Ağırlıklı Ortalama Maliyet Yöntemi Nedir?

Ağırlıklı ortalama maliyet yöntemi, perakendecinin stoktaki ürünlerin birim maliyetini farklı fiyatlarla yapılan alımların miktara göre ağırlıklandırılmış ortalaması üzerinden hesapladığı stok değerleme yöntemidir.

Bir market aynı ürünü ay içinde üç kez, her seferinde farklı fiyattan alır. Satılan paketin maliyeti hangisidir? Ağırlıklı ortalama maliyet yöntemi bu soruyu ortalama alarak yanıtlar: Stoktaki tüm birimlerin maliyeti, alım miktarlarına göre ağırlıklandırılmış tek bir birim maliyette birleşir. Binlerce ürünü sürekli yenilenen perakendeciler için uygulaması pratik olduğundan yaygın kullanılır. Yöntem, satılan malın maliyetini, dolayısıyla brüt kâr marjını ve dönem sonu stok değerini doğrudan belirler. Alternatifi olan FIFO ise ilk giren birimin ilk çıktığını varsayar.

Ağırlıklı ortalama maliyet yöntemi nasıl çalışır?

Formül: Ağırlıklı ortalama birim maliyet = (Eldeki stok tutarı + Yeni alım tutarı) / (Eldeki stok miktarı + Yeni alım miktarı). Sürekli envanter sisteminde bu hesap her mal girişinde yenilenir ve hareketli ortalama olarak adlandırılır. Dönemsel sistemde ise dönem sonunda tüm alımlar için tek bir ortalama hesaplanır.

Perakende ERP sistemleri her mal kabulünde ürün kartındaki ortalama maliyeti otomatik günceller. Satış anında bu maliyet satılan malın maliyeti olarak kaydedilir. Tedarikçiden gelen fiyat farkı faturaları, iadeler ve maliyete dahil edilen nakliye giderleri de ortalamayı etkiler. Fiyatların hızla arttığı dönemlerde ortalama maliyet, en son alım fiyatının gerisinde kalır; bu yüzden raporlanan marj, yenileme maliyetine göre olduğundan yüksek görünebilir.

Perakendede ağırlıklı ortalama maliyet yöntemi örneği

Varsayımsal bir örnek: Bir markette 100 paket çay 80 TL birim maliyetle stokta bulunuyor. Market 200 paket daha 95 TL'den alıyor. Yeni ortalama maliyet (100 × 80 + 200 × 95) / 300 = 90 TL oluyor. Ertesi gün 50 paket 120 TL'den satılıyor; satılan malın maliyeti 4.500 TL, brüt kâr 1.500 TL olarak kaydediliyor. Kalan 250 paket stokta 90 TL birim maliyetle izlenmeye devam ediyor.

Ağırlıklı ortalama maliyet yöntemi için dikkat edilmesi gerekenler

• Mal kabul kayıtları zamanında girilmezse ortalama maliyet hatalı hesaplanır ve marj raporları sapar.
• Arka marj gelirlerinin ürün maliyetine yansıtılıp yansıtılmayacağı şirket genelinde tek bir kurala bağlanmalıdır.
• Yüksek enflasyon dönemlerinde fiyat kararları ortalama maliyete değil, yenileme maliyetine göre de kontrol edilmelidir.
• Seçilen değerleme yöntemi tutarlı uygulanmalı, değişiklik için muhasebe ve vergi danışmanı görüşü alınmalıdır.

İlgili terimler

Ağırlıklı ortalama maliyet yöntemiyle bağlantılı terimler arasında perakende envanter yöntemi, mal kabul, enflasyon muhasebesi ve envanter sayımı yer alır. Perakende şirketlerinin finansal tablolarına dair değerlendirmeler sektörel raporlar bölümünde bulunuyor.

Son güncelleme: 18 Ekim 2026 · Kaynak: Perakende Sektörü Perakende Terimleri Sözlüğü