MAPE (Tahmin Hata Oranı) Nedir?

MAPE (ortalama mutlak yüzde hata), talep tahminlerinin gerçekleşen satışlardan ortalama yüzde kaç saptığını ölçen ve tahmin doğruluğunu raporlamak için yaygın kullanılan hata göstergesidir.

MAPE (Mean Absolute Percentage Error), yani ortalama mutlak yüzde hata, bir tahminin ne kadar isabetli olduğunu yüzde cinsinden anlatır. "Tahminlerimiz ortalama yüzde 18 sapıyor" demek, planlamacıların, satın almacıların ve yöneticilerin kolayca anlayabileceği bir ifadedir. Bu nedenle MAPE, perakendede talep tahmini performansını raporlamak için en sık kullanılan göstergelerden biridir. Tahmin doğruluğu bazen 100 eksi MAPE olarak da ifade edilir.

MAPE nasıl çalışır?

Formül: MAPE = (1 / n) × Σ ( |Gerçekleşen − Tahmin| / Gerçekleşen ) × 100. Her dönem ya da ürün için mutlak hata, gerçekleşen değere bölünür; bu yüzdelerin ortalaması alınır. Mutlak değer kullanıldığı için fazla ve eksik tahminler birbirini götürmez.

MAPE'nin bilinen zayıflıkları vardır. Gerçekleşen satışın sıfır olduğu dönemlerde hesap yapılamaz; çok düşük satışlı ürünlerde küçük bir sapma devasa yüzdelere dönüşür. Bu nedenle perakendeciler çoğu zaman ağırlıklı versiyon olan WMAPE'yi kullanır. WMAPE'de toplam mutlak hata toplam satışa bölünür ve yüksek hacimli ürünlerin etkisi daha fazla olur. Hatanın yönünü görmek için ayrıca sapma (bias) ölçülür; sürekli fazla ya da eksik tahmin yapılıp yapılmadığı böylece anlaşılır.

Perakendede MAPE örneği

Varsayımsal bir hesap: Bir ürün için dört haftalık tahminler 100, 120, 90 ve 110 adet; gerçekleşen satışlar 110, 100, 90 ve 125 adet. Haftalık mutlak yüzde hatalar sırasıyla yaklaşık yüzde 9,1, yüzde 20, yüzde 0 ve yüzde 12. Bunların ortalaması alındığında MAPE yaklaşık yüzde 10,3 çıkar. Aynı dönemde toplam mutlak hata 10 + 20 + 0 + 15 = 45, toplam satış 425 olduğu için WMAPE yaklaşık yüzde 10,6 olur.

MAPE için dikkat edilmesi gerekenler

• Hata hangi seviyede ölçülüyor, ürün-mağaza-gün mü yoksa kategori-hafta mı, raporda açıkça belirtilmelidir.
• Düşük hacimli ürünlerde MAPE yerine WMAPE ya da mutlak hata tercih edilmelidir.
• Promosyon dönemleri ayrı raporlanmalı, normal dönem doğruluğunu bozmamalıdır.
• Gösterge, sapma ölçüsüyle birlikte izlenmeli, aksi halde sistematik hatalar gözden kaçar.

İlgili terimler

MAPE ile bağlantılı kavramlar arasında talep algılama, S&OP, fill rate ve KPI yer alır. Planlama ve tedarik haberleri lojistik ve tedarik başlığında, sektördeki son gelişmeler ana sayfada.

Son güncelleme: 18 Ekim 2026 · Kaynak: Perakende Sektörü Perakende Terimleri Sözlüğü