Rekabet Yasağı Nedir?

Rekabet yasağı, bir tarafın sözleşme süresince ya da sona ermesinden sonra belirli bir süre karşı tarafla rekabet edecek faaliyette bulunmamayı veya rakip ürün satmamayı üstlendiği sözleşme hükmüdür.

Rekabet yasağı, perakendede iki farklı bağlamda karşımıza çıkar. İlki tedarik ve dağıtım ilişkileridir: bir bayinin yalnızca tek markanın ürünlerini satmayı ya da bir franchise alanın sözleşme bittikten sonra aynı sektörde dükkân açmamayı taahhüt etmesi. İkincisi iş ilişkisidir: bir çalışanın işten ayrıldıktan sonra rakip şirkette çalışmamayı kabul etmesi. Her iki durumda da amaç, yatırımın ve ticari bilginin korunmasıdır. Ancak hüküm aşırı geniş kurulduğunda hem rekabet hukuku hem de borçlar ve iş hukuku açısından geçersizlik riski doğar.

Rekabet yasağı nasıl çalışır?

Dikey ilişkilerde rekabet yasağı, alıcının rakip ürün almamasını ya da alımlarının çok büyük kısmını tek tedarikçiden yapmasını öngören hükümleri kapsar. Grup muafiyeti düzenlemesi bu tür hükümlere belirli bir süre sınırı içinde izin verir; süresiz ya da örtülü biçimde uzayan rekabet yasakları muafiyet dışında kalır. Franchise sözleşmelerinde sözleşme sonrası yasak, genellikle yalnızca franchise alanın faaliyet gösterdiği yer ve kısa bir süreyle sınırlandırıldığında kabul görür.

İş sözleşmelerinde ise yasak; yer, süre ve iş türü bakımından sınırlı olmalı, çalışanın ekonomik geleceğini hakkaniyete aykırı biçimde tehlikeye sokmamalıdır. Çalışanın müşteri çevresine ya da üretim sırlarına erişimi bulunması da yasağın geçerliliği için aranan koşullardandır.

Perakendede rekabet yasağı örneği

Varsayımsal bir örnek: Bir kahve zinciri, franchise sözleşmesinde franchise alanın sözleşme süresince başka bir kahve markası işletmemesini ve sözleşme bittikten sonra bir yıl boyunca aynı adreste kahve dükkânı açmamasını şart koşuyor. Bu yasak süre ve yer bakımından sınırlı olduğu için savunulabilir. Aynı hüküm "beş yıl boyunca Türkiye'nin hiçbir yerinde" şeklinde yazılsaydı geçerliliği tartışmalı hale gelirdi.

Rekabet yasağı için dikkat edilmesi gerekenler

• Yasağın süresi, coğrafi alanı ve kapsadığı faaliyetler açık ve sınırlı yazılmalıdır.
• Otomatik yenilenen dağıtım sözleşmelerinde rekabet yasağının fiilen süresiz hale gelmediği kontrol edilmelidir.
• Çalışanlar için konulan yasak, pozisyonun gerçekten ticari bilgiye erişim sağlayıp sağlamadığına göre belirlenmelidir.
• Yasağı ihlal halinde uygulanacak cezai şart makul düzeyde tutulmalıdır.

İlgili terimler

Rekabet yasağıyla bağlantılı kavramlar dikey anlaşma, münhasır bayilik, franchise sözleşmesi ve bölge münhasırlığı başlıklarında anlatılıyor. Hukuki gelişmelerin perakendeye etkisi için özel analiz sayfamıza bakabilirsiniz.

Son güncelleme: 18 Ekim 2026 · Kaynak: Perakende Sektörü Perakende Terimleri Sözlüğü