Enflasyon Muhasebesi Nedir?
Enflasyon muhasebesi, yüksek enflasyon döneminde finansal tablolardaki parasal olmayan kalemlerin genel fiyat endeksiyle düzeltilerek raporlama tarihindeki satın alma gücüne göre gösterilmesidir.
Fiyatlar hızla arttığında, beş yıl önce alınmış bir depo ile bu yıl alınmış bir depo aynı lira ile ölçülürse tablolar gerçeği yansıtmaz. Enflasyon muhasebesi, bu bozulmayı gidermek için geliştirilmiş düzeltme yöntemidir. Finansal raporlamada TMS 29 Yüksek Enflasyonlu Ekonomilerde Finansal Raporlama standardı kapsamında uygulanır. Türkiye'de şirketler 2023 yılsonu finansal tablolarından itibaren bu düzeltmeyi yapmaya başladı. Perakendeciler için en belirgin etki stok, duran varlıklar ve özkaynak kalemlerinde görülür.
Enflasyon muhasebesi nasıl çalışır?
Bilanço kalemleri parasal ve parasal olmayan olarak ikiye ayrılır. Nakit, alacak ve borç gibi parasal kalemler düzeltilmez, çünkü zaten güncel liradır. Stok, duran varlık ve özkaynak gibi parasal olmayan kalemler ise edinildikleri tarihten raporlama tarihine kadar TÜFE değişimiyle düzeltilir.
Gelir tablosundaki kalemler de işlem tarihinden dönem sonuna kadar endekslenir. Net parasal pozisyondan doğan kazanç ya da kayıp ayrı bir satırda gösterilir. Tedarikçi borcu yüksek, nakdi az olan bir perakendeci enflasyonda parasal kazanç yazabilir, çünkü borcunun reel değeri erir. Vergi mevzuatındaki düzeltme kuralları ise finansal raporlamadan ayrı yürütülür ve ayrıca takip edilmelidir. Bu ayrım, aynı şirketin finansal raporundaki kâr ile vergi beyannamesindeki matrahın farklı çıkabilmesinin nedenlerinden biridir.
Perakendede enflasyon muhasebesi örneği
Varsayımsal bir örnekle, bir ev tekstili zinciri yılın başında 100 milyon TL'ye stok almış, yıl içinde fiyat endeksi yüzde 50 artmış olsun. Yılsonunda bu stok satılmamışsa düzeltilmiş bilançoda 150 milyon TL olarak görünür. Satıldıysa satılan malın maliyeti de düzeltilmiş tutarla hesaplanır ve brüt kâr, düzeltilmemiş tabloya göre daha düşük çıkar. Yatırımcılar bu nedenle iki tabloyu yan yana okumayı tercih eder.
Enflasyon muhasebesi için dikkat edilmesi gerekenler
- Enflasyon düzeltmeli ve düzeltmesiz rakamlar karşılaştırılırken hangi tablonun kullanıldığını raporlarda açıkça belirtin.
- Parasal kazanç ya da kayıp, faaliyet başarısından değil bilanço yapısından doğar, performans değerlendirmesinde ayrı tutulmalıdır.
- Vergi mevzuatındaki düzeltme uygulamalarına ilişkin güncel düzenlemeler Gelir İdaresi Başkanlığı duyurularından takip edilmelidir.
İlgili terimler
Konuyla ilgili diğer terimler arasında stok devir hızı, brüt kâr marjı, stok değer düşüklüğü karşılığı ve COGS bulunur. Enflasyonun sektöre etkisine dair değerlendirmeler sektörel raporlar sayfasında.
Son güncelleme: · Kaynak: Perakende Sektörü Perakende Terimleri Sözlüğü