EDI (Elektronik Veri Değişimi) Nedir?
EDI (elektronik veri değişimi), şirketler arasında sipariş, fatura, sevk bildirimi ve stok bilgisi gibi ticari belgelerin standart bir formatta, insan müdahalesi olmadan bilgisayardan bilgisayara aktarılmasıdır.
EDI (Electronic Data Interchange), perakendeci ile tedarikçinin sistemlerinin birbiriyle doğrudan konuşmasıdır. E-posta ile gönderilen bir sipariş formunu birinin okuyup sisteme yeniden girmesi gerekir; EDI'de ise perakendecinin ERP sisteminde oluşan sipariş, standart bir formatta tedarikçinin sistemine otomatik olarak düşer. Aynı yol, sipariş onayı, ön sevk bildirimi, fatura ve stok raporu için de kullanılır. Yüzlerce tedarikçiyle çalışan market ve mağaza zincirlerinde EDI, veri girişi hatalarını ve işlem süresini ciddi ölçüde azaltır.
EDI nasıl çalışır?
Belgeler, tarafların ortak kabul ettiği bir standarda göre yapılandırılır. Uluslararası alanda Birleşmiş Milletler'in EDIFACT standardı ve onun perakendeye uyarlanmış GS1 EANCOM alt kümesi, Kuzey Amerika'da ise ANSI X12 yaygın olarak kullanılır. Her belge tipinin, örneğin sipariş, sevk bildirimi ve faturanın kendine özgü mesaj yapısı vardır.
Belgeler doğrudan bağlantı ya da EDI hizmet sağlayıcısı üzerinden iletilir. Küçük tedarikçiler için web tabanlı EDI portalları, belgeleri ekranda görüp onaylama imkânı sunar. Türkiye'de e-fatura ve e-irsaliye zorunlulukları da belgelerin elektronik akışını yaygınlaştırmış, EDI ile bu sistemlerin entegrasyonunu gündeme getirmiştir.
Perakendede EDI örneği
Varsayımsal bir örnek: Bir market zinciri her gün 300 tedarikçiye yaklaşık 2.000 satın alma siparişi gönderiyor. Siparişler e-posta ile gittiğinde tedarikçi tarafında yanlış girilen ürün kodları ve miktarlar sık sorun yaratıyordu. EDI'ye geçen tedarikçilerde sipariş doğrudan sistemlerine düşüyor, onay ve sevk bildirimi de otomatik geri dönüyor. Zincir, fatura ile sipariş arasındaki farkları kontrol eden ekibini küçültüp tedarikçi performansı analizine yönlendiriyor.
EDI için dikkat edilmesi gerekenler
- Ürün kodları her iki tarafta aynı olmalı, GTIN gibi ortak tanımlayıcılar kullanılmalıdır.
- Canlıya geçmeden önce her tedarikçiyle test mesajları alışverişi yapılmalıdır.
- Hata veren mesajlar için izleme ve uyarı mekanizması kurulmalıdır.
- Küçük tedarikçilerin maliyet yükü portal gibi düşük maliyetli seçeneklerle hafifletilmelidir.
İlgili terimler
EDI ile ilişkili kavramlar arasında satın alma siparişi, ERP, e-fatura ve VMI bulunur. Tedarik zinciri teknolojilerine dair haberler lojistik ve tedarik sayfasında.
Son güncelleme: · Kaynak: Perakende Sektörü Perakende Terimleri Sözlüğü