Münhasır Kullanım Maddesi (Exclusive Use) Nedir?

Maddenin etkinliği, tanımın ne kadar net yapıldığına bağlıdır. “Kahve satışı” geniş bir tanımdır ve pastaneleri, fast food zincirlerini de etkileyebilir. Bu yüzden sözleşmelerde çoğu zaman “ana faaliyeti kahve ve kahve bazlı içecek satışı olan işletme” gibi daha dar tanımlar ya da belirli bir satış alanı oranı kullanılır.

Kiraya veren maddeyi ihlal ederse kiracı kira indirimi, tazminat ya da fesih hakkı talep edebilir. Münhasırlık hükümleri rekabet hukuku açısından da değerlendirilebilir; özellikle uzun süreli ve geniş kapsamlı olanlar risk taşır. Bu nedenle madde metni hazırlanırken hukuk danışmanlığı alınmalıdır.

Perakendede münhasır kullanım maddesi örneği

Varsayımsal bir örnek: Bir kahve zinciri, yeni açılan bir mahalle AVM'sinde 120 metrekarelik mağaza kiralıyor ve sözleşmeye münhasır kullanım maddesi ekletiyor. İki yıl sonra AVM, yemek katına yeni bir fırın-kafe almak istiyor. Kahve zinciri, fırın-kafenin kahve satışının ana faaliyet olup olmadığını soruyor. Taraflar, fırın-kafenin menüsünde kahvenin sınırlı kalması ve ayrı bir kahve barı kurmaması koşuluyla uzlaşıyor. Uzlaşma ek protokolle sözleşmeye işleniyor. AVM yönetimi bu deneyimden sonra yeni sözleşmelerde münhasırlık tanımlarını daha dar tutuyor.

Münhasır kullanım maddesi için dikkat edilmesi gerekenler

• Münhasırlık tanımı ürün grubu, satış alanı oranı ya da marka türüyle net biçimde yapılmalıdır.
• Mevcut kiracılar ve çapa kiracılar için istisnalar sözleşmede açıkça sayılmalıdır.
• Kiracının münhasırlığı sürdürmesi için faaliyetini devam ettirmesi şartı da konabilir, bu noktada go-dark maddesi ile birlikte değerlendirilmelidir.
• Rekabet hukuku riski için uzman görüşü alınmalıdır.

İlgili terimler

Bu maddeyle ilişkili terimler arasında mesafe kısıtı, rekabet yasağı, co-tenancy maddesi ve çapa kiracı bulunur. AVM kiralama haberleri AVM ve gayrimenkul kategorisinde yayımlanıyor.