Merkezileşme Oranı (Depo Üzerinden Sevk Oranı) Nedir?

Merkezileşme oranı, bir perakende zincirinin mağazalarına giden ürünlerin ne kadarının tedarikçiden doğrudan değil, zincirin kendi dağıtım merkezi üzerinden sevk edildiğini gösteren orandır.

Bir market zincirinin mağazasına gelen kamyonların bir kısmı zincirin kendi deposundan, bir kısmı doğrudan tedarikçiden gelir. Merkezileşme oranı, depo üzerinden sevk oranı olarak da bilinir ve mağaza sevkiyatlarının yüzde kaçının zincirin dağıtım merkezinden geçtiğini gösterir. Oranın yüksek olması mağaza teslimat trafiğinin azaldığını, stok yönetiminin merkezde toplandığını ve tedarikçilerden daha iyi lojistik koşulları alınabildiğini gösterir. Lojistik direktörleri ve satın alma ekipleri bu oranı birlikte izler.

Merkezileşme oranı nasıl çalışır?

Formül: Merkezileşme oranı = Dağıtım merkezi üzerinden mağazaya sevk edilen ürünlerin değeri ÷ Mağazalara giren toplam ürün değeri × 100. Hesap adet, koli ya da tutar üzerinden yapılabilir. Merkezileşmenin dışında kalan sevkiyatlar doğrudan mağaza teslimatı (DSD) olarak adlandırılır.

Merkezileştirmede tedarikçi malı tek bir noktaya büyük partiler halinde getirir; zincir bunu mağazalara karma araçlarla dağıtır. Bu modelde tedarikçinin lojistik maliyeti azalır, perakendeci de bu tasarrufu genellikle bir lojistik iskontosu olarak ister. Ekmek, bazı içecekler ve dondurma gibi sık ya da özel koşullarla teslim edilen ürünler çoğunlukla DSD ile kalır. Depo içinde çapraz sevkiyat uygulanarak ürün stoklanmadan da dağıtılabilir.

Perakendede merkezileşme oranı örneği

Varsayımsal bir örnek: 300 mağazalı bölgesel bir market zinciri yeni bir dağıtım merkezi açıyor. Önceden merkezileşme oranı yüzde 55 iken temizlik ve kişisel bakım tedarikçileri de depoya teslimata geçince oran iki yılda yüzde 78'e çıkıyor. Mağazalara günde gelen araç sayısı azalıyor, mal kabul personeli raf dolumuna daha fazla zaman ayırıyor. Zincir tedarikçilerle yeni lojistik iskonto oranları üzerinde anlaşıyor.

Merkezileşme oranı için dikkat edilmesi gerekenler

• Taze ve kısa raf ömürlü ürünlerde depo üzerinden sevk, ürünün mağazaya ulaşma süresini uzatmamalıdır.
• Merkezileşme oranı artarken dağıtım merkezinin kapasitesi ve araç filosu da planlanmalıdır.
• Lojistik iskonto tedarikçinin gerçek maliyet tasarrufuyla orantılı tutulmalı, aksi halde ticari ilişki gerilir.

İlgili terimler

Merkezileşme oranıyla ilişkili kavramlar arasında 3PL, hizmet maliyeti, mağaza sevkiyat takvimi ve depo yönetim sistemi yer alır. Lojistik yatırımlarına dair haberler lojistik ve tedarik sayfasında.

Son güncelleme: 18 Ekim 2026 · Kaynak: Perakende Sektörü Perakende Terimleri Sözlüğü