EOQ (Ekonomik Sipariş Miktarı) Nedir?
EOQ (ekonomik sipariş miktarı), sipariş verme maliyeti ile stok taşıma maliyetinin toplamını en aza indiren sipariş miktarını hesaplayan klasik stok yönetimi formülüdür.
EOQ (Economic Order Quantity), yani ekonomik sipariş miktarı, stok yönetimindeki temel bir ikilemi çözer. Az ve sık sipariş verirseniz stok taşıma maliyeti düşer ama her siparişin işlem, nakliye ve mal kabul maliyeti tekrar tekrar ödenir. Az sayıda büyük sipariş verirseniz sipariş maliyeti azalır ama depoda daha çok para bağlanır, depolama ve bozulma riski artar. EOQ, bu iki maliyetin toplamının en düşük olduğu sipariş miktarını bulur. Satın alma ve stok planlama ekipleri, özellikle talebi istikrarlı ürünlerde bu formülü başlangıç noktası olarak kullanır.
EOQ nasıl çalışır?
Formül: EOQ = √(2 × D × S / H). Burada D yıllık talep miktarını, S sipariş başına sabit maliyeti, H ise bir birim ürünü bir yıl stokta tutmanın maliyetini gösterir. H genellikle ürün maliyetinin belirli bir yüzdesi olarak stok taşıma maliyeti şeklinde hesaplanır.
Formül bazı varsayımlara dayanır: talep sabit ve bilinir, tedarik süresi sabittir, miktar indirimi yoktur ve stok eksiğine izin verilmez. Gerçek hayatta bu varsayımlar tam tutmadığı için sonuç; koli içi adet, tedarikçinin minimum sipariş miktarı, hacim iskontoları ve raf ömrü gibi kısıtlara göre yuvarlanır.
Perakendede EOQ örneği
Varsayımsal bir hesap: Bir yapı market zinciri, bir boya ürününden yılda 12.000 kutu satıyor. Sipariş başına işlem ve nakliye maliyeti 2.000 TL, bir kutunun yıllık stok taşıma maliyeti 30 TL. EOQ = √(2 × 12.000 × 2.000 / 30) = √1.600.000 ≈ 1.265 kutu. Zincir bu sonucu, tedarikçinin palet başına 120 kutu konfigürasyonuna göre yuvarlayarak 1.200 kutuluk siparişlerle çalışmaya karar veriyor. Bu da yılda yaklaşık 10 sipariş anlamına geliyor.
EOQ için dikkat edilmesi gerekenler
- Mevsimsel ve promosyona duyarlı ürünlerde sabit talep varsayımı tutmaz, formül tek başına kullanılmamalıdır.
- Sipariş ve taşıma maliyetleri güncel verilerle hesaplanmalı, faiz oranı değiştikçe H değeri de değişir.
- Hacim iskontosu sunulan durumlarda toplam maliyet farklı miktarlar için ayrıca karşılaştırılmalıdır.
- Raf ömrü kısa ürünlerde EOQ sonucunun son kullanma tarihine sığıp sığmadığı kontrol edilmelidir.
İlgili terimler
EOQ ile ilişkili kavramlar arasında MOQ, yeniden sipariş noktası, hacim iskontosu ve güvenlik stoku bulunur. Stok ve tedarik yönetimi haberleri lojistik ve tedarik sayfasında.
Son güncelleme: · Kaynak: Perakende Sektörü Perakende Terimleri Sözlüğü