2D Barkod (GS1 DataMatrix) Nedir?

2D barkod, bilgiyi tek sıra çizgi yerine kare ya da dikdörtgen bir nokta matrisinde saklayan, ürün numarasının yanında parti, son kullanma tarihi ve seri numarası da taşıyabilen iki boyutlu barkoddur.

Raftaki ürünlerin çoğunda hâlâ çizgili EAN-13 barkodu bulunur, ancak ilaç kutularında ve bazı gıda ambalajlarında küçük kare desenler giderek yaygınlaşıyor. Bu desenler 2D barkod, yani iki boyutlu barkoddur. GS1 DataMatrix ve GS1 dijital link içeren QR kod bu ailenin perakendede kullanılan başlıca türleridir. Klasik barkod yalnızca ürün numarasını taşırken 2D barkod aynı küçük alanda parti numarası, son kullanma tarihi ve seri numarası gibi ek bilgileri de saklayabilir.

2D barkod nasıl çalışır?

Veri, uygulama tanımlayıcıları denen kısa kodlarla yapılandırılır. Örneğin (01) ürünün GTIN numarasını, (10) parti numarasını, (17) son kullanma tarihini gösterir. Kare desen kamera tabanlı okuyucularla okunur; lazerli eski tarayıcılar bu kodları okuyamaz. Bu yüzden 2D barkoda geçiş, kasa okuyucularının ve yazılımın da güncellenmesini gerektirir.

Türkiye'de ilaçlarda İlaç Takip Sistemi kapsamında karekod kullanımı uzun süredir yerleşiktir. GS1 de perakende kasalarının 2D barkodları okuyabilir hale gelmesi için küresel bir geçiş programı yürütmektedir. Perakendeci için kazanç, kasada ürün numarasının ötesinde bilgi okuyabilmektir: tarihi geçmiş ürünün satışını engellemek, partiye göre stok izlemek ve fireyi daha doğru kaydetmek mümkün hale gelir.

Perakendede 2D barkod örneği

Varsayımsal bir örnek: Bir süpermarket zinciri, şarküteri ürünlerinde tedarikçilerinden son kullanma tarihini içeren 2D barkod basmalarını istiyor. Kasa okuyucuları kamera tabanlı modellerle değiştiriliyor. Kasada okutulan ürünün tarihi geçmişse sistem satışı durdurup uyarı veriyor. Bir tedarikçiden geri çağırma bildirimi geldiğinde ise yalnızca ilgili partiye ait ürünler raftan toplanıyor.

2D barkod için dikkat edilmesi gerekenler

• Geçiş döneminde ambalajlarda hem çizgili barkod hem 2D barkod bulunması kasada okuma sorunlarını önler.
• Kasa okuyucularının ve POS yazılımının 2D veriyi işleyebildiği önceden test edilmelidir.
• Baskı kalitesi ve kodun ambalajdaki yeri okunabilirliği doğrudan etkiler.
• Pazarlama amaçlı QR kodlar ile GS1 standartlarına uygun ürün barkodu birbirinden ayrı düşünülmelidir.

İlgili terimler

2D barkodla bağlantılı terimler arasında EAN-13 barkod, lot takibi, izlenebilirlik ve FEFO yer alır. Market operasyonlarındaki yenilikleri süpermarket ve hipermarketler sayfasında, sektörün son gelişmelerini ise ana sayfada takip edebilirsiniz.

Son güncelleme: 18 Ekim 2026 · Kaynak: Perakende Sektörü Perakende Terimleri Sözlüğü