DPP (Doğrudan Ürün Kârlılığı) Nedir?

DPP (Direct Product Profitability), bir ürünün brüt marjından depolama, taşıma, rafa dizme ve kasa işlemi gibi o ürüne doğrudan atanabilen operasyon maliyetleri düşülerek bulunan ürün bazlı kârlılıktır.

İki ürünün brüt marjı aynı olabilir, ama biri hafif ve küçük, diğeri ağır ve hacimli ise perakendeciye maliyetleri çok farklıdır. DPP ya da doğrudan ürün kârlılığı, bu farkı ölçer. Ürünün brüt marjından depoda kapladığı alan, taşıma, mağazada rafa dizme süresi, soğutma ihtiyacı ve kasa işlemi gibi doğrudan ona bağlanabilen maliyetleri düşer. Yöntem 1980'lerde gıda perakendesinde yaygınlık kazandı ve kategori yönetimi kararlarına daha gerçekçi bir kârlılık bakışı getirdi.

DPP nasıl çalışır?

Formül: DPP = Brüt marj (arka marj dahil) − Doğrudan ürün maliyetleri. Doğrudan ürün maliyetleri genellikle şu kalemleri içerir: dağıtım merkezinde depolama ve elleçleme, mağazaya taşıma, mağaza arka deposu, rafa dizme işçiliği, raf alanı maliyeti, soğutma enerjisi ve kasada okutma süresi.

Maliyetler ürünün fiziksel özelliklerine göre dağıtılır: hacim, ağırlık, koli içi adet, satış hızı ve sıcaklık gereksinimi. Örneğin büyük hacimli bir ürün, raf ve taşıma maliyetinden daha fazla pay alır. Sonuç ürün başına, raf metresi başına ya da haftalık DPP olarak raporlanır. Yöntem, maliyetleri faaliyetlere göre dağıtan faaliyet tabanlı maliyetleme yaklaşımıyla yakından ilişkilidir.

Perakendede DPP örneği

Varsayımsal bir örnek: Bir süpermarkette büyük boy tuvalet kâğıdı paketi ile bir diş macunu aynı brüt marjı, adet başına 15 TL bırakıyor. DPP analizinde tuvalet kâğıdının hacmi nedeniyle depolama, taşıma ve raf maliyetinin adet başına 9 TL, diş macununun ise 1 TL olduğu hesaplanıyor. Tuvalet kâğıdının DPP'si 6 TL, diş macununun 14 TL çıkıyor. Kategori yöneticisi büyük paketlerde tedarikçiden daha verimli palet ve koli yapısı talep ediyor.

DPP için dikkat edilmesi gerekenler

• Maliyet dağıtım anahtarları gerçek operasyon verisine dayanmalı, tahmini katsayılar düzenli güncellenmelidir.
• DPP düşük diye trafik getiren temel ürünler listeden çıkarılmamalı; sepet etkisi ayrıca değerlendirilmelidir.
• Analiz için gereken veri yükü yüksektir, önce en büyük kategorilerden başlanması pratik olur.
• Tedarikçiyle ambalaj ve palet konfigürasyonu iyileştirmesi DPP'yi doğrudan artırabilir.

İlgili terimler

Doğrudan ürün kârlılığıyla ilgili kavramlar arasında katkı marjı, arka marj, hizmet maliyeti ve raf alanı yönetimi bulunur. Perakende kârlılığına dair analizler sektörel raporlar bölümünde takip edilebilir.

Son güncelleme: 18 Ekim 2026 · Kaynak: Perakende Sektörü Perakende Terimleri Sözlüğü