Kategori Komşuluğu (Adjacency) Nedir?

Kategori komşuluğu (adjacency), mağazada hangi ürün kategorilerinin yan yana yerleştirileceğinin müşterinin alışveriş mantığına göre planlanmasıdır.

Bebek bezinin yanında ıslak mendil, makarnanın yanında salça görmek tesadüf değildir. Kategori komşuluğu, İngilizce adjacency kavramıyla anılan ve mağazada kategorilerin birbirine göre konumunu belirleyen planlama yaklaşımıdır. Kategori yöneticileri ve mağaza planlama ekipleri, birlikte alınan ya da birbirini çağrıştıran kategorileri yan yana koyarak müşterinin aradığını bulmasını kolaylaştırmaya ve ek satış yaratmaya çalışır. Yanlış komşuluk ise müşterinin mağazada dolaşıp aradığını bulamadan çıkmasına yol açar. Karar yalnızca satışla ilgili değildir; soğuk zincir, ürün güvenliği ve mağazanın fiziksel yapısı da hangi kategorinin nerede durabileceğini sınırlar.

Kategori komşuluğu nasıl çalışır?

Planlama genellikle veriyle başlar. Sepet analizi, hangi kategorilerin aynı fişte sık birlikte geçtiğini gösterir. Müşteri karar ağacı ise müşterinin bir ihtiyacı nasıl düşündüğünü ortaya koyar: kahvaltı, temizlik, bebek bakımı gibi.

Bu bilgilerle önce mağazanın genel akışı belirlenir, ardından koridor içinde hangi rafın hangisinin yanında duracağı kararlaştırılır. Bir kategorinin gondol başında, sonraki koridorun girişinde ya da karşı rafta durması da komşuluk kararıdır. Sonuçlar makro alan planlamasına ve planogramlara yansır. Büyük mağazalarda komşuluk kararları birkaç yılda bir topluca gözden geçirilirken, küçük ayarlamalar mevsim ve kampanya dönemlerinde yapılır.

Perakendede kategori komşuluğu örneği

Varsayımsal bir örnek: Bir süpermarket zinciri, sepet verilerinde çay alanların önemli bir kısmının aynı alışverişte bisküvi de aldığını görüyor. Pilot olarak 15 mağazada çay ve bisküvi koridorları yan yana getiriliyor, aradaki konserve reyonu başka bir koridora taşınıyor. Birkaç haftalık karşılaştırmada pilot mağazalarda bisküviyi çayla birlikte alan müşteri oranı artıyor ve düzen diğer mağazalara yayılıyor.

Kategori komşuluğu için dikkat edilmesi gerekenler

• Komşuluk kararı tek bir tedarikçinin önerisine değil, mağazanın kendi sepet ve müşteri verisine dayanmalıdır.
• Değişiklik önce sınırlı sayıda mağazada denenmeli ve kontrol mağazalarıyla karşılaştırılmalıdır.
• Gıda ve kimyasal ürünler gibi bir arada durması uygun olmayan kategoriler arasında mesafe korunmalıdır.
• Düzenli müşterinin alışkanlığı bozulacağından büyük değişiklikler yönlendirme tabelalarıyla desteklenmelidir.

İlgili terimler

Kategori komşuluğuyla birlikte kullanılan kavramlar arasında kategori yönetimi, çapraz sergileme, mağaza yerleşimi ve planogram yer alır. Süpermarket düzenlemelerine dair haberler süpermarket ve hipermarketler başlığında.

Son güncelleme: 18 Ekim 2026 · Kaynak: Perakende Sektörü Perakende Terimleri Sözlüğü