Rafta Bulunurluk (On-Shelf Availability) Nedir?

Rafta bulunurluk, müşterinin almak istediği ürünü mağazaya geldiği anda rafta, satışa hazır biçimde bulabilme oranıdır ve stok tükenmesinin müşteri tarafındaki karşılığını ölçer.

Sistemde stok görünmesi, ürünün rafta olduğu anlamına gelmez. Rafta bulunurluk (on-shelf availability, OSA), müşterinin bakış açısından ürünün gerçekten rafta durup durmadığını ölçer. Ürün arka depoda bekliyorsa, yanlış rafa konmuşsa ya da sistemde var görünüp aslında kaybolmuşsa müşteri için yoktur. Perakendeciler ve tedarikçiler bu oranı birlikte izler, çünkü rafta olmayan ürün hem perakendeciye hem markaya satış kaybettirir. Düşük bulunurluk, müşterinin markayı ya da mağazayı değiştirmesine de yol açabilir.

Rafta bulunurluk nasıl çalışır?

Formül: Rafta bulunurluk (%) = Rafta bulunan ürün sayısı ÷ Rafta bulunması gereken ürün sayısı × 100. Ölçüm üç yolla yapılır: raf kontrolü ile fiziksel tarama, satış verisinden tahmin ve görüntü tanıma. Satış verisi yönteminde, normalde her gün satılan bir ürünün belirli bir süre hiç satılmaması bir "rafta yok" işareti olarak değerlendirilir.

Bulunurluğu düşüren nedenler genellikle zincirin farklı halkalarındadır: yanlış talep tahmini, geç sevkiyat, arka depoda bekleyen ürün, hayalet stok ve raf kapasitesinin yetersizliği. Bu nedenle iyileştirme çalışmaları sipariş, lojistik ve mağaza operasyonunu birlikte ele alır. Tedarikçiler de bu sürece dahil edilir, çünkü sevkiyat gecikmeleri bulunurluğu doğrudan düşürür.

Perakendede rafta bulunurluk örneği

Varsayımsal bir örnek: Bir market zinciri, en çok satan 500 üründe her sabah raf taraması yapıyor. Bir şubede süt ve yoğurt grubunda bulunurluğun öğleden sonra düştüğü görülüyor. İnceleme, sabah gelen sevkiyatın tamamının rafa sığmadığını ve gün içinde arka depodan takviye yapılmadığını gösteriyor. Şubeye öğle saatine bir raf doldurma turu ekleniyor ve bulunurluk oranı toparlanıyor.

Rafta bulunurluk için dikkat edilmesi gerekenler

• Ölçüm günün farklı saatlerinde yapılmalı, sabah ölçümü akşamki durumu göstermez.
• Kampanya ürünlerinin bulunurluğu ayrı izlenmeli, promosyon döneminde boş raf en pahalı kayıptır.
• Sistem stoğu ile raf durumu düzenli karşılaştırılmalıdır.
• Tedarikçilerle paylaşılan veri, ortak çözüm üretmeyi kolaylaştırır.

İlgili terimler

Rafta bulunurlukla ilişkili terimler arasında OOS, stok yenileme, karşılama oranı ve planogram uyumu sayılabilir. Bu konudaki sektör haberleri için gıda perakendesi sayfasını ziyaret edebilirsiniz.

Son güncelleme: 18 Ekim 2026 · Kaynak: Perakende Sektörü Perakende Terimleri Sözlüğü