirket mağazası, bir perakende markasının franchise ya da bayi aracılığıyla değil, doğrudan kendi sermayesi, personeli ve yönetimiyle açıp işlettiği, gelir ve giderlerinin tamamı şirkete ait mağazadır.

T

T&A Takvimi (Time and Action) Nedir?: T&A takvimi (Time and Action), bir giyim siparişinin numuneden sevkiyata kadar tüm üretim adımlarını, her adımın sorumlusunu ve son tarihini gösteren, perakendeci ile tedarikçinin birlikte izlediği iş planıdır.
Taahhütlü Cihaz Satışı Nedir?: Taahhütlü cihaz satışı, akıllı telefon gibi bir cihazın bedelinin, müşterinin belirli bir süre operatörde kalmayı taahhüt ettiği hat aboneliğiyle birlikte aylık taksitlerle ödendiği satış modelidir.
Tabela Ruhsatı Nedir?: Tabela ruhsatı, bir işletmenin cephesine ya da binasına asacağı tabela, ışıklı pano ve benzeri tanıtım unsurları için belediyeden aldığı izindir; ölçü, konum ve görünüm kurallarına uygunluğu denetlenir.
Tabldot Nedir?: Tabldot, önceden belirlenmiş birkaç çeşitten oluşan günlük menünün sabit fiyatla sunulduğu, iş yerleri, okullar ve lokantalarda yaygın olan toplu yemek servis biçimidir.
Tahmin Yanlılığı (Forecast Bias) Nedir?: Tahmin yanlılığı, bir talep tahmininin gerçekleşen satışları sistematik olarak fazla ya da eksik göstermesi eğilimidir ve tahmin hatasının yönünü ölçer.
Take Rate (Pazaryeri Kesinti Oranı) Nedir?: Take rate, bir pazaryerinin üzerinden geçen toplam işlem hacminden (GMV) komisyon, reklam, lojistik ve hizmet bedelleri olarak kendine ayırdığı gelirin oranıdır; platformun para kazanma gücünü gösterir.
Take-Back Programı (Geri Toplama) Nedir?: Take-back programı, perakendecinin kullanılmış ürünleri, örneğin eski giysi, ayakkabı, elektronik cihaz ya da ambalajı mağazada geri toplayıp yeniden kullanım veya geri dönüşüme yönlendirdiği, karşılığında çoğunlukla…
Taklit Ürün (Counterfeit) Nedir?: Taklit ürün, tescilli bir markanın, tasarımın ya da ambalajın izinsiz kopyalanarak orijinal ürün izlenimi verecek biçimde üretilip satılan ürünüdür; marka hakkı ihlali ve tüketici aldatması oluşturur.
Taklit ve Tağşiş Listesi Nedir?: Taklit ve tağşiş listesi, Tarım ve Orman Bakanlığının resmi denetimlerde taklit ya da tağşiş yapıldığı tespit edilen gıda ürünlerini, firma ve marka bilgileriyle kamuoyuna duyurduğu listedir.
Taksit Erteleme Kampanyası Nedir?: Taksit erteleme kampanyası, kredi kartıyla yapılan alışverişin ilk taksitinin birkaç ay sonra başlamasını sağlayan, perakendeci ve bankanın birlikte düzenlediği ödeme kampanyasıdır.
Taksit Tablosu (Ürün Sayfasında Taksit Seçenekleri) Nedir?: Taksit tablosu, e-ticaret sitesinin ürün sayfasında ürün fiyatının hangi banka kartlarıyla kaç taksite bölünebileceğini, aylık tutarı ve varsa vade farkıyla toplam bedeli gösteren tablodur.
Taksitle Satış Sözleşmesi Nedir?: Taksitle satış sözleşmesi, satıcının malı tüketiciye teslim ettiği, bedelin ise önceden belirlenen taksitlerle ödendiği ve tüketici mevzuatıyla düzenlenen satış sözleşmesidir.
Takvim Etkisi (Calendar Shift) Nedir?: Takvim etkisi, bayram, tatil, hafta sonu sayısı veya artık yıl gibi takvim farklarının iki dönem arasındaki satış karşılaştırmasını yapay biçimde artırması ya da azaltmasıdır.
Talep Algılama (Demand Sensing) Nedir?: Talep algılama, günlük satış, stok, hava durumu, kampanya ve benzeri güncel sinyalleri kullanarak önümüzdeki günler ve haftalar için talep tahminini kısa aralıklarla güncelleyen tahmin yaklaşımıdır.
Talep Edilmemiş Mal Gönderimi Nedir?: Talep edilmemiş mal gönderimi, tüketicinin sipariş etmediği bir ürünün ona gönderilip bedelinin istenmesidir; Türkiye'de tüketici bu durumda ödeme yapmakla ya da ürünü iade etmekle yükümlü değildir.
Talep Planlama Uzmanı (Demand Planner) Nedir?: Talep planlama uzmanı, perakendecinin ya da tedarikçinin ürün bazında gelecek satışlarını tahmin eden, kampanya ve mevsim etkilerini hesaba katarak sipariş ve üretim planına temel oluşturan çalışandır.
Talep Tahmini (Demand Forecasting) Nedir?: Talep tahmini, bir ürünün belirli bir mağaza, kanal ve dönemde ne kadar satılacağının geçmiş satışlar, kampanyalar, mevsimsellik ve dış etkenler kullanılarak önceden hesaplanmasıdır.
Talep Transferi (Demand Transfer) Nedir?: Talep transferi, bir ürün listeden çıkarıldığında ya da stokta bulunmadığında o ürünün müşterilerinin ne kadarının aynı mağazadaki başka bir ürüne yöneldiğini gösteren orandır.
Tam Fiyat Satış Oranı (Full-Price Sell-Through) Nedir?: Tam fiyat satış oranı, bir ürün veya koleksiyonun indirime girmeden, ilk etiket fiyatından satılan miktarının toplam alınan ya da satılan miktara oranıdır; moda perakendesinde koleksiyon başarısının temel ölçütüdür.
Tamamlayıcı Ürün Nedir?: Tamamlayıcı ürün, başka bir ürünle birlikte kullanıldığında değeri artan ve genellikle onunla aynı sepette satın alınan üründür; çay ile şeker, yazıcı ile kartuş tipik örneklerdir.
Tamir Hakkı (Right to Repair) Nedir?: Tamir hakkı (right to repair), tüketicinin satın aldığı ürünü makul maliyetle onarabilmesi için yedek parça, bilgi ve onarım hizmetine erişimini güvence altına almayı amaçlayan düzenleme ve yaklaşımlardır.
Tanzim Satış Nedir?: Tanzim satış, fiyatları dengelemek amacıyla kamu kurumları ya da belediyeler eliyle temel gıda ürünlerinin piyasa fiyatının altında doğrudan tüketiciye satılmasıdır.
Tanzim-Teşhir Nedir?: Tanzim-teşhir, ürünlerin mağazada düzenli, temiz, eksiksiz ve satışa yönlendirecek biçimde rafa dizilmesi ve sergilenmesidir; mağaza operasyonunun günlük temel işlerinden biridir.
Tarih Kontrolü (Date Checking) Nedir?: Tarih kontrolü, raftaki ve depodaki ürünlerin son tüketim ya da tavsiye edilen tüketim tarihlerinin düzenli aralıklarla incelenmesi, tarihi yaklaşanların öne alınması ve geçenlerin satıştan çekilmesidir.
Tarladan Rafa (Farm to Shelf) Nedir?: Tarladan rafa, gıda ürünlerinin hal ve aracı zincirine girmeden üreticiden doğrudan alınıp kaynağı kayıt altında tutularak mağaza rafına getirildiği perakende tedarik yaklaşımıdır.
Tartılı Ürün (Değişken Ağırlıklı Ürün) Nedir?: Tartılı ürün (değişken ağırlıklı ürün), fiyatı sabit paket yerine kilogram üzerinden belirlenen ve her satışta tartılarak ağırlığa göre tutarı hesaplanan peynir, et, meyve-sebze gibi ürünlerdir.
Taşma Deposu (Overflow Warehouse) Nedir?: Taşma deposu, ana dağıtım merkezinin kapasitesinin yetmediği sezon, kampanya veya erken alım dönemlerinde fazla stoğun geçici olarak tutulduğu ek depodur.
Tavan Askısı (Ceiling Hanger) Nedir?: Tavan askısı, mağaza tavanından ip, zincir ya da askı sistemiyle sarkıtılan, kampanya, kategori veya yönlendirme mesajını uzaktan görünür kılan baskılı pano ya da görseldir.
Tavsiye Edilen Satış Fiyatı Nedir?: Tavsiye edilen satış fiyatı, üreticinin ya da ithalatçının ürünü için perakendecilere önerdiği, bağlayıcı olmayan tüketiciye satış fiyatıdır; perakendeci fiyatını serbestçe belirleyebilir.
Tavsiye Programı (Referral Program) Nedir?: Tavsiye programı, mevcut müşterilerin markayı arkadaşlarına önermesini, önerilen kişi alışveriş yaptığında hem tavsiye edene hem de yeni müşteriye indirim, puan ya da hediye vererek teşvik eden müşteri kazanım…
Tax Free (Turist KDV İadesi) Nedir?: Tax free, Türkiye'de yerleşik olmayan yolcuların yetkili mağazalardan satın alıp yurt dışına çıkardıkları ürünler için ödedikleri KDV'nin, gümrük onayının ardından kendilerine iade edilmesi uygulamasıdır.
Taze Kategori (Fresh) Nedir?: Taze kategori (fresh), meyve-sebze, kasap, şarküteri, balık, fırın ve süt ürünleri gibi kısa raf ömürlü, çoğu zaman tartılarak ya da serviste satılan gıda ürünlerinin oluşturduğu kategori grubudur.
Taze Ürün Satış Payı Nedir?: Taze ürün satış payı, bir gıda perakendecisinin toplam satışları içinde meyve-sebze, et, şarküteri, fırın ve süt ürünleri gibi taze kategorilerin oluşturduğu payı gösteren orandır.
Tech Pack (Teknik Föy) Nedir?: Tech pack (teknik föy), bir giyim ürününün üretilebilmesi için gereken teknik çizim, ölçü tablosu, kumaş, aksesuar, dikiş detayları, etiket ve paketleme bilgilerini bir arada toplayan üretim dosyasıdır.
Tedarik Süresi (Lead Time) Nedir?: Tedarik süresi, bir siparişin verildiği andan ürünün kullanıma ya da satışa hazır biçimde depoya veya mağazaya ulaştığı ana kadar geçen toplam süredir; stok seviyesi ve sipariş zamanlamasının temel girdisidir.
Tedarik Zinciri Dayanıklılığı Nedir?: Tedarik zinciri dayanıklılığı, bir şirketin tedarik ağında yaşanan kesinti, kriz ve ani talep değişimlerini öngörebilme, bunlara dayanabilme ve kısa sürede normal işleyişe dönebilme kapasitesidir.
Tedarik Zinciri Finansmanı (Supply Chain Finance) Nedir?: Tedarik zinciri finansmanı, büyük alıcının onayladığı faturalar üzerinden tedarikçilerin bankadan vadesinden önce ve alıcının kredi notuna dayalı uygun maliyetle ödeme almasını sağlayan finansman modelidir.
Tedarik Zinciri Yöneticisi Ne İş Yapar? Maaşı & Görevleri: Tedarik zinciri yöneticisi, ürünün tedarikçiden depoya, mağaza rafına ya da müşterinin kapısına ulaşana kadarki planlama, stok, depo ve dağıtım süreçlerini yöneten perakende yöneticisidir.
Tedarik Zinciri Yönetimi Nedir?: Tedarik zinciri yönetimi, ürünün hammaddeden üreticiye, depodan mağazaya ve tüketiciye ulaşana kadar geçtiği satın alma, üretim, stok, taşıma ve bilgi akışının uçtan uca planlanması ve koordinasyonudur.
Tedarikçi Hizmet Faturası Nedir?: Tedarikçi hizmet faturası, perakendecinin tedarikçiye verdiği teşhir, broşür, reklam, lojistik veya veri gibi hizmetler karşılığında, ticari anlaşmaya dayanarak tedarikçiye kestiği faturadır.
Tedarikçi İlişkileri Yönetimi (SRM) Nedir?: Tedarikçi ilişkileri yönetimi (SRM), perakendecinin tedarikçilerini değerlendirme, segmentlere ayırma, performanslarını izleme ve onlarla uzun vadeli iş birliği kurma süreçlerinin bütünüdür.
Tedarikçi Kalite Denetimi Nedir?: Tedarikçi kalite denetimi, perakendecinin özellikle özel marka ve taze ürün tedarikçilerinin üretim tesislerini hijyen, gıda güvenliği, üretim süreçleri ve izlenebilirlik açısından yerinde incelemesidir.
Tedarikçi Karnesi (Vendor Scorecard) Nedir?: Tedarikçi karnesi, bir tedarikçinin teslimat, kalite, maliyet ve hizmet performansını belirli göstergelerle puanlayan ve düzenli olarak paylaşılan değerlendirme raporudur.
Tedarikçi Kesintisi (Deduction) Nedir?: Tedarikçi kesintisi, perakendecinin tedarikçiye yapacağı ödemeden eksik teslimat, hasar, fiyat farkı, promosyon desteği veya sözleşmeden doğan bedeller için düştüğü tutarlardır.
Tedarikçi Portalı (Vendor Portal) Nedir?: Tedarikçi portalı, perakendecinin tedarikçileriyle sipariş, sevkiyat, fatura, ödeme, satış ve stok verilerini paylaştığı, tedarikçilerin web üzerinden erişebildiği çevrim içi iş platformudur.
Tedarikçi Ret Oranı (Mal Kabul Reddi) Nedir?: Tedarikçi ret oranı, bir tedarikçiden gelen sevkiyatların ya da ürün miktarının, kalite, ambalaj, son kullanma tarihi, belge veya miktar uyumsuzluğu nedeniyle mal kabulde reddedilen bölümünün oranıdır.
Tedarikçi Sayısı Optimizasyonu (Vendor Rationalization) Nedir?: Tedarikçi sayısı optimizasyonu, perakendecinin bir kategoride çalıştığı tedarikçi sayısını performans, maliyet ve risk ölçütlerine göre azaltarak daha az ama daha güçlü iş ortağıyla çalışma sürecidir.
Tedarikçi Uyum Kuralları (Vendor Compliance) Nedir?: Tedarikçi uyum kuralları, perakendecinin tedarikçilerden etiketleme, ambalaj, palet, sevkiyat zamanı ve belge gönderimi konularında uymasını istediği yazılı standartlar ile bu standartlara uyulmadığında uygulanan…
Tedarikçiye İade (RTV) Nedir?: Tedarikçiye iade (RTV), hasarlı, kusurlu, tarihi yaklaşan, geri çağrılan ya da anlaşma gereği iade edilebilen ürünlerin mağaza veya depodan tedarikçiye geri gönderilmesi sürecidir.
Tedarikçiye Ödeme Süresi Sınırı Nedir?: Tedarikçiye ödeme süresi sınırı, perakendecinin tedarikçilerine yapacağı ödemelerde uygulayabileceği vadeye yasal bir üst sınır getirilmesidir; özellikle küçük üreticileri uzun vadelere karşı korumayı amaçlar.
Tek Durak Alışveriş (One-Stop Shopping) Nedir?: Tek durak alışveriş (one-stop shopping), müşterinin ihtiyaç duyduğu farklı kategorileri tek bir mağazada ya da tek bir siteden, tek seferde alabilmesini sağlayan perakende yaklaşımıdır.
Tek Fiyat Mağaza (Single Price Store) Nedir?: Tek fiyat mağaza (single price store), raflarındaki ürünlerin tamamını ya da büyük çoğunluğunu aynı sabit fiyattan satan, düşük fiyat algısına dayalı perakende formatıdır.
Tek Müşteri Görünümü (Single Customer View) Nedir?: Tek müşteri görünümü, bir müşterinin mağaza, web sitesi, uygulama, çağrı merkezi ve sadakat programındaki tüm kayıtlarının birleştirilerek tek bir profil altında görüntülenmesidir ve kişiselleştirme ile müşteri…
Tek Sıra Kuyruk Sistemi (Serpentine Queue) Nedir?: Tek sıra kuyruk sistemi, tüm müşterilerin bariyerlerle oluşturulmuş zikzak tek bir sırada beklediği ve sıradaki müşterinin ilk boşalan kasaya yönlendirildiği kasa düzenidir.
Tek Tay Teşhir Nedir?: Tek tay teşhir, ayakkabı mağazalarında her modelden yalnızca bir tekin rafta sergilendiği, çiftin ve diğer bedenlerin depoda tutulduğu, böylece hem alanın hem de hırsızlık riskinin yönetildiği düzendir.
Tek Tıkla Ödeme (One-Click Checkout) Nedir?: Tek tıkla ödeme, daha önce kayıtlı adres ve ödeme bilgisi kullanılarak alışverişin form doldurmadan tek bir onayla tamamlanmasını sağlayan ödeme deneyimidir; one-click checkout olarak da bilinir.
Tekel Bayi Nedir?: Tekel bayi, ağırlıklı olarak sigara, alkollü içecek, içecek ve atıştırmalık satan, tütün ve alkol satışı için gerekli belgeye sahip küçük perakende işletmesine verilen addır.
Teknoloji Ücreti (Franchise Technology Fee) Nedir?: Teknoloji ücreti (franchise technology fee), franchise alanların POS, mobil uygulama, sipariş platformu ve yazılım lisansları gibi merkezi teknoloji hizmetleri için franchise verene ödediği düzenli ücrettir.
Tekrar Alım Oranı (Repeat Rate) Nedir?: Tekrar alım oranı, bir ürünü ya da markayı belirli bir dönemde satın alan müşterilerin ne kadarının aynı ürünü ya da markayı yeniden satın aldığını gösteren yüzdedir.
Tekstil Ürünlerinde Elyaf Etiketi Nedir?: Tekstil ürünlerinde elyaf etiketi, ürünün hangi liflerden ve hangi oranlarda üretildiğini, örneğin yüzde 95 pamuk yüzde 5 elastan gibi, Türkçe olarak gösteren zorunlu ürün etiketidir.
Telefonla Sipariş (Call & Collect) Nedir?: Telefonla sipariş, müşterinin mağazayı ya da çağrı merkezini arayarak ürün ayırttığı veya satın aldığı, ürünü daha sonra mağazadan teslim aldığı ya da adresine getirttiği satış yöntemidir.
Tema Haftası (Theme Week) Nedir?: Tema haftası, perakendecinin bir mutfağı, ülkeyi, mevsimi ya da ürün grubunu merkeze alarak bir hafta boyunca ilgili ürünleri özel teşhir, broşür ve fiyatlarla öne çıkardığı kampanya formatıdır.
Temas Noktası (Touchpoint) Nedir?: Temas noktası, müşterinin bir markayla satın alma öncesinde, sırasında ya da sonrasında etkileşime girdiği her yer, kanal ya da andır. Reklam, mağaza, web sitesi, kasa ve çağrı merkezi tipik örneklerdir.
Temassız Ödeme (NFC) Nedir?: Temassız ödeme, kart, telefon ya da akıllı saatin POS cihazına yaklaştırılmasıyla NFC (yakın alan iletişimi) teknolojisi üzerinden saniyeler içinde yapılan, kartın cihaza takılmasını gerektirmeyen ödeme yöntemidir.
Temel Çeşit (Core Range) Nedir?: Temel çeşit, bir zincirin formatından bağımsız olarak tüm mağazalarında sürekli bulundurmayı taahhüt ettiği zorunlu ürün listesidir; müşterinin her şubede aynı temel ürünleri bulmasını sağlar.
Temel Fiyat Optimizasyonu (Base Price Optimization) Nedir?: Temel fiyat optimizasyonu, perakendecinin promosyon dışındaki normal raf fiyatlarını fiyat esnekliği, rakip fiyatları, maliyet ve fiyat kuralları verileriyle analiz ederek satış ve kâr hedeflerine en uygun seviyeye…
Temiz Etiket (Clean Label) Nedir?: Temiz etiket (clean label), içindekiler listesi kısa, tüketicinin tanıdığı bileşenlerden oluşan ve yapay katkı maddelerinin azaltıldığı ya da çıkarıldığı ürünleri tanımlamak için kullanılan sektör yaklaşımıdır.
Terazi Damgalama (Periyodik Muayene) Nedir?: Terazi damgalama, ticarette kullanılan terazilerin doğru ölçtüğünün yetkili kurumca belirli aralıklarla muayene edilmesi ve uygun bulunanların damga veya muayene etiketiyle işaretlenmesidir.
Tersine Lojistik (Reverse Logistics) Nedir?: Tersine lojistik, müşteriden ya da mağazadan geri dönen iade, hasarlı, kusurlu, sezonu geçmiş veya geri dönüştürülecek ürünlerin toplanması, kontrol edilmesi ve yeniden satış, onarım, tedarikçiye iade ya da imha…
Terzi Hizmeti (Tadilat) Nedir?: Terzi hizmeti (tadilat), giyim mağazalarının satılan ürünü müşterinin ölçüsüne göre kısaltma, daraltma ya da bol etme gibi işlemlerle uyarladığı satış sonrası hizmettir.
Teşhir Bedeli (Gondol Başı Kirası) Nedir?: Teşhir bedeli (gondol başı kirası), tedarikçinin ürününü gondol başı, kasa önü, palet alanı gibi mağazanın görünür noktalarında belirli bir süre sergilemek için perakendeciye ödediği bedeldir.
Teşhir Stoğu (Presentation Stock) Nedir?: Teşhir stoğu (presentation stock), rafın dolu ve düzgün görünmesi için bir üründen rafta her zaman bulunması gereken en düşük adettir ve otomatik siparişte parametre olarak kullanılır.
Teşhir Ünitesi Nedir?: Teşhir ünitesi, ürünlerin mağazada sergilenmesi için kullanılan raf, stand, dolap, masa veya askı gibi her türlü sabit ya da geçici mobilya ve ekipmanın genel adıdır.
Teşhir Ürünü (Display Model) Nedir?: Teşhir ürünü (display model), mağazada müşterilerin görüp denemesi için açıkta sergilenen ve çoğu zaman sezon sonunda ya da model değişiminde indirimli satılan üründür.
Teşhir Yoğunluğu (Merchandise Density) Nedir?: Teşhir yoğunluğu, mağazada metrekare ya da raf metresi başına sergilenen ürün miktarıdır ve mağazanın kapasitesi, fiyat imajı, müşteri konforu ve görsel algısı üzerinde doğrudan etkilidir.
Tesis Yönetimi (Facility Management) Nedir?: Tesis yönetimi, bir alışveriş merkezi, mağaza ağı ya da depo binasının teknik bakım, temizlik, güvenlik, enerji ve ortak hizmetlerinin planlanıp yürütülmesini kapsayan yönetim işlevidir.
Teslim Tesellüm Tutanağı Nedir?: Teslim tesellüm tutanağı, bir malın ya da ekipmanın bir taraftan diğerine teslim edildiğini, teslim alınan miktarı ve durumu iki tarafın imzasıyla kayda geçiren belgedir; Türk ticaret pratiğinde yaygındır.
Teslimat Aboneliği (Delivery Pass) Nedir?: Teslimat aboneliği, müşterinin aylık veya yıllık sabit bir ücret ödeyerek belirli bir süre boyunca online siparişlerinde ücretsiz ya da indirimli teslimat ve bazen ek avantajlar kazandığı üyelik modelidir.
Teslimat Kanıtı (POD) Nedir?: Teslimat kanıtı (POD), bir siparişin alıcıya teslim edildiğini gösteren imza, fotoğraf, tek kullanımlık kod ya da konum ve zaman kaydı gibi belgelerdir; iade, şikâyet ve hasar uyuşmazlıklarında temel delil olarak…
Teslimat Tarihi Taahhüdü (Delivery Promise) Nedir?: Teslimat tarihi taahhüdü, e-ticaret sitesinin ürün sayfasında, sepette ya da sipariş onayında müşteriye gösterdiği tahmini teslim tarihi veya tarih aralığıdır; stok, depo ve kargo verisinden hesaplanır.
Teslimat Yarıçapı (Q-Commerce Servis Alanı) Nedir?: Teslimat yarıçapı, hızlı teslimat yapan bir karanlık mağazanın, marketin ya da restoranın sipariş kabul ettiği ve vaat ettiği sürede teslimat yapabildiği coğrafi servis alanıdır.
Teslimat Yoğunluğu (Drop Density) Nedir?: Teslimat yoğunluğu, bir teslimat aracının ya da kuryenin belirli bir alanda veya bir saatte bıraktığı teslimat sayısıdır; son kilometre maliyetini belirleyen en güçlü göstergelerden biridir.
Teslimat Zaman Aralığı (Delivery Slot) Nedir?: Teslimat zaman aralığı, müşterinin online siparişini teslim almak istediği günü ve saat dilimini sipariş sırasında seçmesine olanak tanıyan, özellikle online market ve hacimli ürün teslimatlarında kullanılan randevulu…
Test Pazarı (Test Market) Nedir?: Test pazarı, yeni bir ürünün, fiyatın ya da kampanyanın tüm pazara yayılmadan önce sınırlı bir coğrafyada ya da mağaza grubunda gerçek koşullarda denendiği uygulamadır.
Tester (Deneme Ürünü) Nedir?: Tester (deneme ürünü), kozmetik, parfüm ve kişisel bakım mağazalarında müşterinin ürünü satın almadan önce denemesi için rafta açık bırakılan ve satışa konu olmayan üründür.
TFRS 16 (Kiralamalar Standardı) Nedir?: TFRS 16, kiracıların kiraladıkları mağaza, depo ve araçları bilançoda kullanım hakkı varlığı ve kira yükümlülüğü olarak göstermesini öngören, IFRS 16 ile uyumlu Türkiye Finansal Raporlama Standardıdır.
Ticari Kâr (Trading Profit) Nedir?: Ticari kâr, bir perakendecinin mağaza ve online satış faaliyetlerinden elde ettiği, tek seferlik giderler ve gayrimenkul satış kazançları gibi olağan dışı kalemler hariç tutulan faaliyet kârıdır.
Ticari Kira Sözleşmesi Nedir?: Ticari kira sözleşmesi, bir işyerinin mağaza, ofis, depo veya restoran gibi ticari amaçlarla kullanılmak üzere kiralanmasına ilişkin, Türk Borçlar Kanunu'ndaki işyeri kirası hükümlerine tabi sözleşmedir.
Ticari Koşullar (Trading Terms) Nedir?: Ticari koşullar, perakendeci ile tedarikçi arasında fiyat, iskonto, prim, vade, teslimat ve iade gibi konuları düzenleyen ve genellikle yıllık olarak müzakere edilen anlaşma şartlarının bütünüdür.
Ticket Switching (Etiket Değiştirme Dolandırıcılığı) Nedir?: Ticket switching, pahalı bir ürünün fiyat etiketinin ya da barkodunun daha ucuz bir ürünün etiketiyle değiştirilerek ürünün kasada düşük fiyattan satın alınmasına dayanan mağaza dolandırıcılığıdır.
TLOG (Kasa İşlem Kaydı) Nedir?: TLOG (Kasa İşlem Kaydı), kasada yapılan her satış, iade, iptal, indirim ve ödeme işleminin satır satır kaydedildiği, perakendecinin satış analizleri ve denetimleri için kullandığı ham işlem verisidir.
TMS (Taşıma Yönetim Sistemi) Nedir?: TMS (taşıma yönetim sistemi), bir şirketin sevkiyatlarının planlanması, taşıyıcı seçimi, rota ve yük optimizasyonu, araç takibi ve navlun maliyetlerinin kontrolü için kullandığı yazılımdır.
Ton Eşleştirme (Shade Matching) Nedir?: Ton eşleştirme, fondöten, kapatıcı ve pudra gibi makyaj ürünlerinde müşterinin cilt tonuna ve alt tonuna en uygun rengin, satış danışmanı, cihaz ya da dijital araçlarla belirlenmesi hizmetidir.
Ton ve Kalibre Farkı (Seramik Lotu) Nedir?: Ton ve kalibre farkı, seramik ve porselen karoların farklı üretim partilerinde renk tonu ile ölçüsünün küçük farklılıklar göstermesidir; yapı marketler aynı projeye tek lottan ürün satarak bu sorunu önler.
Top-Up Alışveriş (Tamamlama Alışverişi) Nedir?: Top-up alışveriş, müşterinin büyük alışverişler arasında eksilen ya da biten birkaç ürünü tamamlamak için yaptığı küçük sepetli, kısa süreli ve sık tekrarlanan alışveriştir.
Toplam Mağaza Satış Alanı (Net Retail Space) Nedir?: Toplam mağaza satış alanı, bir perakende zincirinin tüm mağazalarında müşterinin dolaşıp ürün görebildiği ve satın alabildiği alanların metrekare toplamıdır, depo ve ofis alanlarını kapsamaz.
Toplu İşe Alım Nedir?: Toplu işe alım, perakendecinin yeni mağaza açılışları, yüksek sezon ya da hızlı büyüme dönemlerinde kısa sürede çok sayıda mağaza ve depo çalışanını aynı süreçle işe alma uygulamasıdır.
Toplu Sergileme (Mass Display) Nedir?: Toplu sergileme, tek bir ürünün ya da az sayıda ürünün büyük miktarlarda üst üste veya yan yana yığılarak bolluk ve uygun fiyat algısı yaratacak biçimde sergilenmesidir.
Toptancı (Wholesaler) Nedir?: Toptancı (Wholesaler), ürünleri üretici ya da ithalatçıdan büyük miktarlarda satın alıp perakendecilere, işletmelere ve diğer ara satıcılara daha küçük partiler halinde satan ticari aracıdır.
Toptancı Hali Nedir?: Toptancı hali, yaş meyve ve sebzenin üreticiden ya da komisyoncular aracılığıyla toptan alıcılara satıldığı, belediyelerce işletilen ve denetlenen toptan satış yeridir.
Totem (Yönlendirme Panosu) Nedir?: Totem, mağaza girişinde, otoparkta ya da satış alanında dikey olarak duran, marka, kampanya veya yön bilgisi veren bağımsız tabela ya da yönlendirme panosudur.
TPR (Geçici Fiyat İndirimi) Nedir?: TPR, yani geçici fiyat indirimi, bir ürünün raf fiyatının belirli bir süre için düşürüldüğü ve süre bitince normal fiyata dönüldüğü, market zincirlerinde en sık kullanılan promosyon türüdür.
Trade Marketing Nedir?: Trade marketing, üreticinin ürünlerinin perakende kanalında daha iyi listelenmesi, görünmesi ve satılması için perakendecilerle ve distribütörlerle birlikte yürüttüğü kanal odaklı pazarlama faaliyetleridir.
Trade Promotion (Ticari Promosyon) Nedir?: Trade promotion, üreticinin perakendeciye ya da distribütöre yönelik sunduğu indirim, ödenek ve teşviklerdir; amaç ürünün daha fazla stoklanması, öne çıkarılması ve tüketiciye indirimle sunulmasıdır.
Trade-In (Eskiyi Getir Yeniyi Götür) Nedir?: Trade-in (eskiyi getir yeniyi götür), müşterinin kullandığı eski ürünü perakendeciye teslim ederek değerini yeni ürün alımında indirim ya da alışveriş kredisi olarak kullanmasını sağlayan satış programıdır.
Trading Down (Ucuza Kayış) Nedir?: Trading down, tüketicilerin bütçe baskısı altında daha ucuz markalara, özel markalı ürünlere ya da indirim marketlerine yönelerek harcamalarını aşağı yönlü kaydırmasıdır.
Trading Up (Üst Segmente Geçiş) Nedir?: Trading up, tüketicinin önem verdiği kategorilerde daha kaliteli, daha pahalı ya da daha iyi deneyim sunan ürünlere geçerek harcamasını yukarı yönlü kaydırmasıdır.
Trafik-Fiş Ayrıştırması (Traffic vs Ticket) Nedir?: Trafik-fiş ayrıştırması, bir perakendecinin satış büyümesini fiş sayısındaki değişim ile fiş başına ortalama tutardaki değişim olarak iki bileşene ayıran analiz yöntemidir.
Transpalet (Palet Kaldırıcı) Nedir?: Transpalet, paletli yükleri yerden hafifçe kaldırarak depo, mal kabul alanı ve mağaza içinde kısa mesafelerde taşımaya yarayan, elle ya da elektrikle çalışan palet taşıma aracıdır.
Travel Exclusive (Seyahate Özel Ürün) Nedir?: Travel exclusive, markaların yalnızca havalimanı gümrüksüz mağazaları ve seyahat perakendesi kanalı için ürettiği, şehir mağazalarında bulunmayan özel set, boy ya da ambalajdaki üründür.
Travel Retail (Seyahat Perakendesi) Nedir?: Travel retail, havalimanı, liman, tren garı, otoyol tesisi ve uçak gibi seyahat noktalarında yolculara yapılan perakende satışın tümüdür; duty free mağazaların yanı sıra vergili mağazaları, kafeleri ve uçak içi satışı…
Trend Tahmini (Trend Forecasting) Nedir?: Trend tahmini (trend forecasting), moda ve tüketim ürünlerinde gelecek sezonlarda öne çıkacak renk, malzeme, kesim ve tüketici eğilimlerini önceden öngörmeye çalışan araştırma ve analiz çalışmasıdır.
Triple Net Kira (NNN) Nedir?: Triple net kira (NNN), kiracının esas kiraya ek olarak mülkün emlak vergisi, sigortası ve bakım-onarım giderlerini de üstlendiği, mal sahibine net kira geliri bırakan kira yapısıdır.
Try Before You Buy (Önce Dene Sonra Öde) Nedir?: Try before you buy (önce dene sonra öde), online alışverişte müşterinin ürünleri ödeme yapmadan evde denediği, belirli süre içinde yalnızca elinde tuttuğu ürünlerin bedelini ödediği satış modelidir.
TSE Belgesi Nedir?: TSE belgesi, Türk Standardları Enstitüsünün bir ürünün, hizmetin ya da işletmenin ilgili Türk standardına uygunluğunu denetleyip onayladığını gösteren belgedir; perakendede ürün kalitesi ve satış sonrası hizmet için…
TTS (Taşıt Tanıma Sistemi) Nedir?: TTS (Taşıt Tanıma Sistemi), akaryakıt istasyonunda araca takılan ünite sayesinde aracın pompada otomatik tanındığı, yakıt alımının limitlere göre onaylanıp şirket hesabına kaydedildiği filo yakıt yönetim sistemidir.
TÜFE (Tüketici Fiyat Endeksi) Nedir?: TÜFE (tüketici fiyat endeksi), hanehalklarının tükettiği mal ve hizmetlerden oluşan temsili bir sepetin fiyatlarındaki ortalama değişimi ölçen ve Türkiye'de TÜİK tarafından aylık olarak yayımlanan endekstir.
Tuhafiye Nedir?: Tuhafiye, düğme, fermuar, iplik, dantel, kurdele, çıtçıt ve dikiş gereçleri gibi giyim ve el işi yan ürünlerini ifade eder; bu ürünleri satan dükkânlara tuhafiye ya da tuhafiyeci denir.
Tüke Nedir?: Tüke, hızlı tüketim ve perakende sahasında "tüketim" kelimesinden kısaltılmış bir ifadedir; bir ürünün belirli bir satış noktasında raftan ne hızla çıktığını, yani tüketim ve satış hızını anlatır.
Tüketici Davranışı Nedir?: Tüketici davranışı, bireylerin ve hanelerin ürün ve hizmetleri nasıl aradığını, seçtiğini, satın aldığını, kullandığını ve elden çıkardığını; bu süreçleri etkileyen psikolojik, sosyal ve ekonomik etkenlerle birlikte…
Tüketici Güven Endeksi Nedir?: Tüketici güven endeksi, hanelerin kendi mali durumları ve genel ekonomi hakkındaki mevcut değerlendirmelerini ve beklentilerini anket yoluyla ölçen, harcama eğilimine dair öncü bir göstergedir.
Tüketici Hakem Heyeti Nedir?: Tüketici hakem heyeti, belirli bir parasal sınırın altında kalan tüketici uyuşmazlıklarına bakan, il ve ilçelerde kurulu, başvurusu ücretsiz ve kararları taraflar için bağlayıcı olan idari uyuşmazlık çözüm merciidir.
Tüketici Hakları Avrupa Uyumu (Omnibus Direktifi) Nedir?: Tüketici haklarında Avrupa uyumu (Omnibus Direktifi), AB'nin indirim duyuruları, çevrim içi pazaryerleri, tüketici yorumları ve kişiselleştirilmiş fiyatlar konusunda tüketici kurallarını güncelleyen düzenlemesidir.
Tüketici İçgörüsü (Consumer Insight) Nedir?: Tüketici içgörüsü, tüketicinin davranışının arkasındaki gerçek motivasyonu, gerilimi ya da ihtiyacı açıklayan ve markaya ya da perakendeciye uygulanabilir bir aksiyon fikri veren derin anlayıştır.
Tüketici Mahkemesi Nedir?: Tüketici mahkemesi, tüketici işlemleri ve tüketiciye yönelik uygulamalardan doğan uyuşmazlıklara bakan, hakem heyetinin parasal sınırını aşan davaları ve hakem heyeti kararlarına itirazları inceleyen özel görevli…
Tüketici Şikâyet Başvurusu Nedir?: Tüketici şikâyet başvurusu, bir mal ya da hizmetle ilgili sorun yaşayan tüketicinin satıcıya, tüketici hakem heyetine veya ilgili kurumlara hakkını aramak amacıyla yaptığı resmi ya da yazılı başvurudur.
Tur Grubu Satışı (Rehber Komisyonu) Nedir?: Tur grubu satışı, turist gruplarının rehber ya da tur şirketi aracılığıyla belirli mağazalara getirildiği ve mağazanın bu gruplardan yapılan satış üzerinden rehbere veya acenteye komisyon ödediği satış modelidir.
Türk Gıda Kodeksi Nedir?: Türk Gıda Kodeksi, gıdaların üretimi, bileşimi, katkı maddeleri, etiketlenmesi ve ambalajı gibi konularda uyulması gereken kuralları belirleyen, Tarım ve Orman Bakanlığınca yayımlanan yönetmelik ve tebliğler bütünüdür.
Türkçe Etiket Zorunluluğu Nedir?: Türkçe etiket zorunluluğu, Türkiye'de tüketiciye satılan ürünlerde etiket, kullanım talimatı, uyarı ve garanti gibi bilgilerin Türkçe olarak verilmesi yükümlülüğüdür.
Tütün Ürünleri Teşhir Yasağı Nedir?: Tütün ürünleri teşhir yasağı, sigara ve diğer tütün ürünlerinin satış noktalarında tüketicinin göreceği şekilde sergilenmesini ve tanıtılmasını yasaklayan, ürünlerin kapalı dolap veya görünmeyen alanda tutulmasını…
Tütün ve Alkol Satış Belgesi Nedir?: Tütün ve alkol satış belgesi, sigara ve diğer tütün ürünleri ile alkollü içkileri perakende olarak satmak isteyen market, büfe ve benzeri işletmelerin yetkili kurumdan alması gereken izin belgesidir.
Tuzak Etkisi (Decoy Effect) Nedir?: Tuzak etkisi, iki seçenek arasında kararsız kalan tüketicinin önüne, bunlardan birine göre açıkça daha zayıf üçüncü bir seçenek konduğunda tercihinin o seçeneğe doğru kaymasını anlatan davranışsal etkidir.
TV Alışveriş Kanalı (Teleshopping) Nedir?: TV alışveriş kanalı, ürünlerin televizyon yayınlarında canlı veya kayıtlı programlarla tanıtıldığı ve izleyicinin telefon, internet ya da uygulama üzerinden sipariş verdiği uzaktan satış kanalıdır.
TV Duvarı (TV Wall) Nedir?: TV duvarı, elektronik mağazalarında televizyonların aynı görüntüyü oynatacak şekilde, ekran boyutu ve fiyat sırasına göre bir duvar boyunca yan yana ve üst üste sergilendiği teşhir alanıdır.

U

Uçak İçi Satış (Inflight Retail) Nedir?: Uçak içi satış, uluslararası uçuşlarda kabin ekibinin satış arabası ya da katalog aracılığıyla yolculara parfüm, kozmetik, aksesuar ve hediyelik ürün sattığı seyahat perakendesi kanalıdır.
UGC (Kullanıcı Tarafından Oluşturulan İçerik) Nedir?: UGC (kullanıcı tarafından oluşturulan içerik), müşterilerin bir ürün ya da mağaza hakkında kendiliğinden ürettiği yorum, fotoğraf, video ve sosyal medya paylaşımlarıdır.
Unified Commerce (Birleşik Ticaret) Nedir?: Unified commerce, mağaza, e-ticaret, mobil uygulama, pazaryeri ve çağrı merkezi gibi tüm satış kanallarının tek bir ortak ticaret platformu, tek stok ve tek müşteri verisi üzerinden yönetildiği birleşik ticaret…
Up-Selling Nedir?: Up-selling, müşteriye almayı düşündüğü ürünün daha üst modelini, daha büyük boyutunu ya da daha gelişmiş versiyonunu önererek işlem başına harcamayı artırmayı hedefleyen satış yöntemidir.
Upcycling (İleri Dönüşüm) Nedir?: Upcycling (ileri dönüşüm), kullanılmayan ürünlerin, üretim artıklarının ya da atık malzemelerin, malzemesi parçalanmadan daha yüksek değerli yeni bir ürüne dönüştürülmesidir.
UPH (Saatlik Toplama Verimliliği) Nedir?: UPH (saatlik toplama verimliliği), bir depo çalışanının ya da toplama istasyonunun bir saatte topladığı ürün adedini gösteren ve depo işgücü verimliliğini ölçen temel göstergedir.
UPT (Units Per Transaction) Nedir?: UPT (Units Per Transaction), bir mağazada ya da online kanalda işlem başına ortalama kaç adet ürün satıldığını gösteren metriktir; satılan toplam adedin fiş sayısına bölünmesiyle hesaplanır.
Usta Segmenti (Profesyonel Müşteri) Nedir?: Usta segmenti (profesyonel müşteri), yapı market ve inşaat malzemesi perakendecilerinin elektrikçi, tesisatçı, boyacı ve küçük müteahhit gibi işi gereği düzenli ve yüksek hacimli alım yapan müşteri grubudur.
Uzaktan Satış Danışmanlığı (Video Shopping) Nedir?: Uzaktan satış danışmanlığı, mağazadaki satış danışmanının görüntülü görüşme, canlı sohbet veya mesajlaşma üzerinden evdeki müşteriye ürünleri göstererek bire bir danışmanlık verdiği ve satışı uzaktan tamamladığı…
Uzatılmış Garanti (Extended Warranty) Nedir?: Uzatılmış garanti (extended warranty), bir ürünün yasal ve üretici garantisi sona erdikten sonra arıza ve onarım masraflarını belirli bir süre daha karşılayan, ücretli ek koruma hizmetidir.
Uzman Mağaza (Specialty Retailer) Nedir?: Uzman mağaza, dar bir ürün kategorisinde derin çeşit, uzman satış danışmanlığı ve kategoriye özel hizmetler sunarak genel perakendecilerden ayrışan mağaza türüdür.
Uzun Kuyruk (Long Tail) Nedir?: Uzun kuyruk, tek tek az satan ama sayıca çok olan ürünlerin toplamda ciddi bir satış hacmi oluşturduğu durumu anlatır; raf sınırı olmayan e-ticaretin çeşit avantajını açıklamak için kullanılır.

Ü

Ücretli Üyelik Programı (Paid Membership) Nedir?: Ücretli üyelik programı, müşterinin belirli bir abonelik ücreti ödeyerek ücretsiz teslimat, özel fiyatlar, ek indirimler veya ayrıcalıklı hizmetler gibi faydalara eriştiği sadakat modelidir.
Ücretsiz Kargo Eşiği Nedir?: Ücretsiz kargo eşiği, e-ticaret sitesinde sepet tutarı belirli bir değerin üzerine çıktığında kargo ücretinin alınmadığı sınırdır; ortalama sepet tutarını yükseltmek ve kargo maliyetini kârlı siparişlere yaymak için…
Üçüncü Dalga Kahve Nedir?: Üçüncü dalga kahve, kahveyi çekirdeğin menşei, işlenme yöntemi, kavurma profili ve demleme tekniğiyle ele alan, kahve zincirleri ve bağımsız kafelerde özel kahve (specialty) satışına dayanan yaklaşımdır.
Üçüncü Mekân (Third Place) Nedir?: Üçüncü mekân, ev ve işyeri dışında insanların düzenli olarak vakit geçirip sosyalleştiği yerleri anlatan kavramdır; kahve zincirleri mağaza tasarımını ve konumlamasını bu fikir üzerine kurar.
Üretici Markası (National Brand) Nedir?: Üretici markası, ürünü üreten ya da sahiplenen firmanın kendi adıyla birçok perakendecide satılan markasıdır; perakendecinin kendi markası olan özel markanın karşıtı olarak kullanılır.
Üretici Pazarı (Farmers' Market) Nedir?: Üretici pazarı, çiftçi ve küçük üreticilerin sebze, meyve, peynir, yumurta, bal gibi ürünlerini aracı olmadan doğrudan tüketiciye sattığı, belirli günlerde kurulan pazar alanıdır; organik ve yerel gıda perakendesinin…
Üretim Öncesi Numune (PPS) Nedir?: Üretim öncesi numune (PPS), seri üretim başlamadan önce gerçek kumaş, aksesuar ve üretim yöntemleriyle dikilen, perakendecinin onayladığı ve seri üretimin referans aldığı son numunedir.
Üretken Yapay Zekâ (Generative AI) Nedir?: Üretken yapay zekâ, eğitildiği büyük veri kümelerinden öğrendiği örüntülerle metin, görsel, ses veya kod gibi yeni içerikler üreten yapay zekâ modellerinin genel adıdır.
Ürün Bilgisi Eğitimi (Product Knowledge Training) Nedir?: Ürün bilgisi eğitimi, mağaza satış ekiplerine sattıkları ürünlerin özelliklerini, kullanımını, farklarını ve müşteriye nasıl anlatılacağını öğreten, genellikle tedarikçiyle birlikte yürütülen eğitimdir.
Ürün Çeşitliliği Planlaması (Assortment Planning) Nedir?: Ürün çeşitliliği planlaması, perakendecinin hangi ürünleri, hangi mağazalarda, hangi dönemde ve kaç seçenekle satacağına satış verisi, raf alanı ve bütçe kısıtlarıyla karar verdiği planlama sürecidir.
Ürün Derinliği ve Genişliği Nedir?: Ürün derinliği ve genişliği, bir mağazanın çeşit yapısını anlatan iki ölçüdür: genişlik kaç farklı kategori sunulduğunu, derinlik ise her kategori içinde kaç seçenek bulunduğunu gösterir.
Ürün Feed'i (Product Feed) Nedir?: Ürün feed'i, bir perakendecinin ürünlerine ait ad, açıklama, fiyat, stok, görsel, kategori ve barkod gibi bilgileri pazaryerleri, reklam platformları ve fiyat karşılaştırma siteleri için standart bir formatta toplayan…
Ürün Geri Çağırma (Product Recall) Nedir?: Ürün geri çağırma, güvenlik riski taşıdığı anlaşılan bir ürünün tüketicilerin elinden ve satış noktalarından toplatılması için üretici, ithalatçı ve perakendecinin birlikte yürüttüğü süreçtir.
Ürün Güvenliği Nedir?: Ürün güvenliği, piyasaya sunulan bir ürünün olağan ya da makul ölçüde öngörülebilir kullanım koşullarında insan sağlığına, mala ve çevreye zarar vermemesi için karşılaması gereken şartların bütünüdür.
Ürün Karbon Etiketi Nedir?: Ürün karbon etiketi, bir ürünün üretimden rafa, bazen de kullanım ve bertarafa kadar olan sürecinde neden olduğu sera gazı emisyonunu ambalaj ya da raf etiketinde gösteren bilgilendirmedir.
Ürün Karması (Product Mix) Nedir?: Ürün karması, bir perakendecinin ya da üreticinin satışa sunduğu tüm ürün gruplarının ve bu gruplardaki ürünlerin bütünüdür; genişlik, derinlik, uzunluk ve tutarlılık boyutlarıyla tanımlanır.
Ürün Karşılaştırma Aracı Nedir?: Ürün karşılaştırma aracı, e-ticaret sitesinde müşterinin seçtiği birkaç ürünün fiyat, teknik özellik ve yorum bilgilerini tek tabloda yan yana görmesini sağlayan site içi işlevdir.
Ürün Kartı Açılışı Nedir?: Ürün kartı açılışı, yeni bir ürünün perakendecinin sistemlerine barkod, ölçü, koli bilgisi, alış ve satış fiyatı, vergi ve kategori gibi ana verilerle tanımlanarak sipariş ve satışa hazır hale getirilmesidir.
Ürün Moda Seviyesi (Basic-Trend-Fashion) Nedir?: Ürün moda seviyesi, giyim perakendesinde ürünlerin temel (basic), trend ve yüksek moda (fashion) olarak sınıflandırılmasıdır; alım bütçesi, stok derinliği ve indirim planı bu sınıfa göre belirlenir.
Ürün Müdürü (Merchandise Manager) Nedir?: Ürün müdürü, perakendecide bir ya da birkaç kategorinin ürün seçimi, alım bütçesi, fiyat ve marj hedeflerinden sorumlu olan, alıcı ve planlamacı ekibini yöneten yöneticidir.
Ürün Onarım Köşesi (Repair Café) Nedir?: Ürün onarım köşesi, perakendecilerin mağazalarında müşterilerin kıyafet, ayakkabı, elektronik ya da küçük ev aletlerini onarttığı ya da onarmayı öğrendiği alan veya etkinliktir; Repair Café modelinden esinlenir.
Ürün Soru-Cevap (Q&A) Modülü Nedir?: Ürün soru-cevap modülü, e-ticaret ve pazaryeri ürün sayfalarında müşterilerin ürünle ilgili sorularını herkese açık biçimde sorduğu, satıcının, markanın veya diğer alıcıların yanıt verdiği bölümdür.
Ürün Uzmanı (Product Specialist) Nedir?: Ürün uzmanı, mağazada belirli bir ürün grubunun teknik özelliklerini derinlemesine bilen, müşteriye karşılaştırma ve kullanım konusunda danışmanlık veren, satış ekibini de bilgilendiren çalışandır.
Ürün Yaşam Döngüsü Nedir?: Ürün yaşam döngüsü, bir ürünün pazara girişinden raftan çekilmesine kadar geçirdiği giriş, büyüme, olgunluk ve düşüş evrelerini tanımlayan modeldir; her evrede farklı fiyat, stok ve pazarlama kararı gerekir.
Ürün Yorumu (Product Review) Nedir?: Ürün yorumu, bir ürünü satın alan ya da kullanan müşterinin e-ticaret sitesinde veya pazaryerinde ürünle ilgili deneyimini yazılı, puanlı ya da görselli olarak paylaştığı değerlendirmedir.
Üst Raf Stoğu (Top Stock) Nedir?: Üst raf stoğu (top stock), satış rafının en üst katında, müşterinin değil personelin erişimi için tutulan ve alt raflar boşaldıkça kullanılan yedek ürün stoğudur.
ÜTS (Ürün Takip Sistemi) Nedir?: ÜTS (Ürün Takip Sistemi), Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu'nun tıbbi cihaz ve kozmetik ürünlerin kaydını, piyasaya arzını ve izlenebilirliğini sağlamak için işlettiği elektronik sistemdir.
Üye İşyeri Anlaşması Nedir?: Üye işyeri anlaşması, perakendecinin kartlı ödeme kabul edebilmek için banka ya da ödeme kuruluşuyla yaptığı; komisyon oranları, ödeme süreleri, taksit koşulları ve itiraz kurallarını belirleyen sözleşmedir.
Üye İşyeri Komisyon Oranı (MDR) Nedir?: Üye işyeri komisyon oranı (MDR), bir işletmenin kartla aldığı her ödeme için banka ya da ödeme kuruluşuna, işlem tutarının belli bir yüzdesi olarak ödediği hizmet bedelidir.
Üyelikli Toptan Kulüp (Warehouse Club) Nedir?: Üyelikli toptan kulüp (warehouse club), yıllık üyelik ücreti ödeyen müşterilere büyük paketli ürünleri düşük marjla, depo görünümlü geniş mağazalarda satan perakende formatıdır.
Üyeye Özel Fiyat (Member Pricing) Nedir?: Üyeye özel fiyat (member pricing), perakendecinin belirli ürünlerde yalnızca sadakat programı üyelerine ya da kartını okutan müşterilere uyguladığı, rafta normal fiyatla birlikte gösterilen indirimli fiyattır.

V

Vade Farkı Nedir?: Vade farkı, bir mal ya da hizmetin bedelinin peşin yerine ileri bir tarihte ödenmesi karşılığında satıcının fiyata eklediği ve paranın zaman değerini yansıtan ek tutardır.
Vade Geliri (Tedarikçi Vadesinden Finansal Gelir) Nedir?: Vade geliri, bir perakendecinin müşteriden peşin ya da kısa sürede tahsil ettiği satış hasılatını tedarikçiye ödeme gününe kadar değerlendirmesiyle elde ettiği faiz ve benzeri finansal gelirdir.
Valör Nedir?: Valör, bir tahsilatın ya da ödemenin hesaba geçtikten sonra faiz işlemeye başladığı veya kullanılabilir hale geldiği tarihtir; perakendede en çok kartlı satış tutarlarının üye işyeri hesabına geçiş süresi için…
Vanity Sizing (Beden Küçültme Algısı) Nedir?: Vanity sizing, giyim markalarının etikette yazan bedeni aynı tutup gerçek ölçüleri zamanla büyütmesidir; müşteri kendini daha küçük bedende hisseder, ama markalar arası beden karşılaştırması zorlaşır.
Vardiya Başı Brifingi (Huddle) Nedir?: Vardiya başı brifingi (huddle), mağaza ekibinin vardiya başlamadan önce birkaç dakikalığına toplanıp günün hedeflerini, kampanyalarını, sevkiyatlarını ve görev dağılımını konuştuğu kısa ayakta toplantıdır.
Vardiya Müdürü (Shift Manager) Nedir?: Vardiya müdürü (shift manager), restoran, fast food ve market şubelerinde belirli bir vardiya boyunca ekibi, operasyonu, nakit akışını ve müşteri hizmetini yöneten sorumlu yöneticidir.
Vardiya Planlaması Nedir?: Vardiya planlaması, mağaza çalışanlarının hangi gün ve saatlerde, hangi görevlerde çalışacağının müşteri yoğunluğu, iş yükü, yasal çalışma süreleri ve çalışan tercihleri dikkate alınarak belirlenmesidir.
Varış Gümrüksüz Mağazası (Arrival Duty Free) Nedir?: Varış gümrüksüz mağazası, uluslararası uçuşla ülkeye gelen yolculara, pasaport kontrolünden sonra ve gümrük çıkışından önce vergisiz satış yapan duty free mağazadır; yolcu aldığı ürünü uçakta taşımak zorunda kalmaz.
Varyant Nedir? (Varyan): Varyant, aynı ürünün renk, beden, boyut, tat ya da ambalaj gibi bir özelliğiyle ayrışan her bir versiyonudur; perakendede stok, sipariş ve satış takibi varyant düzeyinde yapılır.
VAS (Katma Değerli Lojistik Hizmetleri) Nedir?: VAS (Katma Değerli Lojistik Hizmetleri), depolama ve taşımanın ötesinde etiketleme, paketleme, set hazırlama, hediye paketi, ütüleme ve askıya asma gibi ürünü satışa hazırlayan ek depo hizmetleridir.
VERBİS (Veri Sorumluları Sicil Bilgi Sistemi) Nedir?: VERBİS, Kişisel Verileri Koruma Kurumu tarafından tutulan ve kayıt yükümlülüğü bulunan veri sorumlularının işledikleri kişisel veri kategorilerini bildirdiği çevrimiçi sicil sistemidir.
Veresiye Defteri Nedir?: Veresiye defteri, bakkal ve mahalle marketlerinde güvenilen müşterilerin aldığı ürünlerin bedelinin sonradan ödenmek üzere deftere ya da dijital uygulamaya borç olarak yazıldığı geleneksel kayıt yöntemidir.
Veri Monetizasyonu Nedir?: Veri monetizasyonu, perakendecinin satış, müşteri ve kanal verilerinden gelir elde etmesidir; bu, tedarikçilere içgörü raporu satmak, perakende medya reklamları sunmak veya veriyle kendi verimliliğini artırmak şeklinde…
Veri Temiz Odası (Data Clean Room) Nedir?: Veri temiz odası, iki veya daha fazla şirketin müşteri verilerini birbirine açmadan, gizlilik kurallarıyla korunan ortak bir ortamda eşleştirip yalnızca toplu sonuçlar üzerinden analiz yapmasını sağlayan sistemdir.
Veteriner Diyet Mama Nedir?: Veteriner diyet mama, böbrek, idrar yolu, sindirim veya kilo sorunları gibi özel durumlardaki kedi ve köpekler için geliştirilen, veteriner hekim önerisiyle kullanılan tedavi destekli mama grubudur.
VIC (Çok Önemli Müşteri) Nedir?: VIC, lüks markaların yıllık harcaması ve sadakati en yüksek müşterilerini tanımlamak için kullandığı, İngilizce very important client ifadesinin kısaltmasıdır; bu müşterilere özel hizmet, etkinlik ve ürün önceliği…
Video Analitiği Nedir?: Video analitiği, güvenlik ve mağaza kameralarından gelen görüntülerin yapay zekâ ile otomatik işlenerek ziyaretçi sayısı, kuyruk uzunluğu, raf durumu ve olağandışı olaylar gibi bilgilere dönüştürülmesidir.
VIP Satış Odası (Private Salon) Nedir?: VIP satış odası, lüks butiklerde yüksek harcamalı müşterilerin satış alanından ayrı, kapalı bir bölümde randevuyla ağırlandığı, ürünlerin kişiye özel sunulduğu özel satış salonudur.
Visual Merchandising Nedir?: Visual merchandising (görsel düzenleme), vitrin, mağaza yerleşimi, ışık, renk ve teşhir unsurlarıyla ürünlerin müşteriye çekici biçimde sunulmasını ve satışın artırılmasını amaçlayan uygulamalardır.
Vitrin Düzenleme (Window Display) Nedir?: Vitrin düzenleme, mağazanın cadde ya da AVM koridoruna bakan camlı alanında ürünlerin, mankenlerin ve görsel öğelerin, yoldan geçenleri mağazaya çekecek bir hikâye içinde sergilenmesidir.
VM Kılavuzu (Görsel Düzenleme Rehberi) Nedir?: VM kılavuzu, zincir mağazalarda vitrin, manken, raf ve masa düzeninin nasıl kurulacağını fotoğraf ve çizimlerle anlatan, merkezden mağazalara gönderilen görsel düzenleme rehberidir.
VMI (Tedarikçi Yönetimli Stok) Nedir?: VMI (tedarikçi yönetimli stok), perakendecinin satış ve stok verilerini paylaştığı, sipariş verme ve stok seviyesini belirli sınırlar içinde tutma sorumluluğunun tedarikçiye devredildiği stok yönetimi modelidir.
VoC (Müşterinin Sesi) Nedir?: VoC, müşterilerin beklentilerini, şikâyetlerini, önerilerini ve deneyimlerini anket, yorum, çağrı kaydı ve sosyal medya gibi kaynaklardan sistemli olarak toplayıp analiz eden ve şirket kararlarına aktaran programdır.

W

Walk-Through Duty Free Mağaza Nedir?: Walk-through duty free mağaza, havalimanında güvenlik ya da pasaport kontrolünden sonra tüm yolcuların kapılara ulaşmak için içinden geçmek zorunda olduğu, koridor gibi kurgulanmış gümrüksüz satış mağazasıdır.
Wardrobing (Kullanıp İade Etme) Nedir?: Wardrobing, bir ürünün özel bir etkinlik veya kısa bir süre için kullanılmak amacıyla satın alınıp kullanıldıktan sonra yeni gibi iade edilmesidir ve perakendede iade suistimalinin yaygın biçimlerinden biridir.
WCS (Depo Kontrol Sistemi) Nedir?: WCS (Depo Kontrol Sistemi), otomatik depolarda konveyör, ayırıcı, otomatik raf ve robot gibi ekipmanları gerçek zamanlı yöneten ve depo yönetim sisteminden gelen görevleri makinelere dağıtan yazılım katmanıdır.
Webrooming Nedir?: Webrooming, tüketicinin ürünü önce internette araştırıp fiyat, özellik ve yorumları karşılaştırdıktan sonra fiziksel mağazaya giderek satın almasıdır. Showrooming'in tersi olan bir alışveriş davranışıdır.
WMS (Depo Yönetim Sistemi) Nedir?: WMS (depo yönetim sistemi), bir deponun mal kabul, yerleştirme, stok takibi, sipariş toplama, paketleme ve sevkiyat süreçlerini adres ve barkod düzeyinde yöneten ve izleyen yazılımdır.
Wobbler Nedir?: Wobbler, esnek bir sapla rafa tutturulan ve hafif hava akımında ya da dokunuşta sallanarak hareket eden, ürüne dikkat çekmek için kullanılan küçük raf tanıtım materyalidir.
WSSI (Haftalık Satış-Stok-Sipariş Planı) Nedir?: WSSI (Weekly Sales, Stock and Intake), moda perakendecilerinin her hafta için satış, stok ve mal girişi planını gerçekleşenlerle karşılaştırarak izlediği, açık alım bütçesine temel olan planlama tablosudur.

X

X Raporu (Ara Kasa Raporu) Nedir?: X raporu, yazarkasa ya da ödeme kaydedici cihazdan gün içinde herhangi bir anda alınabilen ve o ana kadarki satış toplamlarını, sayaçları sıfırlamadan gösteren ara kasa raporudur.
XYZ Analizi Nedir?: XYZ analizi, ürünleri talebinin ne kadar düzenli ya da dalgalı olduğuna göre X, Y ve Z gruplarına ayıran yöntemdir; tahmin güvenilirliğini ve stok politikasını belirlemek için kullanılır.

Y

Yaka Kamerası (Mağaza Güvenliği) Nedir?: Yaka kamerası, mağaza güvenlik görevlilerinin ve bazen mağaza personelinin üniformasına takılan, müşteriyle gerilimli anlarda görüntü ve ses kaydı alarak olayları belgeleyen giyilebilir kameradır.
Yakıt Dışı Gelir (Non-Fuel Revenue) Nedir?: Yakıt dışı gelir, bir akaryakıt istasyonunun yakıt satışı dışında market, kafe, oto yıkama, yağ değişimi ve benzeri hizmetlerden elde ettiği gelirlerin toplamıdır.
Yangın Uygunluk Raporu (İtfaiye Raporu) Nedir?: Yangın uygunluk raporu (itfaiye raporu), bir işyerinin yangın güvenliği önlemlerinin mevzuata uygun olduğunu gösteren ve itfaiye tarafından inceleme sonrası düzenlenen belgedir.
Yaş Doğrulama (Kasada Kimlik Kontrolü) Nedir?: Yaş doğrulama, alkollü içki ve tütün ürünleri gibi satışı yaş sınırına bağlı ürünlerde kasiyerin müşterinin kimliğini kontrol ederek satışın yasal yaş sınırının altındaki kişilere yapılmasını önlemesidir.
Yatak Deneme Süresi (Sleep Trial) Nedir?: Yatak deneme süresi (sleep trial), yatak satıcısının müşteriye ürünü evinde belirli bir süre kullanma ve memnun kalmazsa iade ya da değişim yapma hakkı tanıdığı satış uygulamasıdır.
Yatay Sergileme Nedir?: Yatay sergileme, bir ürün grubunun ya da markanın raf boyunca aynı yükseklikte, yan yana dizilerek sergilenmesidir; müşterinin seçenekleri tek bir göz hizasında karşılaştırmasını sağlar.
Yavaş Dönen Ürün (Slow Mover) Nedir?: Yavaş dönen ürün, satış hızı kategori ortalamasının belirgin biçimde altında kalan ve stok devir hızı düşük olan üründür; raf alanı ve sermaye verimliliğini düşürür.
Yayıncı İskontosu (Kitapçı Marjı) Nedir?: Yayıncı iskontosu, yayınevinin ya da dağıtımcının kitabın kapak fiyatı üzerinden kitapçıya tanıdığı indirimdir; kitapçının brüt marjını bu iskonto ile satıştaki indirim belirler.
Yemek Agregatörü (Yemek Sipariş Platformu) Nedir?: Yemek agregatörü, çok sayıda restoranın menüsünü tek bir uygulama veya web sitesinde toplayan, tüketicinin sipariş ve ödeme yapmasını sağlayan ve çoğu zaman kurye hizmeti de sunan çevrim içi yemek sipariş platformudur.
Yemek Kartı (Yemek Yardımı) Nedir?: Yemek kartı, işverenin çalışanlarına sağladığı yemek yardımını nakit yerine ön ödemeli bir kart ya da dijital bakiye olarak yüklediği ve anlaşmalı restoran ve satış noktalarında harcanabilen ödeme aracıdır.
Yemek Kiti (Meal Kit) Nedir?: Yemek kiti (meal kit), bir yemeğin tarifine göre önceden ölçülüp porsiyonlanmış malzemelerinin tarif kartıyla birlikte paketlenerek, genellikle online sipariş veya abonelikle müşteriye gönderildiği üründür.
Yeni Mağaza Açılış Ekibi Nedir?: Yeni mağaza açılış ekibi, bir zincirin yeni şubesini teslim alıp raflarını kuran, personelini eğiten ve ilk haftalarda operasyonu standartlara oturtan, şubeden şubeye gezen deneyimli kadrodur.
Yeni Ürün Geliştirme (NPD) Nedir?: Yeni ürün geliştirme (NPD), bir ürün fikrinin araştırma, konsept, prototip, test ve lansman aşamalarından geçerek pazara sunulmasını kapsayan yapılandırılmış süreçtir.
Yeniden Hedefleme (Retargeting) Nedir?: Yeniden hedefleme (retargeting), bir e-ticaret sitesini ya da uygulamayı ziyaret edip satın almadan ayrılan kullanıcılara, baktıkları ürünleri hatırlatan reklam ve mesajlar gösterilmesidir.
Yeniden Kullanılabilir Kargo Ambalajı Nedir?: Yeniden kullanılabilir kargo ambalajı, e-ticaret siparişlerinin tek kullanımlık kutu yerine dayanıklı, katlanabilir torba ya da kutularla gönderilip müşteriden geri toplanarak defalarca kullanılmasıdır.
Yeniden Satın Alma Aralığı (Inter-Purchase Time) Nedir?: Yeniden satın alma aralığı, bir müşterinin aynı ürünü, markayı ya da kategoriyi iki satın alım arasında ortalama kaç gün sonra tekrar aldığını gösteren ve tekrar alım zamanlamasını tahmin etmeye yarayan ölçüdür.
Yeniden Satış Fiyatının Belirlenmesi (RPM) Nedir?: Yeniden satış fiyatının belirlenmesi (RPM), tedarikçinin alıcısının ürünü üçüncü kişilere satacağı sabit ya da asgari fiyatı belirlemesidir ve rekabet hukukunda ağır bir ihlal olarak görülür.
Yenilenmiş Ürün (Refurbished) Nedir?: Yenilenmiş ürün (refurbished), daha önce kullanılmış ya da iade edilmiş bir cihazın test edilip arızalı parçaları değiştirilerek, temizlenerek ve çalışır duruma getirilerek garantili şekilde yeniden satışa sunulmasıdır.
Yer Değiştirme Maddesi (Relocation Clause) Nedir?: Yer değiştirme maddesi (relocation clause), AVM yönetimine kiracının mağazasını belirli koşullarla proje içinde başka bir birime taşıma hakkı veren kira sözleşmesi hükmüdür.
Yer Grafiği (Floor Graphic) Nedir?: Yer grafiği, mağaza zeminine yapıştırılan kaymaz yüzeyli baskılı etikettir ve müşteriyi bir ürüne, kampanyaya ya da reyona yönlendirmek veya kuyruk ve mesafe düzenini göstermek için kullanılır.
Yer Seçimi (Site Selection) Nedir?: Yer seçimi (site selection), bir perakendecinin yeni mağaza, depo ya da şube için en uygun lokasyonu nüfus, rekabet, erişim, maliyet ve satış potansiyeli verilerine dayanarak belirleme sürecidir.
Yerel Stok Reklamları (Local Inventory Ads) Nedir?: Yerel stok reklamları, arama motorlarında ürün arayan kullanıcıya o ürünün yakınındaki fiziksel mağazada stokta olduğunu, fiyatını ve mağaza bilgisini gösteren dijital reklam biçimidir.
Yerel Tedarikçi Programı Nedir?: Yerel tedarikçi programı, perakende zincirinin mağazalarının bulunduğu bölgelerdeki küçük üretici, kooperatif ve KOBİ’lerin ürünlerini listelemek için uyguladığı, kolaylaştırılmış kabul ve destek süreçlerinden oluşan…
Yerel Ürün Rafı (Yöresel Ürünler) Nedir?: Yerel ürün rafı, market ve süpermarketlerin bulunduğu bölgenin ya da Türkiye'nin farklı yörelerinin üreticilerinden gelen peynir, bal, pekmez, zeytinyağı gibi ürünleri ayrı bir alanda sergilediği reyon düzenidir.
Yerel Zincir Market Nedir?: Yerel zincir market, tek bir il ya da bölgede yoğunlaşan, birkaç ile birkaç yüz arasında mağazası bulunan ve ulusal zincirlerle rekabet eden bölgesel market işletmesidir.
Yerelleştirilmiş Çeşit (Localized Assortment) Nedir?: Yerelleştirilmiş çeşit, bir zincirin mağazalarındaki ürün listesini bölgenin damak zevkine, demografisine, iklimine ve rekabet ortamına göre farklılaştırmasıdır.
Yerine Koyma Maliyetiyle Fiyatlama (Replacement Cost) Nedir?: Yerine koyma maliyetiyle fiyatlama, perakendecinin rafındaki ürünü geçmişteki alış maliyetine göre değil, aynı ürünü bugün yeniden satın almak için ödeyeceği maliyete göre fiyatlamasıdır; yüksek enflasyon dönemlerinde…
Yerli Malı Haftası Nedir?: Yerli Malı Haftası, Türkiye'de her yıl aralık ayında yerli üretimi ve tasarrufu teşvik etmek amacıyla okullarda ve toplumda kutlanan, perakendecilerin yerli ürün teşhiri ve kampanyalarıyla değerlendirdiği haftadır.
Yeşil Aklama (Greenwashing) Nedir?: Yeşil aklama (greenwashing), bir ürünü, markayı ya da şirketi çevresel açıdan olduğundan daha olumlu gösteren, belirsiz, abartılı veya kanıtlanamayan iddialarla yapılan yanıltıcı iletişimdir.
Yeşil Bina Sertifikası (LEED) Nedir?: Yeşil bina sertifikası (LEED), binaların enerji, su, malzeme, iç mekân kalitesi ve konum gibi başlıklarda çevresel performansını puanlayarak belgeleyen, ABD kökenli ve dünyada yaygın kullanılan sertifikasyon sistemidir.
Yeşil Kira Sözleşmesi (Green Lease) Nedir?: Yeşil kira sözleşmesi, AVM ya da mülk sahibi ile perakende kiracı arasında enerji, su ve atık verilerinin paylaşılmasını ve sürdürülebilirlik hedeflerine birlikte uyulmasını düzenleyen maddeler içeren kira sözleşmesidir.
Yeşil Lojistik Nedir?: Yeşil lojistik, perakende ve tedarik zincirinde taşıma, depolama ve dağıtım faaliyetlerinin çevresel etkisini, özellikle yakıt tüketimini ve emisyonları azaltmaya yönelik planlama ve uygulamaların bütünüdür.
Yetkili Satıcı (Authorized Reseller) Nedir?: Yetkili satıcı, bir markanın ürünlerini satmak için o marka tarafından seçilip onaylanan, ürünün orijinalliği, garanti geçerliliği ve satış standartları konusunda markaya karşı sorumlu olan satıcıdır.
Yetkili Servis Nedir?: Yetkili servis, bir üretici ya da ithalatçı tarafından ürünlerinin garanti kapsamındaki ve garanti sonrası bakım ve onarımını yapmak üzere yetkilendirilmiş, orijinal parça kullanan servis noktasıdır.
Yıkama Talimatı Etiketi (Care Label) Nedir?: Yıkama talimatı etiketi (care label), giysi ve ev tekstilinin nasıl yıkanacağını, ağartılacağını, kurutulacağını, ütüleneceğini ve kuru temizlenebilirliğini standart sembollerle gösteren bakım etiketidir.
Yıllık Ticari Anlaşma Dönemi (Annual Negotiations) Nedir?: Yıllık ticari anlaşma dönemi, perakendeciler ile tedarikçilerin bir sonraki yılın alış fiyatı, iskonto, prim, ödeme vadesi, kampanya ve teşhir koşullarını karşılıklı pazarlıkla belirledikleri dönemdir.
Yıllıklandırılmış Ciro (Run-Rate) Nedir?: Yıllıklandırılmış ciro, bir mağazanın, kanalın ya da şirketin kısa bir dönemdeki satışının bir yıla yayılarak hesaplanmasıyla bulunan ve mevcut satış temposunun yıllık karşılığını gösteren tahmindir.
YMS (Avlu Yönetim Sistemi) Nedir?: YMS (Avlu Yönetim Sistemi), dağıtım merkezinin avlusundaki tır, kamyon ve dorselerin giriş, bekleme, rampaya yönlendirme ve çıkış hareketlerini planlayan ve izleyen yazılımdır.
Yoğun Saat (Peak Hour) Nedir?: Yoğun saat, mağazada müşteri trafiğinin, fiş sayısının ve kasa kuyruğunun gün ya da hafta içindeki en yüksek seviyeye ulaştığı zaman dilimidir ve personel ile dolum planlamasının temelini oluşturur.
Yolcu Başına Harcama (SPP) Nedir?: Yolcu başına harcama, bir havalimanı ya da terminaldeki perakende ve yiyecek-içecek satışlarının, aynı dönemdeki yolcu sayısına bölünmesiyle bulunan ve seyahat perakendesinin temel verimlilik ölçüsü olan göstergedir.
Yolcu Beraberi Eşya Muafiyeti Nedir?: Yolcu beraberi eşya muafiyeti, yurt dışından gelen yolcunun kişisel kullanımı için getirdiği eşyayı belirli miktar ve değer sınırları içinde gümrük vergisi ödemeden ülkeye sokabilmesidir.
Yolcu Penetrasyon Oranı (Duty Free) Nedir?: Yolcu penetrasyon oranı, havalimanı ya da sınır kapısındaki duty free mağazalarında alışveriş yapan yolcu sayısının o noktadan geçen toplam yolcu sayısına oranıdır ve mağazanın trafiği satışa çevirme gücünü gösterir.
Yoldaki Stok (In-Transit Inventory) Nedir?: Yoldaki stok, tedarikçiden, dağıtım merkezinden ya da başka bir mağazadan çıkmış ama henüz varış noktasında teslim alınmamış, taşıma aşamasındaki üründür.
Yük Konsolidasyonu Nedir?: Yük konsolidasyonu, farklı tedarikçilerden ya da farklı siparişlerden gelen küçük gönderilerin tek bir araçta veya konteynerde birleştirilerek taşınması ve böylece birim taşıma maliyetinin düşürülmesidir.
Yüksek Sezon (Peak Season) Nedir?: Yüksek sezon, perakendecinin yıl içinde satış, sipariş ve müşteri trafiğinin en yoğun olduğu dönemdir. Bayramlar, yılbaşı, okul dönemi ve büyük indirim günleri bu döneme örnektir.

Z

Z Raporu Nedir?: Z raporu, ödeme kaydedici cihazdan gün sonunda alınan ve o güne ait toplam satışları, KDV dağılımını, ödeme türlerini ve fiş sayısını gösterip günlük toplamları mali hafızaya kaydederek sıfırlayan rapordur.
Zabıta Denetimi (İşyeri) Nedir?: Zabıta denetimi (işyeri), belediye zabıtasının işyerlerinde ruhsat, fiyat etiketi, gramaj, hijyen, tabela ve kaldırım işgali gibi konularda yaptığı yerinde kontrol ve gerektiğinde uyguladığı yaptırımlardır.
Zam Mektubu (Tedarikçi Fiyat Artış Bildirimi) Nedir?: Zam mektubu (tedarikçi fiyat artış bildirimi), tedarikçinin perakendeciye ürünlerinin alış fiyatlarını hangi tarihten itibaren ve hangi oranda artıracağını yazılı olarak bildirdiği belgedir.
Zaman-Sıcaklık Göstergesi (TTI) Nedir?: Zaman-sıcaklık göstergesi (TTI), ambalaja yapıştırılan ve ürünün maruz kaldığı sıcaklığı zamanla birlikte biriktirerek renk değişimiyle gösteren etikettir; soğuk zincir kırılmasını gözle görünür kılar.
Zarar Lideri (Loss Leader) Nedir?: Zarar lideri, perakendecinin mağazaya müşteri çekmek için maliyetinin altında ya da çok düşük marjla sattığı üründür; kayıp, müşterinin sepetine eklediği diğer ürünlerden telafi edilmeye çalışılır.
Zarar Nedir?: Zarar, bir işletmenin ya da mağazanın belirli bir dönemdeki gelirlerinin, satılan malın maliyeti dahil toplam giderlerini karşılayamaması sonucu ortaya çıkan negatif sonuçtur.
Zengin Ürün İçeriği (Rich Content) Nedir?: Zengin ürün içeriği, e-ticaret ve pazaryeri ürün sayfalarında standart başlık ve açıklamanın ötesine geçen video, karşılaştırma tablosu, kullanım görselleri, infografik ve marka hikâyesi gibi gelişmiş içerik bloklarıdır.
Zihinsel Muhasebe (Mental Accounting) Nedir?: Zihinsel muhasebe, insanların parayı kaynağına ve kullanım amacına göre zihinlerinde ayrı hesaplara bölmesi ve aynı tutara hangi hesaptan geldiğine göre farklı değer biçmesidir.
Zincir Eczane Yasağı Nedir?: Zincir eczane yasağı, Türkiye'de eczanelerin yalnızca eczacılar tarafından ve her eczacının tek bir eczane açabilmesi ilkesine dayanan, şirketlerin eczane zinciri kurmasını engelleyen düzenlemedir.
Zincir Mağaza Nedir?: Zincir mağaza, aynı marka ve işletme altında, ortak satın alma, standart mağaza düzeni ve merkezi yönetimle çalışan çok sayıda şubeden oluşan perakende işletmesidir.
Zincire Özel Ürün (Exclusive Product) Nedir?: Zincire özel ürün, bir üretici markasının yalnızca belirli bir perakende zincirinde satılmak üzere geliştirdiği ya da o zincire özel ambalaj, boyut veya varyantla sunduğu üründür.
Ziyaret Rotası (Journey Plan) Nedir?: Ziyaret rotası (journey plan), saha satış temsilcisinin ya da merchandiserın hangi gün hangi mağazaları, hangi sırayla ve ne sıklıkta ziyaret edeceğini gösteren planlı satış güzergahıdır.
Ziyaretçi Başına Ciro (AVM) Nedir?: Ziyaretçi başına ciro, bir alışveriş merkezindeki kiracıların belirli bir dönemdeki toplam satışının aynı dönemdeki ziyaretçi sayısına bölünmesiyle bulunan ve trafiğin satışa ne kadar dönüştüğünü gösteren ölçüttür.
Ziynet Altını Nedir?: Ziynet altını, çeyrek, yarım, tam ve gremse gibi standart ağırlık ve ayarda basılan, kuyumcularda adet bazında alınıp satılan, Türkiye'de düğün takısı ve birikim aracı olarak kullanılan sikke altındır.
ZMOT (Sıfırıncı Hakikat Anı) Nedir?: ZMOT, tüketicinin bir ürünü satın almadan önce internette araştırdığı, yorum okuduğu, fiyat karşılaştırdığı ve videolar izlediği karar öncesi andır. Kavram Google tarafından ortaya atılmıştır.
Zone A Kira Hesabı (Zoning Method) Nedir?: Zone A kira hesabı (zoning method), özellikle Birleşik Krallık'ta mağaza kiralarının, vitrine en yakın ve en değerli ön bölge esas alınarak, arkaya doğru azalan değerlerle hesaplandığı yöntemdir.
Zone Picking (Bölge Bazlı Toplama) Nedir?: Zone picking, depo alanının bölgelere ayrıldığı ve her toplayıcının yalnızca kendi bölgesindeki ürünleri topladığı, siparişin bölgeden bölgeye aktarılarak tamamlandığı sipariş toplama yöntemidir.
Zorunlu Rota Yerleşimi (Forced-Path Layout) Nedir?: Zorunlu rota yerleşimi, müşterinin mağazaya girdiği andan kasaya kadar önceden belirlenmiş tek bir yolu izlemesini sağlayan, böylece tüm reyonların önünden geçmesini amaçlayan mağaza planıdır.
Züccaciye Nedir?: Züccaciye, cam, porselen, seramik ve metal mutfak eşyalarından sofra takımlarına kadar ev gereçlerini ifade eder; bu ürünleri satan mağazalara da züccaciye mağazası denir.