Seçici Dağıtım (Selective Distribution) Nedir?

Seçici dağıtım (selective distribution), bir üreticinin ürünlerini yalnızca belirlediği nitel kriterleri karşılayan yetkili satıcılar aracılığıyla satması ve bu satıcıların yetkisiz satıcılara ürün vermesini sınırlandırmasıdır.

Seçici dağıtım (selective distribution), üreticinin ürününü her isteyen satıcıya değil, mağaza standardı, personel eğitimi, teşhir kalitesi ve satış sonrası hizmet gibi kriterleri karşılayan satıcılara verdiği dağıtım modelidir. Parfüm, lüks kozmetik, dermokozmetik, saat, lüks moda ve bazı elektronik ürünlerde sık görülür. Amaç, markanın imajını korumak ve ürünün doğru danışmanlıkla satılmasını sağlamaktır. Bu modelde yetkili satıcılar genellikle ürünleri sistem dışındaki satıcılara satmamayı taahhüt eder. Rekabet hukuku açısından değerlendirilen dikey anlaşmalar arasında yer alır.

Seçici dağıtım nasıl çalışır?

Üretici yetkili satıcı olabilmek için kriterleri belirler ve bunları sözleşmeyle uygular. Kriterler mağazanın konumu, iç tasarımı, ürünlerin sergilenme biçimi, satış personelinin eğitimi ve online satış standartları gibi konuları kapsayabilir. Kriterleri karşılayan satıcılar sisteme alınır, düzenli denetimlerle uyum kontrol edilir.

Rekabet hukuku açısından seçici dağıtım belirli koşullarda kabul edilir, ancak kriterlerin nesnel ve nitel olması, ayrımcı uygulanmaması ve ürünün niteliğiyle orantılı olması beklenir. Yetkili satıcıların satış fiyatının üretici tarafından belirlenmesi ya da online satışın tamamen yasaklanması gibi uygulamalar ayrıca risk taşır. Sözleşmeler bu nedenle hukuk danışmanlığıyla hazırlanır.

Perakendede seçici dağıtım örneği

Örnek olarak bir parfüm markası, yetkili satıcılarından ürünleri belirli bir teşhir standardında sergilemelerini ve eğitimli satış danışmanı bulundurmalarını istiyor. Bir dönem sonra bazı ürünlerinin yetkisiz bir online satıcıda düşük fiyatla satıldığını fark ediyor. Ürün kodlarından yola çıkarak hangi yetkili satıcının sistem dışına mal verdiğini tespit ediyor ve sözleşmede öngörülen yaptırımları uyguluyor.

Seçici dağıtım için dikkat edilmesi gerekenler

• Seçim kriterleri yazılı, nesnel ve tüm satıcılara eşit uygulanmalıdır.
• Fiyat belirleme ve online satış kısıtlamaları rekabet mevzuatı açısından ayrıca değerlendirilmelidir.
• Ürünlerin sistem dışına çıkışını izlemek için seri ya da lot takibi kullanılabilir.
• Yetkili satıcılara verilen eğitim ve destek, sistemin değerini korumanın parçasıdır.

İlgili terimler

Seçici dağıtımla ilişkili terimler arasında dikey anlaşma, yetkili satıcı, paralel ithalat ve yeniden satış fiyatının belirlenmesi bulunur. Kozmetik perakendesine dair haberler kozmetik ve kişisel bakım kategorisinde.

Son güncelleme: 18 Ekim 2026 · Kaynak: Perakende Sektörü Perakende Terimleri Sözlüğü