Hub and Spoke Modeli Nedir?

Hub and spoke modeli, ürünlerin önce merkezi bir aktarma noktasında (hub) toplanıp ayrıştırıldığı, ardından buradan bağlı bölgesel noktalara ya da mağazalara (spoke) dağıtıldığı merkez-uç yapısındaki lojistik ağ modelidir.

Hub and spoke modeli, bir bisiklet tekerleğine benzer: ortada göbek (hub), ondan çıkan teller (spoke). Lojistikte göbek, ürünlerin toplanıp ayrıştırıldığı büyük aktarma merkezidir; teller ise bu merkezden bölgesel depolara, kargo şubelerine ya da mağazalara uzanan bağlantılardır. Kargo şirketleri, e-ticaret platformları ve çok bölgeli perakende zincirleri bu modeli kullanır. Her noktayı her noktaya doğrudan bağlamak yerine tüm akışı birkaç merkezde toplamak, daha az ama daha dolu araçla çalışmayı sağlar.

Hub and spoke modeli nasıl çalışır?

Gönderiler önce göbeğe taşınır. Burada varış noktalarına göre ayrıştırılır, aynı bölgeye gidenler birleştirilir ve uç noktalara giden araçlara yüklenir. Kargo şirketlerinde bu işlem çoğunlukla gece yapılır; akşam şubelerden toplanan paketler aktarma merkezinde ayrıştırılır ve sabah dağıtım şubelerine gönderilir. Perakendede ise ana dağıtım merkezi göbek, bölge depoları ya da mağazalar uç noktalar olarak çalışır.

Modelin gücü ölçek ekonomisidir: ayrıştırma otomasyonu ve dolu araçlar birim maliyeti düşürür. Zayıf yönü ise her gönderinin göbekten geçmek zorunda olmasıdır; yakın iki nokta arasındaki ürün bile önce merkeze gider. Bu nedenle bazı ağlar, yoğun hatlarda uç noktalar arasında doğrudan bağlantılarla modeli esnetir.

Perakendede hub and spoke modeli örneği

Varsayımsal bir örnek: Ülke genelinde 400 mağazası olan bir giyim zinciri, tüm ürünleri tek bir ana dağıtım merkezinde topluyor. Buradan altı bölgesel aktarma noktasına gece araçları çıkıyor; aktarma noktalarında ürünler mağaza bazında küçük araçlara bölünüyor. Doğu bölgesindeki bir mağaza, ana merkezden doğrudan araç beklemek yerine bölge aktarma noktasından haftada üç kez ürün alıyor. Böylece hem uzun yol araçları dolu gidiyor hem de mağazalar daha sık besleniyor.

Hub and spoke modeli için dikkat edilmesi gerekenler

• Göbek tesisinde yaşanacak bir kesinti tüm ağı etkiler, yedek kapasite planlanmalıdır.
• Göbeğin yeri, uç noktalara toplam taşıma süresi en kısa olacak şekilde seçilmelidir.
• Ayrıştırma süreleri araç çıkış saatleriyle uyumlu planlanmalıdır.
• Yoğun hatlarda doğrudan sevkiyatın daha ucuz olup olmadığı düzenli incelenmelidir.

İlgili terimler

Hub and spoke modeliyle bağlantılı kavramlar arasında dağıtım merkezi, cross-docking, yük konsolidasyonu ve son kilometre teslimatı yer alır. Lojistik ağlarına dair haberler lojistik ve tedarik sayfasında.

Son güncelleme: 18 Ekim 2026 · Kaynak: Perakende Sektörü Perakende Terimleri Sözlüğü