TÜFE (Tüketici Fiyat Endeksi) Nedir?

TÜFE (tüketici fiyat endeksi), hanehalklarının tükettiği mal ve hizmetlerden oluşan temsili bir sepetin fiyatlarındaki ortalama değişimi ölçen ve Türkiye'de TÜİK tarafından aylık olarak yayımlanan endekstir.

Market fiyatlarının ne kadar arttığını konuşurken başvurulan resmi ölçü TÜFE, yani Tüketici Fiyat Endeksidir. Türkiye İstatistik Kurumu her ay, gıdadan giyime, kiradan ulaştırmaya kadar yüzlerce ürün ve hizmetin fiyatını derleyerek endeksi hesaplar. Yıllık değişimi genel olarak enflasyon oranı diye anılır. Perakendeciler için TÜFE çok yönlü bir göstergedir: kira artışları, ücret pazarlıkları, tedarikçi fiyat görüşmeleri ve reel büyüme hesapları bu endekse dayanır. Kategori yöneticileri, kendi fiyat artışlarını ilgili harcama grubunun TÜFE değişimiyle kıyaslayarak fiyat imajını izler.

TÜFE nasıl çalışır?

Endeks, hanehalkı bütçe anketlerinden elde edilen harcama ağırlıklarıyla hesaplanır. Her ürün grubunun sepetteki ağırlığı, hanelerin o gruba ayırdığı pay kadardır ve ağırlıklar dönemsel olarak güncellenir. Fiyatlar farklı illerdeki satış noktalarından derlenir.

Formül: Yıllık enflasyon = (Bu ayın endeks değeri / Geçen yılın aynı ayının endeks değeri − 1) × 100. TÜİK ayrıca aylık değişimi ve harcama gruplarına göre ayrıntıyı da yayımlar. Kira endekslemesi ve enflasyon muhasebesi gibi uygulamalarda hangi endeksin esas alınacağı ilgili sözleşme ve düzenlemelerle belirlenir.

Perakendede tÜFE örneği

Varsayımsal olarak bir giyim zincirinin ciro büyümesi yüzde 45, aynı dönemde giyim ve ayakkabı harcama grubundaki fiyat artışı yüzde 38 olsun. Zincir, kendi ortalama fiyat artışının yüzde 35 olduğunu hesaplıyor. Bu durumda büyümenin önemli kısmı fiyattan geliyor, hacimde ise sınırlı bir artış var. Aynı zamanda zincir, fiyat artışını sektör ortalamasının altında tutarak fiyat algısını korumuş görünüyor. Rakamlar örnektir. Yönetim bir sonraki sezonun fiyatlarını belirlerken aynı karşılaştırmayı kategori bazında tekrar eder ve rakiplerin fiyat hareketlerini de tabloya ekler.

TÜFE için dikkat edilmesi gerekenler

• Kendi fiyat artışlarınızı genel TÜFE ile değil, ilgili harcama grubunun değişimiyle kıyaslayın.
• Kira ve ücret sözleşmelerinde hangi endeksin, hangi ayın değerinin kullanılacağını açıkça yazın.
• Reel büyüme hesaplarında aylık değil, aynı döneme ait yıllık endeks değişimini kullanın.

İlgili terimler

TÜFE ile ilgili terimler arasında fiyat esnekliği, perakende satış hacim endeksi, tüketici güven endeksi ve küçülflasyon bulunur. Dünyadaki fiyat gelişmeleri ve perakendeye etkileri global perakende sayfasında.

Son güncelleme: 18 Ekim 2026 · Kaynak: Perakende Sektörü Perakende Terimleri Sözlüğü