Raf Ömrü (Shelf Life) Nedir?

Raf ömrü (shelf life), bir ürünün belirtilen saklama koşullarında güvenliğini, tadını, görünüşünü ve diğer kalite özelliklerini koruduğu, üretimden itibaren hesaplanan süredir.

Raf ömrü (shelf life), bir ürünün üretildiği andan itibaren, doğru koşullarda saklandığında satılabilir ve tüketilebilir niteliğini koruduğu süredir. Süreyi üretici belirler; bunun için ürünü belirli sıcaklık ve nemde bekleterek mikrobiyolojik, kimyasal ve duyusal testler yapar. Raf ömrü, ambalaj üzerinde son tüketim ya da tavsiye edilen tüketim tarihi olarak tüketiciye yansır. Perakendeci için raf ömrü, kaç gün içinde satılması gereken bir stokla çalıştığını gösterir; sipariş miktarı, teşhir şekli ve indirim zamanlaması buna göre ayarlanır.

Raf ömrü nasıl çalışır?

Taze et, süt ürünleri ve hazır yemek gibi ürünlerde raf ömrü birkaç gün ile birkaç hafta arasındadır. Konserve, makarna ve kuru bakliyat gibi ürünlerde ise aylar, hatta yıllarca sürebilir. Soğuk zincirin kırılması, ambalajın hasar görmesi ya da ışığa maruz kalma süreyi kısaltır.

Perakendede asıl izlenen değer kalan raf ömrüdür. Birçok zincir, depoya kabulde kalan ömrü belirli bir oranın altında olan ürünü geri çevirir ve depodan mağazaya çıkışta FEFO kuralını uygular. Mağazada ise raftaki eski tarihli ürünün öne alınması temel kuraldır. Bu düzen bozulduğunda müşteri arkadaki taze ürünü seçer, öndeki ürün tarihini doldurur ve fire olarak kayda geçer.

Perakendede raf ömrü örneği

Varsayımsal bir örnekle, raf ömrü 21 gün olan bir yoğurt depoya üretimden 6 gün sonra geliyor, mağazaya 9. gün ulaşıyor. Mağazanın elinde ürünü satmak için 12 gün kalıyor. Mağaza günde ortalama 20 adet satıyorsa 300 adetlik bir sipariş, ürünlerin bir kısmının tarih geçmeden satılamayacağı anlamına gelir. Bu yüzden sipariş miktarı satış hızıyla kalan ömür birlikte düşünülerek belirlenir.

Raf ömrü için dikkat edilmesi gerekenler

• Kabul aşamasında kalan raf ömrü için yazılı bir eşik belirlenmeli ve tedarikçi sözleşmesine eklenmelidir.
• Kısa ömürlü ürünlerde sipariş sıklığı artırılıp sipariş miktarı küçültülmelidir.
• Tarihi yaklaşan ürünler için indirim ve bağış süreçleri önceden tanımlanmalıdır.
• Soğutucu dolap sıcaklıkları düzenli kaydedilmeli, sapma raf ömrünü kısaltır.

İlgili terimler

Raf ömrüyle ilgili terimler arasında SKT ve TETT, soğuk zincir, gıda israfı ve lot takibi yer alır. Temel gıda ürünlerine dair haberler için temel gıda sayfasına bakabilirsiniz.

Son güncelleme: 18 Ekim 2026 · Kaynak: Perakende Sektörü Perakende Terimleri Sözlüğü