Chargeback (Ters İbraz) Nedir?

Chargeback, kart sahibinin bir işleme bankası aracılığıyla itiraz etmesi sonucunda tutarın üye işyerinden geri alınarak kart sahibine iade edilmesi sürecidir; Türkçede ters ibraz olarak bilinir.

Chargeback, yani ters ibraz, kart sahibinin bir harcamaya itiraz etmesi üzerine kartı çıkaran bankanın tutarı üye işyerinden geri talep etmesidir. Müşteri ürünü hiç almadığını, siparişin tarif edilenden farklı geldiğini ya da işlemi kendisinin yapmadığını söyleyerek bankasına başvurur. Ödeme sonradan geri alındığı için e-ticaret şirketleri ve fiziksel mağazalar bu riski satış sonrası bir kayıp kalemi olarak izler. Yüksek ters ibraz oranı, sanal POS sağlayıcısıyla ilişkiyi de zora sokar.

Chargeback nasıl çalışır?

Süreç kart şemalarının kurallarına göre işler. Kart sahibi bankasına itiraz eder, banka işlemi bir itiraz koduyla işaretler ve tutarı üye işyerinin bankasından ister. Üye işyerinin bankası tutarı perakendecinin hesabından düşer ve kendisine belge sunma imkânı verir.

Perakendeci sipariş kaydı, teslimat kanıtı, iletişim yazışmaları ve fatura gibi belgelerle itirazı yanıtlar. Belgeler yeterli bulunursa tutar geri döner. Her aşamanın belirli bir süresi vardır ve süre kaçırılırsa itiraz kendiliğinden kaybedilmiş sayılabilir.

Perakendede chargeback örneği

Örneğin bir elektronik mağazası online kanaldan 18.000 TL'lik bir kulaklık satıyor. İki hafta sonra kart sahibi, siparişi kendisinin vermediğini bildirerek itiraz ediyor ve tutar mağazanın hesabından düşülüyor. Ekip, kargo şirketinin imzalı teslimat kanıtını ve siparişte kullanılan cihaz bilgisini bankaya gönderiyor. Teslimat adresi kart sahibinin kayıtlı adresiyle uyuşuyorsa itirazın reddedilme şansı artıyor.

Chargeback için dikkat edilmesi gerekenler

• Her ters ibraz talebi itiraz koduna göre sınıflandırılmalı, dolandırıcılık ile ürün memnuniyetsizliği kaynaklı talepler ayrı raporlanmalıdır.
• Teslimat kanıtı, fatura ve müşteri yazışmaları sipariş numarasıyla eşleşecek biçimde düzenli arşivlenmelidir.
• Ödeme sırasında 3D Secure gibi doğrulama adımları kullanmak, yetkisiz işlem kaynaklı itirazlarda sorumluluğun kime ait olacağını değiştirebilir.
• Müşteri önce perakendeciye ulaşabilmeli, kolay bir iade süreci bankaya gitmeden çözülebilecek şikâyetlerin ters ibraza dönüşmesini azaltır.

İlgili terimler

Ters ibrazla ilişkili diğer terimler 3D Secure, dolandırıcılık tespiti, iade dolandırıcılığı ve üye işyeri komisyon oranı olarak sıralanabilir. Kart ve ödeme altyapısındaki gelişmeler ödeme sistemleri kategorisinde izlenebilir.

Son güncelleme: 18 Ekim 2026 · Kaynak: Perakende Sektörü Perakende Terimleri Sözlüğü