Piyasa Gözetimi ve Denetimi (PGD) Nedir?

Piyasa gözetimi ve denetimi (PGD), piyasaya arz edilen ürünlerin teknik düzenlemelere ve güvenlik şartlarına uygunluğunun yetkili kamu kurumlarınca kontrol edildiği ve gerektiğinde önlem alındığı sistemdir.

Piyasa gözetimi ve denetimi (PGD), raflardaki ve internetteki ürünlerin güvenli ve mevzuata uygun olup olmadığının devlet tarafından kontrol edilmesidir. Türkiye'de PGD faaliyetleri, ürün grubuna göre farklı bakanlıklar ve kurumlar arasında paylaştırılmıştır: Ticaret Bakanlığı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı'na bağlı kurumlar ve diğerleri kendi alanlarındaki ürünleri denetler. Çerçeveyi Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu çizer. Perakendeciler için PGD, mağazaya gelen bir müfettiş ya da e-ticaret sitesine gelen bir yazı ile somutlaşır.

Piyasa gözetimi ve denetimi nasıl çalışır?

Denetçiler mağazalarda, depolarda ve çevrimiçi satış kanallarında ürünleri inceler. Etiket, CE işareti, Türkçe kullanım kılavuzu ve uygunluk belgeleri kontrol edilir; gerektiğinde numune alınarak laboratuvarda test yapılır. Denetimler yıllık plan çerçevesinde, şikâyet üzerine ya da başka ülkelerden gelen risk bildirimleri doğrultusunda yürütülür.

Uygunsuzluk tespit edildiğinde yetkili kurum ürünün düzeltilmesini, piyasaya arzının yasaklanmasını, toplatılmasını ya da imhasını isteyebilir ve idari para cezası uygulayabilir. Kararlar ürün güvenliği alanındaki kamuya açık veri tabanlarında duyurulabilir. Zincirler için bu, bir şubedeki tespitin tüm şubelerdeki stok için sonuç doğurması demektir.

Perakendede piyasa gözetimi ve denetimi örneği

Örneğin bir oyuncak mağazasında yapılan denetimde, küçük parçalı bir ürünün yaş uyarısının ambalajda bulunmadığı görülüyor ve numune alınıyor. Test sonucu ürünün boğulma riski taşıdığı anlaşılıyor. Zincir, tedarikçiyle birlikte bütün şubelerdeki ürünleri satıştan kaldırıyor, daha önce satılan ürünler için ürün geri çağırma duyurusu yapıyor ve uygunsuzluğun nedenini satın alma kontrol listesine ekliyor.

Piyasa gözetimi ve denetimi için dikkat edilmesi gerekenler

• Her ürün grubunda hangi kurumun yetkili olduğu ve hangi belgelerin istendiği satın alma ekibince bilinmelidir.
• Uygunluk belgeleri ürün kodu bazında arşivlenmeli ve denetimde hızla sunulabilmelidir.
• Şubelere denetim sırasında nasıl davranacaklarını anlatan kısa bir rehber verilmelidir.
• Pazaryerinde satış yapan perakendeciler de çevrimiçi denetimlere tabidir.

İlgili terimler

PGD konusunu tamamlayan kavramlar arasında CE işareti, ürün güvenliği, izlenebilirlik ve kullanım kılavuzu zorunluluğu bulunur. Mevzuatın perakendeye yansımalarını özel analiz sayfasında inceliyoruz.

Son güncelleme: 18 Ekim 2026 · Kaynak: Perakende Sektörü Perakende Terimleri Sözlüğü