4054 Sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun Nedir?

4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun, rekabeti kısıtlayan anlaşmaları, hâkim durumun kötüye kullanılmasını ve rekabeti önemli ölçüde azaltan birleşme ve devralmaları yasaklayan temel rekabet kanunudur.

4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun, 1994 yılında kabul edilen ve Türkiye'de piyasalarda rekabetin korunmasını amaçlayan temel düzenlemedir. Kanunu uygulayan bağımsız otorite Rekabet Kurumu, karar organı ise Rekabet Kurulu'dur. Perakende bu kanunun en sık gündeme geldiği sektörlerden biridir: tedarikçi ile zincir arasındaki fiyat ilişkileri, zincirlerin kendi aralarındaki bilgi alışverişi, büyük oyuncuların tedarikçilere dayattığı koşullar ve şirket satın almaları sıkça incelemeye konu olur.

4054 sayılı kanun nasıl çalışır?

Kanun üç ana yasak üzerine kuruludur. Birincisi, rakipler arasında fiyat belirleme, pazar paylaşma gibi rekabeti kısıtlayan anlaşmalar ve uyumlu eylemlerdir; tedarikçi ile alıcı arasındaki dikey anlaşmalar da bu kapsamda değerlendirilir. İkincisi, pazarda güçlü konumdaki şirketlerin bu gücü kötüye kullanmasıdır. Üçüncüsü, rekabeti önemli ölçüde azaltacak birleşme ve devralmalardır; belirli büyüklükteki işlemler Kurul iznine tabidir.

Kurul şikâyet üzerine ya da kendiliğinden soruşturma açabilir, yerinde inceleme yapabilir ve ihlal tespit ettiğinde ciroya dayalı idari para cezası verir. Belirli koşulları sağlayan anlaşmalar için grup muafiyeti tebliğleri ve bireysel muafiyet imkânı da vardır.

Perakendede 4054 sayılı kanun örneği

Varsayımsal bir örnek: Bir şehirdeki üç büyük market zincirinin bölge müdürleri bir toplantıda temel gıda ürünlerinde fiyat artış tarihlerini konuşuyor. Bu bilgi paylaşımı, yazılı bir anlaşma olmasa bile uyumlu eylem karinesi doğurabilir. Rekabet Kurumu yerinde incelemede e-postalara ve mesajlaşma kayıtlarına ulaşırsa her üç zincir için soruşturma ve ciroya dayalı para cezası söz konusu olabilir.

4054 sayılı kanun için dikkat edilmesi gerekenler

• Satın alma ve satış ekipleri için yazılı bir rekabet hukuku uyum programı ve eğitim planı oluşturulmalıdır.
• Rakiplerle sektör derneklerinde bile fiyat, marj ve kampanya takvimi konuşulmamalıdır.
• Tedarikçi sözleşmelerindeki fiyat ve bölge kısıtları hukuki incelemeden geçmelidir.
• Şirket satın almalarında Kurul izni gerekip gerekmediği işlem planlanırken değerlendirilmelidir.

İlgili terimler

Rekabet hukukuyla ilgili diğer başlıklar hâkim durumun kötüye kullanılması, yeniden satış fiyatının belirlenmesi, rekabet yasağı ve satın alma birliği terimleridir. Rekabet soruşturmalarının perakendeye etkisini özel analiz sayfamızda tartışıyoruz.

Son güncelleme: 18 Ekim 2026 · Kaynak: Perakende Sektörü Perakende Terimleri Sözlüğü