Ciro Denetimi Nedir?

Ciro denetimi, AVM sahibinin ya da franchise verenin, kiracının veya franchise alanın bildirdiği satış hasılatının doğruluğunu kasa kayıtları, faturalar ve muhasebe belgeleri üzerinden kontrol etmesidir.

Kiranın ya da royalty'nin satışa bağlı olduğu her ilişkide aynı soru doğar: bildirilen ciro gerçek mi? Ciro denetimi, bu soruya belgeyle yanıt veren kontroldür. AVM sahibi, ciro kirası ödeyen kiracının; franchise veren ise royalty ödeyen franchise alanın satış kayıtlarını inceler. Denetim, sözleşmede tanınan yetkiye dayanır ve genellikle yılda bir ya da şüphe durumunda yapılır. Kiracı açısından da yararlıdır, çünkü yanlış hesaplanmış fazla kira ödemelerini ortaya çıkarabilir.

Ciro denetimi nasıl çalışır?

Denetçi, ciro bildirimlerini kaynağına kadar takip eder. Yazarkasa ve POS kayıtları, Z raporları, e-arşiv faturalar, banka POS gün sonu tutarları ve muhasebe defterleri karşılaştırılır. İadeler, iptaller, personel indirimleri ve online siparişlerin mağazaya nasıl yazıldığı ayrıca incelenir.

Fark bulunduğunda sözleşmedeki hüküm uygulanır. Yaygın bir düzen şöyledir: eksik bildirilen tutar üzerinden kira farkı ve gecikme bedeli tahsil edilir; fark belirli bir oranı aşarsa denetim masrafı da kiracıya yüklenir. Tekrarlanan ve kasıtlı eksik bildirim fesih sebebi sayılabilir. Denetim genellikle bağımsız bir mali müşavir ya da denetim firmasına yaptırılır, böylece bulguların tarafsızlığı konusunda tartışma çıkmaz.

Perakendede ciro denetimi örneği

Örneğin bir AVM yönetimi, ciro kirası ödeyen bir restoranın yıllık bildirimlerini denetliyor. Restoran, yemek platformlarından gelen paket siparişleri ciroya eklemediğini, çünkü bunları mağaza satışı saymadığını söylüyor. Sözleşmede ciro tanımı "mağazadan hazırlanıp teslim edilen tüm satışlar" olarak yazıldığı için denetçi bu satışları ekliyor. Yıllık ciro 2 milyon TL artıyor; yüzde 8 ciro kirası oranıyla 160.000 TL kira farkı doğuyor.

Ciro denetimi için dikkat edilmesi gerekenler

• Denetim hakkı, kapsamı ve süresi sözleşmede açıkça tanımlanmalıdır.
• Online, paket servis ve mağazadan teslim satışlarının ciroya dahil olup olmadığı önceden netleştirilmelidir.
• Kiracının ticari sırları denetim sırasında korunmalı, bilgiler yalnızca kira hesabı için kullanılmalıdır.
• Yazarkasa verilerinin otomatik aktarımı, denetim ihtiyacını ve tartışmaları azaltır.

İlgili terimler

Ciro denetimiyle bağlantılı kavramlar arasında franchise denetimi, royalty, kasa mutabakatı ve net satış yer alır. AVM ve franchise haberleri AVM ve gayrimenkul başlığında.

Son güncelleme: 18 Ekim 2026 · Kaynak: Perakende Sektörü Perakende Terimleri Sözlüğü