Kategori İncelemesi (Category Review) Nedir?

Kategori incelemesi, bir kategorinin satış, kâr, pazar payı, çeşit, fiyat, raf ve promosyon performansının belirli aralıklarla ayrıntılı biçimde değerlendirilip değişiklik kararlarının alındığı süreçtir.

Kategoriler bir kez kurulup bırakılmaz; tüketici değişir, yeni ürünler çıkar, rakipler hamle yapar. Kategori incelemesi (category review), bir kategorinin bütün yönleriyle masaya yatırıldığı periyodik değerlendirmedir. Genellikle yılda bir ya da iki kez yapılır. Perakendecinin kategori yöneticisi süreci yönetir, tedarikçiler kendi analizleri ve önerileriyle katılır. İncelemenin sonunda listeye girecek ve çıkacak ürünler, raf düzeni değişiklikleri, fiyat ve promosyon planı belirlenir. Süreç, kategori yönetiminin düzenli tekrarlanan uygulama adımıdır.

Kategori incelemesi nasıl çalışır?

İnceleme bir takvimle duyurulur. Tedarikçilere hangi tarihe kadar yeni ürün tekliflerini ve analizlerini sunmaları gerektiği bildirilir. Perakendeci kendi verisini hazırlar: ürün bazında satış ve kâr, pazar payı trendi, raf verimliliği, promosyon etkinliği ve stoksuzluk oranları.

Toplantılarda tedarikçiler önerilerini sunar; perakendeci bu önerileri kendi hedefleri ve diğer tedarikçilerin önerileriyle karşılaştırır. Ardından kararlar verilir: hangi ürünler listeden çıkacak, hangi yeni ürünler girecek, raf alanı nasıl dağıtılacak. Kararlar yeni planogramlara dönüştürülür ve belirli bir tarihte mağazalarda uygulanır.

Perakendede kategori incelemesi örneği

Örneğin bir market zinciri, kahvaltılık kategorisini her yıl mart ayında inceliyor. Bu yıl veriler, sürülebilir ürünlerde fıstık ezmesi ve kakaolu kremaların hızla büyüdüğünü, reçel satışlarının ise durağan kaldığını gösteriyor. Tedarikçilerin önerileri ve kendi verileri değerlendirildikten sonra reçel rafından dört ürün çıkarılıyor, fıstık ezmesine iki yeni ürün ve ek yüz ekleniyor. Yeni planogram mayıs başında mağazalara uygulanıyor. Çıkarılan reçellerin stoğu nisan boyunca raf sonu indirimleriyle eritiliyor ve kararların etkisi bir sonraki incelemede raporlanmak üzere takip listesine alınıyor.

Kategori incelemesi için dikkat edilmesi gerekenler

• İnceleme takvimi önceden duyurulmalı, tüm tedarikçilere eşit hazırlık süresi verilmelidir.
• Tedarikçi analizleri faydalıdır, ancak kararlar perakendecinin kendi verisiyle doğrulanmalıdır.
• Kararların mağazada uygulanma tarihi, eski ürünlerin stok eritme süresiyle birlikte planlanmalıdır.
• Değişikliklerin etkisi bir sonraki incelemede ölçülmeli; önceki kararların sonucu raporlanmalıdır.

İlgili terimler

Kategori incelemesiyle bağlantılı kavramlar arasında kategori kaptanı, SKU rasyonalizasyonu, delist ve raf alanı yönetimi yer alır. Kategori gelişmelerine dair haberler gıda perakendesi sayfasında ele alınıyor.

Son güncelleme: 18 Ekim 2026 · Kaynak: Perakende Sektörü Perakende Terimleri Sözlüğü