Açık Rıza Nedir?

Açık rıza, belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirilmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan, kişisel verilerin işlenmesine izin veren beyandır; KVKK'daki hukuki sebeplerden biridir.

Açık rıza, bir kişinin kendi verilerinin belirli bir amaçla işlenmesine bilerek ve isteyerek onay vermesidir. KVKK'da kişisel veri işlemenin hukuki sebeplerinden biri olarak yer alır. Perakendecilikte en çok profilleme, kişiselleştirilmiş kampanya, verinin üçüncü taraflarla paylaşılması ve bazı özel nitelikli veriler için gündeme gelir. Yaygın bir yanılgı, her veri işleme için açık rıza gerektiğidir; oysa sipariş teslimi ya da fatura kesimi gibi işlemler zaten başka hukuki sebeplere dayanır.

Açık rıza nasıl çalışır?

Geçerli bir açık rızanın üç unsuru vardır. Belirli konuya ilişkin olmalıdır; "tüm verilerimin her amaçla işlenmesine izin veriyorum" gibi genel ifadeler geçersiz sayılır. Bilgilendirmeye dayanmalıdır; kişi neye onay verdiğini önceden bilmelidir. Özgür iradeyle açıklanmalıdır; ürün ya da hizmet satışı, gerekmediği halde rıza verilmesi şartına bağlanmamalıdır.

Rıza, aydınlatma metninden ayrı alınır ve önceden işaretlenmiş kutucukla toplanmaz. Kişi verdiği rızayı her zaman geri alabilir; şirketin bu talebi kolayca karşılayabilecek bir süreç kurması gerekir. Geri alma geçmişe etkili değildir, ancak o andan sonra ilgili amaçla veri işlemeye devam edilemez.

Perakendede açık rıza örneği

Varsayımsal bir örnek: Bir kozmetik zinciri mobil uygulamasında cilt tipi testini kullanıcıların alışveriş geçmişiyle birleştirerek ürün önerisi yapmak istiyor. Üyelik formunda tek bir onay kutusunda her şeyi toplamak yerine, kişiselleştirilmiş öneri için ayrı ve boş bırakılmış bir kutucuk koyuyor. Kutucuğu işaretlemeyen kullanıcı yine alışveriş yapabiliyor. Bu kurgu, rızanın özgür iradeye dayandığını ispatlamayı kolaylaştırır ve kişiselleştirme çalışmasını hukuken sağlam kılar.

Açık rıza için dikkat edilmesi gerekenler

• Rızanın ne zaman, hangi metinle ve hangi kanaldan alındığı kayıt altında tutulmalıdır.
• Rızanın geri alınması, verilmesi kadar kolay olmalıdır.
• Ticari elektronik ileti onayı ile KVKK kapsamındaki açık rıza farklı kavramlardır ve ayrı yönetilmelidir.
• Başka bir hukuki sebep varken açık rıza istemek, kişiyi yanıltıcı bir izlenim yaratabilir.

İlgili terimler

Açık rızayı anlamak için KVKK, aydınlatma metni, İYS ve sıfırıncı taraf veri başlıklarına da bakmak yararlı olur. Veri koruma alanındaki gelişmeleri özel analizlerimizde takip edebilirsiniz.

Son güncelleme: 18 Ekim 2026 · Kaynak: Perakende Sektörü Perakende Terimleri Sözlüğü