İade Garantili Alım (Sale or Return) Nedir?

İade garantili alım (sale or return), perakendecinin ürünü satın aldığı ama belirli süre içinde satamadığı kısmı tedarikçiye iade edip bedelini geri alabildiği ya da mahsup ettirebildiği alım modelidir.

Kitapçıların raflarındaki yeni çıkan kitapların, gazete bayilerindeki dergilerin önemli kısmı iade garantili alım ile gelir. İngilizcede sale or return olarak bilinen bu modelde perakendeci ürünü tedarikçiden satın alır, ama satılmayan kısmı anlaşılan süre içinde iade etme hakkına sahiptir. Böylece hangi ürünün tutacağı belli olmayan kategorilerde stok riski büyük ölçüde tedarikçide kalır. Yayıncılık, basın dağıtımı, müzik, oyuncak ve sezonluk ürünlerde yaygındır. Model, konsinye satıştan farklıdır: konsinyede ürünün mülkiyeti satılana kadar tedarikçide kalır, iade garantili alımda ise ürün faturalanarak perakendeciye geçer.

İade garantili alım nasıl çalışır?

Tedarikçi ürünü faturayla perakendeciye sevk eder. Anlaşmada iade süresi, iade edilebilir ürünlerin durumu ve iadenin nasıl belgeleneceği yazılır. Süre sonunda perakendeci satılmayan ürünleri sayar, tedarikçiye iade belgesiyle geri gönderir ve iade tutarı bir sonraki ödemeden düşülür.

Model perakendeciye daha geniş çeşit sunma cesareti verir; yeni ve az bilinen bir yazarın kitabı, iade hakkı olduğu için rafa daha kolay girer. Tedarikçi açısından ise yüksek iade oranı, lojistik ve imha maliyetleri demektir. Bu nedenle tedarikçiler iade oranını yakından izler ve gerektiğinde ilk sevkiyat adetlerini mağaza bazında ayarlar.

Perakendede iade garantili alım örneği

Varsayımsal bir örnek: Bir kitapçı zinciri, bir yayınevinden yeni çıkan bir romanı 40 şubesine şube başına 20 adet olarak alıyor. Anlaşmaya göre satılmayan kitaplar belirli bir süre içinde iade edilebiliyor. Bazı şubelerde kitap ilk ay tükeniyor, bazılarında az satıyor. Zincir, az satan şubelerdeki kitapları önce yoğun satan şubelere transfer ediyor, kalan kısmı süre dolmadan yayınevine iade ediyor.

İade garantili alım için dikkat edilmesi gerekenler

• İade süresi ve iade edilebilir ürün durumu (hasarsız, etiketli) yazılı olarak belirlenmelidir.
• İade süresinin kaçırılması, stok riskini yeniden perakendeciye aktarır; takvim düzenli izlenmelidir.
• Muhasebede iade ihtimali yüksek stoklar ve gelir kaydı dikkatle ele alınmalıdır.
• Mağazalar arası transfer, iade etmeden önce değerlendirilecek ilk seçenek olmalıdır.

İlgili terimler

Bu alım modeliyle bağlantılı terimler arasında sabit kitap fiyatı, mağazalar arası transfer, sell-through oranı, çok satanlar listesi ve fiyat koruma yer alır. Kitap ve eğlence perakendesi haberleri için kültür ve eğlence perakendesi sayfasına göz atabilirsiniz.

Son güncelleme: 18 Ekim 2026 · Kaynak: Perakende Sektörü Perakende Terimleri Sözlüğü