Kapsam 3 Emisyonları (Scope 3) Nedir?

Kapsam 3 emisyonları (Scope 3), bir şirketin doğrudan kontrolü dışında kalan, satın alınan ürünlerin üretiminden satılan ürünlerin kullanımına kadar değer zincirinde oluşan dolaylı sera gazı emisyonlarıdır.

Kapsam 3 emisyonları (Scope 3), Sera Gazı Protokolü'nün tanımladığı üç emisyon kapsamından en geniş olanıdır. Şirketin kendi tesislerinde ya da araçlarında oluşmayan, ama faaliyetleri nedeniyle değer zincirinin yukarısında ve aşağısında ortaya çıkan emisyonları kapsar. Perakendeciler için bu kapsam; satın alınan ürünlerin üretimi, tedarikçiden depoya taşıma, iş seyahatleri, çalışanların işe gidiş gelişleri, satılan ürünlerin kullanımı ve ömrünün sonunda bertarafı gibi kalemleri içerir. Raf binlerce farklı üründen oluştuğu için perakendecilerin toplam ayak izinde Kapsam 3 genellikle en büyük paydır.

Kapsam 3 emisyonları nasıl çalışır?

Protokol, Kapsam 3'ü 15 kategoriye ayırır; bunların bir kısmı tedarik tarafında (yukarı akış), bir kısmı satış sonrasında (aşağı akış) yer alır. Şirket önce hangi kategorilerin kendisi için önemli olduğunu belirler. Hesaplamada iki ana yaklaşım vardır: harcama bazlı yöntem, satın alma tutarlarını sektörel emisyon faktörleriyle çarpar; tedarikçiye özgü yöntem ise tedarikçilerden gerçek emisyon verisi toplar.

Harcama bazlı yöntem hızlı bir başlangıç sağlar ama kaba bir tahmindir; fiyat artışı, emisyonda artış varmış gibi görünmesine yol açabilir. Bu nedenle şirketler zamanla en büyük tedarikçilerinden ölçülmüş veri toplamaya yönelir.

Perakendede Kapsam 3 emisyonları örneği

Örnek olarak bir giyim perakendecisi ilk hesaplamasında Kapsam 3'ün, toplam emisyonlarının büyük çoğunluğunu oluşturduğunu görüyor; en büyük kalem kumaş üretimi ve boyama süreçleri. Şirket, satın alma hacminin önemli bir bölümünü oluşturan ilk 20 tedarikçisiyle enerji tüketimi verisi paylaşımı başlatıyor. Satın alma ekibinin tedarikçi karnesine enerji ve emisyon verisi paylaşımı ölçütü ekleniyor.

Kapsam 3 emisyonları için dikkat edilmesi gerekenler

• Hangi kategorilerin hesaba dahil edildiği ve hangilerinin dışarıda bırakıldığı gerekçesiyle açıklanmalıdır.
• Harcama bazlı tahminler ile tedarikçi verisine dayanan hesaplar ayrı gösterilmelidir.
• Yöntem değişiklikleri önceki yılların karşılaştırılabilirliğini bozacağından yeniden hesaplama yapılmalıdır.
• Tedarikçilerle veri paylaşımı, gizlilik ve veri kalitesi kurallarıyla birlikte kurgulanmalıdır.

İlgili terimler

Kapsam 3 ile bağlantılı terimler arasında karbon ayak izi, yeşil lojistik, tedarikçi ilişkileri yönetimi ve ESG bulunur. Sürdürülebilirlik alanındaki gelişmeler sürdürülebilirlik ve akıllı tüketim sayfasında.

Son güncelleme: 18 Ekim 2026 · Kaynak: Perakende Sektörü Perakende Terimleri Sözlüğü