Mesafe Kısıtı (Radius Clause) Nedir?

Mesafe kısıtı, AVM kira sözleşmelerinde kiracının, kiraladığı mağazanın belirli bir yarıçapı içinde aynı markayla başka bir mağaza açmamayı taahhüt ettiği sözleşme maddesidir.

Mesafe kısıtı (radius clause), AVM sahibinin kiracısından "bu merkezin şu kadar kilometre yakınında aynı markayla yeni mağaza açmayacaksın" taahhüdünü aldığı maddedir. Amaç, kiracının yakındaki başka bir AVM'de ya da caddede şube açarak ziyaretçiyi ve satışı bölmesini engellemektir. Bu madde özellikle kiranın bir kısmının satışa bağlı olduğu, yani ciro kirası uygulanan sözleşmelerde önem taşır; çünkü kiracının cirosu azaldıkça mülk sahibinin geliri de düşer.

Mesafe kısıtı nasıl çalışır?

Sözleşmede yarıçap, kısıtın süresi ve kapsamı tanımlanır. Kapsam yalnızca aynı marka adını mı, yoksa aynı şirketin diğer markalarını da mı içeriyor, bu ayrıca yazılır. Bazı sözleşmeler yasak yerine bir yaptırım öngörür: kiracı yakına yeni mağaza açarsa, yeni mağazanın cirosunun bir kısmı ciro kirası hesabına eklenir.

Mesafe genellikle AVM'nin çekim alanına göre belirlenir. Büyük şehirlerde yoğun nüfus nedeniyle yarıçap kısa tutulur, daha küçük şehirlerde ise birkaç kilometreye çıkabilir. Fazla geniş tutulan kısıtlar kiracının büyümesini engeller ve hukuki tartışma yaratabilir.

Perakendede mesafe kısıtı örneği

Örneğin orta büyüklükte bir şehirdeki AVM'de mağaza kiralayan bir kozmetik zinciri, 3 kilometrelik mesafe kısıtını kabul ediyor. İki yıl sonra şehrin merkezinde, AVM'ye 2 kilometre uzaklıkta açılan yeni bir cadde projesinde mağaza açmak istiyor. Sözleşmeye göre bu mümkün değil. Zincir AVM yönetimiyle görüşüyor ve yeni mağazanın cirosunun yüzde 50'sini AVM'deki ciro kirası hesabına eklemeyi kabul ederek izin alıyor.

Mesafe kısıtı için dikkat edilmesi gerekenler

• Kiracı, şirketin genişleme planını düşünmeden geniş bir yarıçapı kabul etmemelidir.
• Online satışlar, outlet mağazalar ve franchise birimlerinin kısıta dahil olup olmadığı açıkça yazılmalıdır.
• Kısıtın süresi kira süresiyle sınırlanmalı, sözleşme bittikten sonra devam etmemelidir.
• Pazarda güçlü bir AVM'nin geniş mesafe kısıtları rekabet yasağı kuralları açısından incelenebilir.

İlgili terimler

Mesafe kısıtıyla bağlantılı kavramlar arasında ticari kira sözleşmesi, kanibalizasyon, bölge münhasırlığı ve co-tenancy maddesi yer alır. Kiralama haberleri AVM ve gayrimenkul sayfasında.

Son güncelleme: 18 Ekim 2026 · Kaynak: Perakende Sektörü Perakende Terimleri Sözlüğü