Satılmayan Ürünlerin İmha Yasağı Nedir?
Satılmayan ürünlerin imha yasağı, perakendeci ve markaların elde kalan yeni ürünleri yakarak ya da çöpe atarak yok etmesini yasaklayan, onları bağış, ikinci satış veya geri dönüşüme yönlendiren düzenlemelerdir.

Bir moda markasının sezon sonunda satamadığı binlerce ürünü imha ettiği haberleri, uzun süre sektörün en çok eleştirilen pratiklerinden biri oldu. Satılmayan ürünlerin imha yasağı bu tepkinin mevzuata yansımasıdır. Fransa, gıda dışı yeni ürünlerin imhasını yasaklayan ilk ülkelerden biri oldu. AB de Ekotasarım Tüzüğü (ESPR) kapsamında satılmayan giyim ve ayakkabı ürünlerinin imhasını, önce büyük işletmelerden başlayarak yasaklayan bir düzenleme benimsedi. Türkiye'deki üretici ve tedarikçiler, Avrupa'daki perakendecilere mal sattıkları için bu kuralları yakından izliyor.
Satılmayan ürünlerin imha yasağı nasıl çalışır?
Düzenlemelerin ortak mantığı, imhayı son seçenek haline getirmektir. Elde kalan ürün önce yeniden satışa, outlet kanalına, stok tasfiyesine ya da bağışa yönlendirilir; bunlar mümkün değilse yeniden kullanım ve geri dönüşüm devreye girer. Sağlık ve güvenlik nedeniyle satılamayan ürünler gibi istisnalar tanımlanır.
AB düzenlemesinde büyük işletmelerin imha ettikleri ürünlerin miktarını ve nedenini kamuya açıklaması da öngörülür. Yürürlük tarihleri, işletme büyüklüğüne göre geçiş süreleri ve istisnalar ülkeye göre değiştiği için ilgili ülkenin güncel mevzuatı ve AB Komisyonunun duyuruları kontrol edilmelidir.
Perakendede satılmayan ürünlerin imha yasağı örneği
Varsayımsal bir örnek: Avrupa'da mağazaları olan bir moda zinciri, sezon sonunda 50.000 adet satılmamış ürünle karşı karşıya. Eskiden bir kısmını imha eden şirket artık planı baştan kuruyor: ürünlerin bir bölümü outlet mağazalarına, bir bölümü stok fazlası alıcılarına gidiyor, kusurlu ürünler ise lif geri dönüşümüne gönderiliyor. Türkiye'deki tedarikçisi de sipariş miktarlarını küçültüp sezon içi takip alımlarına geçerek elde kalan stoğu azaltmaya çalışıyor. Böylece sorun imha aşamasında değil, alım planında çözülmeye başlanıyor.
Satılmayan ürünlerin imha yasağı için dikkat edilmesi gerekenler
- Asıl çözüm talep tahmini ve alım planlamasındadır; fazla stok ne kadar azsa imha baskısı o kadar düşük olur.
- Bağış yapılacak ürünlerde vergi ve belge süreçleri önceden netleştirilmelidir.
- Marka koruması için outlet ve stokçu kanallarında satış koşulları sözleşmeyle belirlenmelidir.
- Yürürlük tarihleri ve istisnalar için ilgili ülkenin güncel mevzuatı takip edilmelidir.
İlgili terimler
Bu yasakla bağlantılı kavramlar arasında overstock, ileri dönüşüm, dijital ürün pasaportu ve genişletilmiş üretici sorumluluğu yer alır. Dünyadaki perakende düzenlemelerini global perakende başlığında takip edebilirsiniz.
Son güncelleme: · Kaynak: Perakende Sektörü Perakende Terimleri Sözlüğü
Alıntılarken kaynak gösterin: "Satılmayan Ürünlerin İmha Yasağı nedir?", Perakende Sözlüğü, Perakende Sektörü — https://perakendesektoru.com/sozluk/satilmayan-urunlerin-imha-yasagi-nedir/
S harfiyle başlayan diğer terimler
- S&OP (Satış ve Operasyon Planlama) Nedir?
- Saatlik Satış Dağılımı Nedir?
- Sabit Kitap Fiyatı (Fixed Book Price) Nedir?
- Sadakat Puanı Yükümlülüğü (Loyalty Liability) Nedir?
- Safety Stock Nedir?
- Sağa Dönüş Eğilimi (Right-Hand Bias) Nedir?
- Sağlık Beyanı (Health Claim) Nedir?
- Saha Satış Temsilcisi Nedir?
- Sahaf (İkinci El Kitapçı) Nedir?
- Şahit Numune Nedir?