ABC Analizi Nedir?

ABC analizi, ürünleri satışa ya da kâra katkılarına göre A, B ve C olmak üzere üç gruba ayıran sınıflandırma yöntemidir; stok, sipariş ve raf önceliklerini belirlemek için kullanılır.

Bütün ürünlere aynı özeni göstermek mümkün değildir, ABC analizi de bu yüzden vardır. Yöntem, ürünleri toplam satışa ya da kâra yaptıkları katkıya göre üç gruba ayırır. A grubu az sayıda ama çok değerli ürünü, C grubu ise çok sayıda ama düşük katkılı ürünü içerir. Kökeni Pareto analizine dayanır. Kategori yöneticileri, depo planlamacıları ve satın alma ekipleri hangi ürünün daha sık sayılacağına, hangisinin daha yüksek güvenlik stoğuyla tutulacağına bu sınıflandırmayla karar verir.

ABC analizi nasıl çalışır?

Önce ölçüt seçilir; çoğunlukla yıllık ciro ya da brüt kâr kullanılır. Ürünler bu ölçüte göre büyükten küçüğe sıralanır ve birikimli pay hesaplanır. Yaygın bir eşik kullanımı şöyledir: Birikimli payın ilk yüzde 70–80'ini oluşturan ürünler A, sonraki yüzde 15–25'i oluşturanlar B, kalan küçük dilim C grubudur. Eşikler şirketten şirkete değişir.

Her grup için farklı kurallar tanımlanır. A ürünlerinde stoksuzluk en pahalı hatadır, bu yüzden döngüsel sayım sık yapılır ve sipariş noktaları yakından izlenir. B ürünleri standart kurallarla yönetilir. C ürünlerinde ise stok tutma maliyeti öne çıkar; liste dışı bırakma ya da siparişe göre tedarik seçenekleri değerlendirilir.

Perakendede ABC analizi örneği

Varsayımsal bir örnek: Bir yapı market 8.000 ürün taşıyor. Ciroya göre yapılan analizde 900 ürün A, 2.100 ürün B, 5.000 ürün C grubuna düşüyor. Market A ürünlerini haftalık, B ürünlerini aylık, C ürünlerini üç ayda bir sayıyor. A grubundaki boya ve vida çeşitleri için güvenlik stoğu artırılıyor; C grubundaki bazı nadir aksesuarlar ise mağaza stoğundan çıkarılıp merkez depodan siparişle getiriliyor.

ABC analizi için dikkat edilmesi gerekenler

• Ciroya göre A olan bir ürün kâra göre C çıkabilir; iki ölçüt birlikte kullanılmalıdır.
• Yeni ürünler kısa satış geçmişi nedeniyle C'ye düşebilir, lansman dönemi ayrı değerlendirilmelidir.
• Analiz satış dalgalanmasını göstermez, bu yüzden XYZ analiziyle birleştirmek daha doğru sonuç verir.
• Sınıflar en az yılda bir, hızlı değişen kategorilerde üç ayda bir yeniden hesaplanmalıdır.

İlgili terimler

ABC analiziyle bağlantılı kavramlar arasında güvenlik stoğu, SKU rasyonalizasyonu, stok devir hızı ve yavaş dönen ürün bulunur. Zincirlerin stok ve tedarik uygulamaları gıda perakendesi haberlerinde yer alıyor.

Son güncelleme: 18 Ekim 2026 · Kaynak: Perakende Sektörü Perakende Terimleri Sözlüğü