Mal Fazlası (Bedelsiz Ürün) Nedir?

Mal fazlası (bedelsiz ürün), tedarikçinin belirli bir miktarda alım yapan perakendeciye fiyat indirimi yerine ek olarak ücretsiz verdiği üründür; "10 alana 1 bedava" gibi oranlarla ifade edilir.

Satın alma görüşmelerinde "Bu siparişe 10+1 veriyoruz" cümlesi sık duyulur. Bu, perakendecinin 10 koli aldığında 11. koliyi ücretsiz alacağı anlamına gelir. Sektörde buna mal fazlası ya da bedelsiz ürün denir. Tedarikçi fiyat listesini değiştirmeden perakendecinin birim maliyetini düşürmüş olur. Gıda, temizlik, kozmetik ve özellikle eczane kanalında yaygın bir uygulamadır. Mal fazlası, kampanya döneminde stok yapmayı teşvik etmek, yeni ürünü listeletmek ya da yıl sonu hedeflerine ulaşmak için kullanılır. Tedarikçi açısından cazip yanı, raf fiyatını ve liste fiyatını bozmadan hacim satabilmesidir.

Mal fazlası nasıl çalışır?

Anlaşmada oran ve koşul belirlenir: belirli adet, koli ya da tutar üzerindeki siparişlerde ek ürün. Bedelsiz ürün aynı faturada sıfır bedelle gösterilebilir ya da ayrı bir belgeyle sevk edilebilir; uygulama, vergi mevzuatı ve tarafların anlaşmasına göre şekillenir. Perakendeci için gerçek alış maliyeti, toplam ödenen tutarın toplam adede bölünmesiyle bulunur.

Formül: Etkin birim maliyet = Ödenen toplam tutar / (Faturalı adet + Bedelsiz adet). Örneğin 10+1 anlaşmasında etkin indirim yaklaşık yüzde 9'dur. Mal fazlası çoğu zaman perakendeciyi ihtiyacından fazla stok almaya yönelttiği için stok taşıma maliyeti ve son kullanma tarihi riskiyle birlikte değerlendirilmelidir.

Perakendede mal fazlası örneği

Varsayımsal bir örnek: Bir bebek bezi tedarikçisi, yerel market zincirine 100 koli siparişte 10 koli bedelsiz öneriyor. Zincirin normalde aylık satışı 60 koli. Kategori yöneticisi, 110 koliyi yaklaşık iki ayda satabileceğini hesaplıyor ve depo kapasitesini kontrol ettikten sonra teklifi kabul ediyor. Bedelsiz kolilerin maliyet avantajının bir kısmını rafta fiyat indirimiyle müşteriye yansıtıyor.

Mal fazlası için dikkat edilmesi gerekenler

• Teklif, etkin birim maliyet üzerinden diğer iskonto tekliflerle kıyaslanmalıdır.
• Fazla stok, raf ömrü kısa ürünlerde fire riskini artırır.
• Bedelsiz ürünlerin muhasebe ve vergi kaydı mali müşavirle netleştirilmelidir.
• Mal fazlasıyla şişirilen sipariş, sell-in verisini gerçek tüketim talebinden ayırır.

İlgili terimler

Mal fazlasıyla bağlantılı terimler arasında hacim iskontosu, öne çekilmiş alım, sell-in, dip iskonto ve eczane kanalı yer alır. Zincir marketlere dair haberler için süpermarket ve hipermarketler sayfasına bakabilirsiniz.

Son güncelleme: 18 Ekim 2026 · Kaynak: Perakende Sektörü Perakende Terimleri Sözlüğü