Sepet Altı Kontrolü (Bottom of Basket) Nedir?

Sepet altı kontrolü (bottom of basket), kasada alışveriş arabasının alt bölmesinde ya da sepet dibinde kalan ve okutulmadan geçebilecek ürünlerin tespit edilmesi uygulamasıdır.

Alışveriş arabasının alt bölmesine konan su paketi ya da kedi kumu, kasiyerin gözünden kaçtığında para ödenmeden mağazadan çıkar. Sepet altı kontrolü, İngilizcede bottom of basket olarak bilinen bu kayıp türünü önlemeye yönelik uygulamadır. Kayıp her zaman kasıtlı değildir; müşteri ağır ürünü alta koyup unutabilir, kasiyer yoğunlukta fark etmeyebilir. Ancak süpermarket ve hipermarketlerde bu ürünler genellikle hacimli ve yüksek tutarlı olduğu için toplam kayba etkisi azımsanmayacak düzeydedir. Konu, kayıp önleme programlarının standart başlıklarından biridir.

Sepet altı kontrolü nasıl çalışır?

En temel yöntem kasiyer davranışıdır: kasiyer her müşteride arabanın alt bölmesine bakar ve “altta ürününüz var mı?” diye sorar. Bazı mağazalarda kasa bandının yanına ayna ya da yere bakan kamera konur. Bazı zincirler de alt bölmesi olmayan ya da alt bölmesi kasiyerin görebileceği açıda tasarlanmış arabalar tercih eder.

Teknolojik çözümlerde kasa şeridindeki bir kamera, bilgisayarlı görü ile arabanın altındaki ürünü tanır ve kasiyerin ekranına uyarı gönderir. Sistem, ürün okutulmadan işlem kapanmak üzereyse kasiyerden onay ister. Ağır ürünlerde kasiyerin ürünü kaldırmadan okutabilmesi için el tarayıcıları da kullanılır.

Perakendede sepet altı kontrolü örneği

Varsayımsal bir örnek: Bir hipermarket zinciri, su, deterjan ve evcil hayvan maması kategorilerinde sayım farkının yüksek olduğunu görüyor. Kayıp önleme ekibi birkaç mağazada kasa kayıtlarını izliyor ve arabanın altındaki ürünlerin önemli bir kısmının okutulmadan geçtiğini tespit ediyor. Zincir, kasiyerlere kısa bir eğitim veriyor ve pilot mağazalarda sepet altı kamera sistemi kuruyor. Sonraki sayımda bu kategorilerdeki fark belirgin biçimde azalıyor.

Sepet altı kontrolü için dikkat edilmesi gerekenler

• Kasiyerin soruyu müşteriyi suçlamayan, nazik bir dille sorması müşteri deneyimini korur.
• Ağır ve hacimli ürünler için el tarayıcısı her kasada çalışır durumda olmalıdır.
• Kayıp verileri kategori bazında izlenmeli, sepet altı sorunu olan ürünler belirlenmelidir.
• Kamera sistemlerinde kişisel verilerin korunması kurallarına uyulmalıdır.

İlgili terimler

Sepet altı kontrolüyle birlikte anılan terimler arasında shrinkage, sweethearting, video analitiği ve okutma hızı yer alır. Büyük format mağazalara dair haberler için süpermarket ve hipermarketler sayfasına göz atabilirsiniz.

Son güncelleme: 18 Ekim 2026 · Kaynak: Perakende Sektörü Perakende Terimleri Sözlüğü